Кіріспе
Smarty Jones (28 ақпан, 2001 жыл) – 2004 жылы Кентукки Дерби және Прекнес Стакс жарыстарында жеңіс одіс алған, ал Белмонт Стакс жарысында екінші орынға ие болған американдық тазақандық жарыс жылқысы.
Smarty Jones (February 28, 2001) is a champion Thoroughbred racehorse who won the 2004 Kentucky Derby and Preakness Stakes and came second in the Belmont Stakes.
Өмірбаян
Пенсильвания штатының Честер округіндегі Фэрторн фермасында туған бұл жылқыға, оның қосымша иесі Пат Чэпманның анасы Милли "Смарт Джонс" МакНейр есімі берілді. Екеуінің туған күні бірге келді және миссис Чэпман қайтыс болған анасын құрметтегісі келді. Ол, жылқының туғаннан бастап ерік-жігерлі болғанын, ал анасының бала кезінде де "Ақылды" деген лақап атын алған, шағын ақылды қыз болғанын айтты. Бұл жылқы Мистер Проспектордың үшінші буын ұрпағы болғандықтан, Смарт Джонс көптеген соңғы Үштік Тажға үміткерлермен, оның ішінде Funny Cide, Afleet Alex және Fusaichi Pegasus-пен туыс. Оның тұқымында Secretariat, Count Fleet, War Admiral, Gallant Fox және Omaha сияқты Үштік Таж жеңімпаздары, сондай-ақ Northern Dancer, Foolish Pleasure және 20-шы ғасырдың үздік 100 АҚШ жарыс жылқысы тізімінде Blood Horse журналында #1 орын алған Man o' War сияқты басқа да Үштік Таж жарыс жеңімпаздары бар. Оның анасы – көп мәрте жүлдегер атанған "Мен бірге боламын" (I'll Get Along). Пат Чэпман мен оның күйеуі Рой "Чаппи" Чэпман бастапқыда Смарт Джонсты жаттықтыру үшін Бобби Камакты шақырған, бірақ 2001 жылдың желтоқсанында Камак пен оның әйелі Камақтың келіншегі Уэйд Расселдің қолынан қаза тапты. Рассел сотта айыпталып, 28 жылға бас бостандығынан айырылды. "Бұл толыққанды соққы болды, есімізден қалды", - деді Рой Чэпман. "Не істеу керектігін білмей қалдық". Осы қайғылы оқиға, сонымен қатар Рой Чэпманның денсаулығының нашарлауы, Чэпмендердің шағын асыл тұқымдық шаруашылықтарын таратып, тек екі жылқысын қалдыру туралы шешім қабылдауына себеп болды. Олардың бірі – Смарт Джонс, олардың ең жеңімпаз жылқысы "Мен бірге боламын" және "Қайратсыз сапа" (Elusive Quality) арасындағы шағылысудың нәтижесі. Осы факторларға қарамастан, оның 3.40-қа тең Дозалық Индексі классикалық жарыстарда бәсекелесуге қабілетті екенін көрсетті.
2003: Екі жасар маусым
2003 жылы Чэпмендер Смарти Джонсты Джон Сервиске жаттығу үшін берді. Олар «Сомдей фермасының» жерін сатып, кішірек үйге көшіп, тек төрт жылқыны баптады. 2003 жылдың 27 шілдесінде Сервис Смарти Джонсты стартқа дайындап жатқанда, ат қорқып, атып, басын қақпаның үстіне соқты. Ол есінен танып жерге құлады, мұрнынан қан ағып жатты. Сервис жылқының өлгенін ойлады, бірақ Смарти Джонс есін жиып, дәрігер Дэн Ханфпен емделді, ол қан кетуді тоқтатып, шоктан сақтап қалды. Қан тоқтағаннан кейін, аттың басы маңдайының ортасынан сол көзіне қарай ісіне бастады. Дәрігер Ханф пен көмекші жаттықтырушы Маурин Доннелли атты түн бойы бақылап, қорада қалдырды. Ханф ісінуге дейін көзін көрген еді және көздің өзі зақымдалмағанына сенді, бірақ аттың шамадан тыс ісіктен сынық алғанын білді. 2003 жылдың 28 шілдесінде атты рентгенге түсіру үшін Нью-Джерсидегі жылқы клиникасына жіберді. Салдарынан бас сүйегінің сынығы анықталды. Сол көзінің айналасындағы сүйектер қатты зақымданғандықтан, ветеринарлар көзін алып тастауға тура келеді деп ойлады. Смарти Джонс үш апта ауруханада жатып, бір айдан астам фермада емделді. 