Кіріспе

Есептеу күрделілігі теориясында, ықтималдықпен тексерілетін дәлелдеме (PCP) – бұл кездейсоқ алгоритм арқылы, шектелген мөлшерде кездейсоқтық қолданылып және дәлелдеменің шектелген саны биті оқылған кезде тексерілетін дәлелдеме түрі. Алгоритм дұрыс дәлелдемелерді қабылдауға, ал дұрыс емес дәлелдемелерді өте жоғары ықтималдықпен қабылдамауға тиіс. NP күрделілік класының тексерушіге негізделген анықтамасындағы стандартты дәлелдеме (немесе сертификат) да осы талаптарға жауап береді, себебі тексеру процедурасы детерминистік түрде дәлелдеменің барлық бөлігін оқиды, әрқашан дұрыс дәлелдемелерді қабылдайды және дұрыс емес дәлелдемелерді қабылдамайды. Бірақ, оларды ерекше ететіні – дәлелдеменің тек бірнеше битін оқып, кездейсоқтықты маңызды рөлде пайдаланатын ықтималдықпен тексерілетін дәлелдемелердің болуы. Ықтималдықпен тексерілетін дәлелдемелер, қажетті сұранымдар санына және қолданылатын кездейсоқтық мөлшеріне байланысты көптеген күрделілік сыныптарын тудырады. PCP[r(n),q(n)] класы – бұл полиномиялық уақытта, ең көп дегенде r(n) кездейсоқ бит және ең көп дегенде q(n) бит оқылып тексерілетін ықтималдықпен тексерілетін дәлелдемелері бар шешім проблемаларының жиынтығын білдіреді. Басқаша көрсетілмесе, дұрыс дәлелдемелер әрқашан қабылдануы керек, ал дұрыс емес дәлелдемелер 1/2-ден жоғары ықтималдықпен қабылдамауы керек. Компьютерлік күрделілік теориясының маңызды нәтижесі болып табылатын PCP теоремасы, PCP[O(log n),O(1)] = NP екенін көрсетеді.

Тарих және маңызы

Ықтималдықпен тексерілетін дәлелдемелер теориясы параметрлердің әртүрлі шектеулері (толықтығы, дұрыстығы, кездейсоқтық күрделілігі, сұраныс күрделілігі және әліпби мөлшері) бойынша ықтималдықпен тексерілетін дәлелдеме жүйелерінің мүмкіндіктерін зерттейді. Оның есептеу күрделілігі (әсіресе, жуықтаудың қиындығы) және криптография салаларында қолданылуы бар. Ықтималдықпен тексерілетін дәлелдеме туралы анықтаманы 1992 жылы Арора мен Сафра енгізді, бірақ оның қасиеттері одан бұрын зерттелген. 1990 жылы Бабаи, Фортноу және Лунд PCP[poly(n), poly(n)] = NEXP екенін дәлелдеді, бұл стандартты дәлелдемелер (NEXP) мен ықтималдықпен тексерілетін дәлелдемелер арасындағы алғашқы маңызды теңдестік болды. 1992 жылы дәлелденген PCP теоремасы PCP[O(log n),O(1)] = NP деп мәлімдейді. Жуықтаудың қиындығы теориясы ықтималдықпен тексерілетін дәлелдемелерде толықтық, дұрыстық, әліпби мөлшері және сұраныс күрделілігінің рөлін толық түсінуді қажет етеді.

Сызықтық ПТК

Сызықтық PCP – бұл дәлелдемесі шекті өрістің элементтерінен құралған вектор болып табылатын және PCP оракулына дәлелдемеге қатысты тек сызықтық операциялар жасауға рұқсат берілетін PCP. Яғни, тексеруші сұранысына оракулдың жауабы – сызықтық функция. Сызықтық PCP-лер SNARK-ке компиляцияланатын дәлелдеу жүйелерінде маңызды қолданысқа ие.