Кіріспе
Америкалық бұрынғы кәсіби кикбоксшы және жекпе-жек шебері Бени Уркидес (20 маусым 1952 жылы туған) – американдық бұрынғы кәсіби кикбоксшы, жекпе-жек хореографы және актер. "Жет" деген лақап атымен танымал Уркидес бастапқыда контактісіз каратэмен айналысып, кейіннен АҚШ-та толық контактілі күресті дамытуға ықпал етті. Ол 1974 жылы, АҚШ-та толық контактілі каратэ пайда болған жылы, ұпайлық жүйеден толық контактілі жүйеге өтті, көптеген кездесулерде ережелердің тұмандылығы және стильдердің қақтығысы байқалды. Уркидес бес салмақ дәрежесінде алты әлем чемпионы болған сирек кездесетін жетістігімен де танымал, және 27 жылдық мансабында көбінесе жеңіліс көрмеді. Оның жалғыз жеңілісі Муай Тай жекпе-жегінде болды, ол даулы жағдайға ұшырады, себебі Уркидес тек шешімсіз көрсетілімге келісім берген, бірақ жекпе-жек аяқталғанда бұл шарт ескерілмеді. 1974 жылдан 1993 жылға дейін ол 49–1–1 (жеңіс-жеңіліс-тең) кәсіби рекордты жинады, 35 нокаут және екі даулы жекпе-жек болды. Сонымен қатар, ол құжатталмаған кәсіби жекпе-жектерде 10–0–1 (10 нокаут) қосымша рекорды бар деп есептеледі, барлығы 59–1–2–2 (45 нокаут). Алайда, дереккөздер әр түрлі: рейтингтер Уркидесті 63–0–1 (57 нокаут) деп көрсетеді, ал ол өзінің ресми веб-сайтында жекпе-жек рекордын 200–0 деп көрсетеді және ол 63–0 болғанын, титул үшін өткізген жекпе-жектерде 57 нокаутпен жеңгенін айтады. Сондай-ақ, толық контактілі каратэге кірмес бұрын "Ересектердегі қара белбеулер" дивизионында жеңілмегенін мәлімдейді. 1978 жылы "Black Belt" журналы Уркидесті "Жылдың жарысқа қатысушысы" деп таныды. 2019 жылы ол Халықаралық спорт даңқы залына енгізілді. Ол кейде актерлік рөлдерде ойнады, соның ішінде Джеки Чанның "Wheels on Meals" (1984) және "Dragons Forever" (1988) фильмдерінде, сондай-ақ Джордж Армитаждың "Grosse Pointe Blank" (1997) фильмінде жалдамал кісі өлтіруші рөлін ойнады.
Benny Urquidez (born June 20, 1952) is an American former professional kickboxer, martial arts choreographer and actor. Nicknamed "The Jet", Urquidez was a non contact karate competitor who later pioneered full contact fighting in the United States. He made the transition from point to full contact karate in 1974, the year of its inception in the US, frequently fighting in bouts where the rules were ambiguous and contrasts in styles were dramatic. Urquidez is also known for once holding the rare achievement of six world titles in five different weight divisions, and remained largely undefeated in his 27 year career. His only loss came in a Muay Thai match which was shrouded in controversy, as Urquidez had only agreed to a no decision exhibition, a clause which was ignored when the fight had ended. Between 1974 and 1993, he amassed a documented professional record of 49–1–1 (win loss draw) with 35 knockouts and two controversial no contests, although he is also supposed to have an additional record of 10–0–1 (10 KOs) in undocumented professional fights, making a total of 59–1–2–2 (45 KOs). However, sources vary with Ratings listing Urquidez as 63–0–1, (57 knockouts) and on his own official webpage, Urquidez lists his fight record as 200–0, and says he was 63–0, with 57 knockouts in title defenses. Also, he claims to have been undefeated in the "Adult Black Belt Division" prior to entering full contact karate. Black Belt magazine voted Urquidez "Competitor of the Year" in 1978. In 2019, he was inducted into the International Sports Hall of Fame. He has appeared in occasional acting roles, including the Jackie Chan movies Wheels on Meals (1984) and Dragons Forever (1988), and played a hitman in George Armitage's Grosse Pointe Blank (1997).