2004 жылғы Кентукки Дербиге қатысқан басқа екі аттың бір көзіне көру қабілеті болмады, ал Смарти Джонс үшінші болуы мүмкін еді. Сервис оны қайта жаттығуға алып, 2003 жылдың қараша айының басында ат толығымен жазылып, жақын маңдағы Филадельфия паркінде жарысқа қатысуға дайын болды. Қазір Parx Casino and Racing деп аталатын, Пенсильвания штатының Бенсалем қалашығындағы жарыс жолы, Филадельфияның маңы. Канадада туған жокей Стюарт Эллиотт бастапқыда Бенсалем жарысына Смарти Джонсқа мініп жүруге шақырылды, бірақ ат жеңіс тізбегін бастағанда тұрақты орын алды. Эллиот 3300 жарыста жеңіске жеткен және жокейдің ұлы болды. 15 мамырда Sports Illustrated журналының мұқабасында пайда болғаннан кейін, Смарти Джонс 2004 жылғы Прекнес Стакс жарысында 11 1/2 ұзындықпен жеңіске жетіп, Үштік Таждың екінші кезеңін жеңіп алды, 1979 жылы Spectacular Bid атты жылқыдан кейін жарысты жеңген фаворит болды. Прекнес жеңісінен кейін Смарти Джонстың танымалдылығы артып, ол 1978 жылы Affirmed жеңгеннен бері Үштік Тажды жеңуге ұмтылатын №1 жанкүйердің сүйіктісіне айналды. Ол Дерби мен Прекнес жарыстарында жеңіске жеткен 10-шы жылқы болды. Оның танымалдылығы жарысқа 17 000 адамды тартты және 14 жыл ішінде теледидар рейтингісі ең жоғары деңгейге жетті. Асыл тұқымды мал өсірушілер атты өсіру құқығы үшін ұсыныс жасады, сома 40-50 миллион долларға дейін жетті. Алайда, 2004 жылдың 5 маусымында Смарти Джонс Белмонт Стакс жарысында екінші орынды иеленді, 36:1 коэффициенті бар Birdstone атты жылқы оны соңғы сәтте басып өтті. Эллиоттың бірнеше қарсыластарынан шабуыл болған кезде Смарти Джонсты ертерек алға шығаруына рұқсат бергені салдарынан жеңіліс болды деген болжамдар пайда болды. Алайда, Сервис пен Чэпмендер жокейді кінәламады (жарыс видеосы Эллиоттың тізгінді тығыз ұстағанын және ширек аралыққа дейін Смарти Джонсты жеңіске шақырмағанын көрсетті). Басқалары Смарти Джонстың 3,40-қа жуық дозалық индексінің 1 1/2 мильдік Белмонт қашықтығын сәтті еңсеруге қабілетсіздігінің белгісі екенін айтты (Birdstone-ның дозалық индексі 1,77 болды; дозалық саны неғұрлым төмен болса, ат ұзақ жарыстарға соғұрлым жақсы бейімделген). Смарти Джонс алғашқы миль мен төрттен бір шақырымды тарихтағы барлық Кентукки Дербилерінен тек үш жарысқа қарағанда жылдам жүгірді және шоу атты 8 ұзындықпен алда болды. Бұл күні Белмонт паркіне келген 120 139 адам Нью-Йорктегі спорттық жарысты көрген ең көп көрермен болды. Смарти Джонс Прекнес Стакс жарысы үшін рекордтық 59 миллион долларлық ставка жинады, бұл сома Белмонт Стакс жарысында екі есеге артты. Белмонт Смарти Джонстың тоғыз рет қатысқан жарыстардың арасындағы жалғыз жеңілісі болды және ол жарыста алғаш рет басылып қалды. Көптеген адамдар оның қашықтыққа жүгіру қабілетіне күмән келтірді. Ол соңғы жылдары 2 және 3 жастағы ең жылдам аттардың бірі болғанымен, Белмонттың 1 1/2 мильдік қашықтығы оның мильгер/спринтерлік тегі мен жүгіру стилі үшін тым алыс болған болуы мүмкін. Ол Дерби мен Прекнес сияқты тыныштала алмады және алдыңғы қатарда өте жылдам қарқынмен жүрді. Birdstone, қашықтыққа бейімделген тегімен, арттан жылдамдықпен көтеріліп, Смарти Джонсты жарыста алғаш рет басып өтті.