Ерте өмір, отбасы және білім
Уркидес Калифорния штатының Лос-Анджелес округінде күреспен айналысатын анасы мен боксшы әкесінің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы испан (баск), мексикалық және Блэкфут тайпасынан шыққан. Ол әкесі испандық, ал анасы жергілікті американдық екенін айтқан. Бенни 1958 жылы, бес жасында Лос-Анджелесте "кішкентайлар" боксы мен күресінен жарыса бастады. Оның жекпе-жек өнерін оқытуы жеті жасында басталды; оның алғашқы ресми ұстазы Билл Рюсаки болды. Уркидес 14 жасында қара белбеуге ие болды, бұл 1960 жылдары өте сирек кездесетін жағдай. Оның туыстары да қара белбеу дәрежесіне жетті, ал олардың қайтыс болған ағасы Рубен Уркидес Беннимен бірге будоджитсу деп аталатын жекпе-жек өнері туралы деректі фильмде түсті.
Мансап
12 жасында 1964 жылы Лонг-Бич қаласында өткен Халықаралық каратэ чемпионатына қатысты. Ол Брюс Лидің бір дюймдік соққысын көрсетуін көрді, соның ішінде 245 фунт салмақтағы адамды кері ұшырып жіберді. Лидің бұл көрсетілімі жас Уркидеске жекпе-жек турнирлеріне қатысуға күш берді. 1964 жылы ұпайлар жүйесімен жарысқа түсіп, ерекше стильдегі күресші ретінде танылды. 1972 жылы Санта-Моникада өткен Кемпо ашық турнирінде Уркидес финалда Брайан Стрианға есе жіберді. 1973 жылғы халықаралық турнирде ол Джон Нативидадпен тарихтағы ең ұлы байланыссыз жекпе-жектердің бірі саналатын кездесу өткізді. 25 ұпайлық қосымша уақыттағы матчта Нативидад 13:12 есебімен жеңіске жетіп, Бас титул мен 2500 долларлық жүлде қорын иеленді. 1974 жылдың мамырында PAWAK турнирінде Уркидес Джо Льюиске 4:1 есебімен жеңілді. Ол сондай-ақ 1974 жылы Эд Паркердің АҚШ командасының құрамында Англия мен Бельгияда жарысқа қатысты. Сол 1974 жылы ол байланыссыз стильден бас тартып, Жауынгерлік өнерлер чемпионатының әлемдік сериясын жеңіп алды, бұл іс жүзінде қатаң ережелері бар күш сынасу болды. Келесі екі онжылдық бойы ол түрлі кикбоксинг ұйымдарында (NKL, WPKO, Кәсіби каратэ қауымдастығы (PKA), Әлемдік кикбоксинг қауымдастығы (WKA), AJKBA, Shin Kakutojutsu федерациясы, NJPW және MTN) күресіп, 58 жеңіс және бірде-бір жеңіліссіз рекорд жасады. Бұл жеңіліссіз рекорд ресми түрде мойындалғанымен, даулы және көптеген күмәндіктерге орай қоршалған. 1977 жылы Уркидес Жапонияға сапар шегіп, WKA-ның АҚШ-Жапония келісімшарт ережелері бойынша күресті, онда аяқпен тепкілеу және денеге тіземен соққы беруге рұқсат берілді. Сол уақытта жапондық кәсіпқой күрескер Антонио Иноки, 1976 жылы Жапониядағы даулы боксшы/күрескер аралас жекпе-жегінде Мұхаммед Алимен күресіп, әлемдік атаққа ие болды, ол өзінің әлемдік жауынгерлік өнер чемпионаты сериясі деп атаған жаңа қарсыластарды іздеді. Ақырында, промоутер Рон Холмс Иноки үшін Эверетт Эддиді тапты. Сол кезде Эддиді Арнольд Уркидес жаттықтырған, ал ол алдыңғы жылы PKA ауыр салмақтағы әлем чемпионы Росс Скотттан 1-ші раундта нокаутқа ұшыраған. Сол оқиғада Бенни Уркидес Говард Джексонды нокаутқа жіберді, бірақ көп ұзамай оның жеңіл салмақтағы титулы PKA-дан алынып тасталды, сондықтан Эдди мен Уркидес екеуі де АҚШ-та іс-әрекет жасай алмады және шетелде жекпе-жектер іздеуге мәжбүр болды. Иноки/Эдди жекпе-жегі сәтті болғанымен, Жапонияны таң қалдырған Уркидес пен Сузуки арасындағы жекпе-жек болды, онда жапондық кикбоксинг өте танымал болды. Жапон каратэсінде ешқашан сынақтан өтпеген немесе ешқандай дәрежеге қол жеткізбеген, Уркидес өзіне сенсей атағын беруге шешім қабылдады, бұл жапондық құрметті атау, ол сарапшылар мен нұсқаушыларға беріледі, яғни: "білімде сізден озық адам". Сузукидің №2 рейтингісі бар Бүкілжапондық кикбоксинг қауымдастығы американдық толық байланыс каратэсіне қызығушылық танытып, американдық толық байланыс каратэ күресшілері мен жапондық кикбоксшылар арасындағы аралас ережелер сериясын насихаттауға шешім қабылдады. 1977 жылдың 14 қарашасында AJKF осындай алғашқы іс-шараны өткізді, онда Бенни Уркидес, оның інісі Блинки Родригес, Марк Костелло, Брендан Ледди, Тони Лопес, Леонард Гализа және Фредди Авила қатысты. Америка құрамасынан тек Бени Уркидес пен Костелло жеңіске жетті. Уркидестің Кунимицу Окаоны жеңгені жапондық жекпе-жек жанкүйерлерін сендірді, ақырында ол Тайланд қарсыласы Прайут Ситтибунлерттен жеңілгені үшін кек алудан бас тартқанға дейін "Квадраттық сақина" деп аталатын деректі комикс кітабының орталық тұлғасы ретінде көріне бастады. 1980 жылдың тамызында Флоридада екінші жеңіліске ұшырады. Америкалық Билли Джексон жеті раунд бойы басымдық танытып, Уркидесті еденге құлатты. Уркидес бұл шешімге наразылық білдіріп, WKA-ның Говард Хансеніне оны тең есеп деп жариялау туралы өтініш жасады. 1980 жылдан кейін Уркидес рингте сирек кездесе бастады. 1981-1984 жылдары ол тек кейде ғана күресті. 1984 жылы Амстердамда Иван Спрангпен Муай Тайдың өзгертілген ережелері бойынша (бұрыштарсыз) күресіп, 6-раундта TKO жеңіп алды. Оның рингтегі мансабы 1985 жылдан кейін тоқтады, 41 жасында Йошихиса Тагамимен кездескеннен кейін зейнеткерлікке шықты. Кейіннен Уркидес актерлік өнерге, кикбоксинг пен жекпе-жек өнерінің хореографиясына белсенді қатысты. Уркидестің марқұм ағасы Рубен де жекпе-жек өнерінің бәсекелес әртісі және актер болды; олар 1982 жылы Стив Сандерс (каратэ), Чак Норрис және Джон Саксонмен бірге World Of Martial Arts атты оқу видеосында бірге түсті. Van Halen әншісі Дэвид Ли Рот 1984 жылы шыққан "Jump" әнін Роттың шәкірті болған Уркидеске арнады. 2000 жылы Уркидес пен Эмиль Фаркас Лос-Анджелес кино күресу институтын құрды, ол АҚШ-тағы осындай бірінші мектептердің бірі болды, ол жауынгерлік өнер шеберлеріне трюктер жасаудың қыр-сырын үйретті. Уркидес тоғыз стильде оқыған: дзюдо, каюдзэнбо, шотокан, тхэквондо, лима лама, ақ тұтқия кунг-фу, дзюдзюцу, айкидо және американдық кенпо. Ол Укидокан каратэсінің негізін қалаушы. Ол Калифорния штатының Солтүстік Голливуд қаласындағы The Jets Gym-де оқытуын жалғастырды. Уркидес сонымен қатар бірнеше оқулықтар мен бейнематериалдардың авторы. Ол актер/клиент Джон Кусакпен ерекше дос, олар Санта-Моникада бұрынғы чемпиондарды клиенттер мен жаттықтырушылар ретінде тартатын үлкенде жаттығу залы ашу туралы әңгімелесіп жатыр, өйткені Кусак бірлескен иегер ретінде қатысуға қызығушылық танытқан.