On May 15, after appearing on the cover of Sports Illustrated, Smarty Jones won the second leg of the Triple Crown with a victory at the 2004 Preakness Stakes by a record margin of 11 1/2 lengths, becoming the first odds on favorite to win the race since Spectacular Bid in 1979. After his Preakness victory, Smarty Jones' popularity increased and he became, arguably, the #1 fan favorite to aspire to win the Triple Crown since Affirmed won it in 1978. He was the 10th horse since Affirmed to win both the Derby and the Preakness. His popularity increased the attendance of the races by 17,000 people and caused the highest television ratings in 14 years. Breeders made offers for the breeding rights to the horse, with the offers going as high as 40 to 50 million dollars. However, on June 5, 2004, Smarty Jones finished second in the Belmont Stakes, upset by a late charge by 36 1 long shot Birdstone. Speculation arose that the loss was a result of Elliott allowing Smarty Jones to assume the lead too early when being challenged by several competitors. However, neither Servis nor the Chapmans ever blamed his own jockey (Race video revealed that Elliott had a tight hold on the reins, and did not urge Smarty Jones until the quarter pole). Others pointed to Smarty Jones' relatively unfavorable 3.40 Dosage Index as being a portent of his inability to successfully negotiate the 1 1/2 mile Belmont distance (Birdstone's Dosage Index was 1.77; the lower the Dosage number, supposedly the better suited a horse is to longer races). Smarty Jones ran the opening mile and a quarter in a time that would have won all but 3 Kentucky Derbys in history and was 8 lengths in front of the show horse. The 120,139 in attendance at Belmont Park that day marked the largest crowd ever to see a sporting event in New York. Smarty Jones carried a record high $59,000,000 betting pool for the Preakness Stakes, which doubled in amount during the Belmont Stakes. The Belmont was Smarty Jones' only loss out of nine starts and the first time he had ever been passed in a race. Many speculated against his distance abilities. Although he ranked among the most brilliantly fast 2 and 3 year olds of recent years, the 1 1/2 mile distance of the Belmont might have proven too far for his miler/sprinter pedigree and running style. Failing to relax as he had done in the Derby and Preakness, he set a blistering pace on the front end. Birdstone, with a more distance favoring pedigree, rallied from well off the pace, and for the first time in his career Smarty Jones was passed in a race."
Жарыс рекорды
Күні Жасы Қашықтығы Жарыс Сыныбы Трасса Коэффициенті Қатысушылар Нәтиже Жеңіс Уақыты Жеңіс/Жеңіліс Айырмасы Жокей Сілтеме 2003 2 6 фурлонг Жаңадан Бастаушы Салмақты Жаңадан Бастаушы Филадельфия Паркі *1.10 10 1 1:11.19 7 3/4 ұзындық 2003 2 7 фурлонг Пенсильвания балалар жарысы Топтық жарыс Turf Paradise *0.70 11 1 1:21.88 15 ұзындық 2004 3 1 миль және 70 ярд Каунт Флит жарысы Тізімделген Акведакт *0.40 7 1 1:41.42 5 ұзындық 2004 3 1 Миль Оңтүстік-Батыс жарысы Тізімделген Оклаун Паркі *0.50 9 1 1:37.57 3/4 ұзындық 2004 3 1 1/16 миль Rebel жарысы Тізімделген Оклаун Паркі 3.50 9 1 1:42.07 3 1/4 ұзындық 2004 3 1 1/8 миль Арканзас Дерби II Оклаун Паркі *1.00 11 1 1:49.41 1 1/2 ұзындық 2004 3 1 1/4 миль Кентукки Дерби I Черчилль Даунс *4.10 18 1 2:04.06 2 3/4 ұзындық 2004 3 1 3/16 миль Преакнесс жарысы I Пимлико *0.70 10 1 1:55.59 11 1/2 ұзындық 2004 3 1 1/2 миль Бельмонт жарысы I Бельмонт Паркі *0.35 9 2 2:27.50 (1 ұзындық)
Танымал мәдениетте
Нью-Йорк тұрғыны және рэпер Уики 2019 жылдың 18 қазанында "Fee Fi Fo Fum b/w Smarty Jones" атты екі әндік синглдің бір бөлігі ретінде "Smarty Jones" синглын жариялады.