Түрлі жекпе-жектер
Бени Уркидес – әртүрлі санкциялар бойынша әртүрлі ережелермен еркін агент ретінде жұмыс істеген, халықаралық деңгейде танымал алғашқы кикбоксинг чемпионы. Осының салдарынан ол бірнеше рет ерекше жағдайлардағы және даулы жекпе-жектерге қатысты. 1974 жылдың соңында, Гавайи штатының Гонолулу қаласында өткен ертедегі аралас жекпе-жек стиліндегі мықтылар сайысының финалында 1,52 м бойлы Уркидес, 1,83 м бойлы Дана Гудсонды үшінші және соңғы раундта тежеп, басып ұтып, төрешілер шешімімен жеңді. Бір жылдан кейін, Детройт қаласында Уркидес қарсыласын төртінші соққымен нокаутқа түсіргені үшін дисквалификацияланды. Дисквалификацияны қарсыласының өзінің каратэ жаттықтырушысы жасады. Бұл жекпе-жек телеарнада қатты сынға ұшырады, нәтижесінде АҚШ штатының спорт комиссиялары спортты реттеуге қызығушылық танытты. Чак Норристің қысқа ғұмырлы Халықаралық Каратэ Лигасы (IKL) және кейін STAR жүйесінің әлемдік рейтингісі бұл нәтижені өзгертіп берді. Тағы үш жекпе-жек ақырында нәтижесіз деп танылды (NC). Біріншісі, 1977 жылдың 12 наурызында Лос-Анджелесте өткен WKA әлем чемпионатының ашылу турнирінде тай боксшысы Наронгной Киатбандитке қарсы тоғыз раундтық NC (WKA) болды. Уркидес үшінші және алтыншы раундтарда Наронгнойге қарсы жылдам нокауттар жасады, сондай-ақ үш раундта бес заңды лақтыру орындады. Наронгной төрт рет заңсыз тізе соққылары мен жамбас шабуылдары үшін ескертілді, тоғызыншы раундта ұпайдан айырылды. Алайда, ұпайдан айырылу Наронгной өзінің жалғыз жылдам нокаутын жасағаннан кейін болды, бұл өз кезегінде көрермендердің арасында муай тай жанкүйерлерінің наразылығын тудырды. Көрермендер соңғы қоңырау сонар алдында рингке кіріп кетті. Тоғызыншы раундтың ұпайлары ешқашан саналмады. Калифорния штатының спорт комиссиясы жекпе-жекті нәтижесіз деп жариялады. Осы қанағаттандырмайтын нәтижеден кейін, екеуі 1980 жылдың 2 қаңтарында Лас-Вегаста қайта кездесті. Бұл жекпе-жек NBC телеарнасынан тікелей эфирде көрсетілді, ал осы жолы Уркидес Онукиді сол жақ ілгегімен денесіне соққы беріп нокаутқа түсірді. Кейін, 1981 жылдың қазанында AJKBA WKA-мен біріккенде, WKA бастапқы Onuki no contest-ті Urquidez-дің TKO жеңісіне өзгертті, өйткені Urquidez-дің жекпе-жек шарты лақтыруға рұқсат берген. Бір ескеретін жайт, WKA және Star жүйелерінің рейтингісі Арнольд Уркидестің інісіне тиесілі және басқарылатын. 1978 жылдың 2 тамызында Уркидес Токиода Шин Какутодзюцу ұйымының алғашқы тәуелсіз турнирінде 5-ші орындағы тай боксшысы Прайут Ситтибунлертпен кездесті. Жекпе-жек ережесіне екі минуттық алты раунд, бір минуттық үзіліс және Urquidez-бен келісім бойынша шынтақ соққыларын қолдануға тыйым салынды. Уркидес тайға қарсы жүрек тоқтататын шешіммен жеңілді, ол жекпе-жекті аяусыз тізе соққыларымен және тай клиніктерін шеберлікпен қолдану арқылы бақылады. Кейіннен Уркидес өзін әдейі бұрмалау арқылы беймәлім "жаңа ереже" бойынша бәсекелестік жекпе-жекке итермеленгенін мәлімдеді. 1978 жылдың 30 қазанында Будоканда (жауынгерлік өнер залы) Шин Какутодзюцу ұйымының бес әлем чемпионатының картасы аясында реванш өтті. Алайда, белгісіз себептермен, Уркидес жекпе-жекті сол күні тоқтатты. Бір мәліметке сәйкес, Уркидес Жапонияға барған, бірақ сол жақ буынының зақымдануын емдеу үшін қолданылатын ауырсыну дәрісіне аллергиялық реакциядан пайда болған жоғары температурадан толыққанды қалпына келе алмады. Бұл санкция ұйымы 1981 жылы ұйымдасқан қылмысқа қатысты деп айыпталған бірнеше ұйымдардың бірі болды. WKA және STAR әлемдік рейтингісі бұл жекпе-жекті муай тай ретінде қарастырды, ол жеке спорт түрі, және оны Urquidez-дің кикбоксинг рейтингтері мен рекордтарына қоспады. Жекпе-жек нокаутсыз және дисквалификациясыз бес раундқа созылды, ал нәтижесіз деп жарияланды. Urquidez жекпе-жекті жалғастырып, өте агрессивті қарсыласын шабуылдармен жеңді. Екінші раундта Уркидес қақпаға құлады, ал Тагами тоғызыншы раундта таза нокаут жасады. Ешқайсысы да қауіпті жағдайда болған жоқ. Жекпе-жек екі судьяның шешімімен аяқталды, екі судья Уркидес үшін, ал біреуі Тагами үшін дауыс берді.
Грейсидің сынағы
1994 жылдың қыркүйегінде Уркидес, Грейси сынағының бөлігі ретінде Рорион Грейсимен аралас жекпе-жекке шақырылғанын айтты. Ол жекпе-жектен бас тартқанын, оны жарнамалық әрекет деп санайтынын мәлімдеді, себебі Рорион жекпе-жек үшін ақша алғаннан кейін тегін жұдырықтасуды талап еткен. Бени зейнеткерлікте болғандықтан, ол ұсыныстан бас тартты. Сондай-ақ, Уркидес тек кикбоксинг ережелері бойынша күресуге ниеттенгенін, жеңілу мүмкіндігін азайту үшін, ал Рорионның "ол кикбоксшы емес" деген сылтаумен бас тартқанын айтты. Грейсидің ешбір мәлімдемесі тәуелсіз түрде расталмады. Оның Чанмен өткізген соңғы жекпе-жегі "Wheels on Meals" фильмінде Чанның мансабындағы ең керемет жекпе-жектердің бірі саналады, тіпті Чанның өзі де осылай пікір білдіреді. Уркидес "Ragin' Cajun" фильмінде кикбоксшы рөлінде түсті. 1988 жылы түсіріліп, 1991 жылы шыққан бұл фильмде Уркидестің алғашқы кинодағы дебюті деп қате айтылған, ал титрлерде "Бенни 'Жет' Уркидесті таныстырамыз" деп жазылған. 1989 жылы "Roadhouse" фильмінде ол автосалонның күйреуімен байланысты болатын жауынгерлердің бірі ретінде пайда болды. Ол Патрик Суэйзиге фильмге дайындалу үшін жекпе-жек техникасын үйретті. Уркидес 1991 жылы "Blood Match" фильмінде, ал 1992 жылы Джеймс Вудс пен Луи Госсет кішінің "Diggstown" фильмінде төреші рөлінде ойнады. "Street Fighter" (1994) фильмінде ол Кен, Рю, Сагат және Вегамен бірге жүк көлігіне отырған бірнеше тұтқынның бірі болды. Уркидес "Street Fighter" актерлерінің көпшілігінің дене шынықтыруын да қадағалады. Ол фильм негізіндегі ойында Raven кейіпкерін ойнауға дайын болған, бірақ кейінірек бұл кейіпкер жойылды. Уркидес "Grosse Pointe Blank" (1997) фильмінде Джон Кусак ойнаған кейіпкерді өлтіру үшін жіберілген мерген, Феликс Ла Пубель рөлінде ойнады. Ол "1408" (2007) фильмінде, тағы да Кусакпен бірге, балғамен шабуылдайтын кісі өлтіруші рөлінде пайда болды. Уркидес - Кусақтың көп жылдық кикбоксинг жаттықтырушысы. Уркидес сонымен қатар "Жәндік адам" фильмінің алғашқы бөлімінде Кирстен Данст кейіпкеріне шабуыл жасайтын бірнеше қарақшылардың бірі ретінде түсті; Уркидес қара-ақ жолақты футболка киген, Данстқа сүйісу үні шығаратын қарақшыны ойнайды. Ол "Criminal Minds" теледрамасының "The Bittersweet Science" (7 маусым, 10-шы серия) эпизодының жекпе-жек координаторы болды, сондай-ақ эпизодта 30 секундтық жер асты ММА төрешісі рөлінде пайда болды.