Кіріспе
Ирландиялық халық әншісі
Мэри Блэк (23 мамыр 1955 жылы туған) – ирландиялық халық әншісі. Ол дәстүрлі халық әндерін және заманауи туындыларды орындаушы ретінде кеңінен танымал, бұл оны туған Ирландиядағы маңызды әншіге айналдырды.
Өмірбаян
Мэри Блэк Ирландияның Дублин қаласындағы Чарлемонт көшесінде музыкалық отбасында дүниеге келді және төрт бауыр болды. Ол Ратминс қаласындағы Санкт-Луис орта мектебінде білім алды. Оның әкесі Солтүстік Ирландия жағалауындағы Рэтлин аралынан келген скрипкашы, ал анасы әнші болған. Оның ағалары Шей мен Майкл Блэк "Black Brothers" деп аталатын жеке музыкалық тобын құрды, ал кіші қарындасы Фрэнсис 90-шы жылдары әнші ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Осындай музыкалық ортада Мэри сегіз жасында ирландтық халық әндерін орындауды бастады. Өскен сайын Дублин маңындағы кішкентай клубтарда ағаларымен (Шей, Майкл және Мартин Блэк) бірге өнер көрсете бастады.
1980 жылдар
Блэк 1975 жылы General Humbert деп аталатын шағын халық музыкасы тобына қосылды, олармен бірге Еуропаны гастрольдеп, 1975 және 1978 жылдары екі альбом шығарды. 1982 жылы ол музыкант және продюсер Деклан Синноттпен кәсіби қарым-қатынас орнатып, өзінің алғашқы жеке альбомын – Mary Black-ті жазды. Албом Ирландияда сәтті ойнады және алтын статусқа ие болды. 1983 жылы Irish Independent газеті оны марапаттады, және ол әлі күнге дейін 1980-ші жылдардың ең жақсы ирланд альбомдарының бірі деп есептеледі. Блэк De Dannan тобымен бірге дәстүрлі ирланд музыкасына бет бұрып, олармен Еуропа және АҚШ бойынша гастрольдік сапарлар жасады. Олар жазған Anthem альбомы «Жыл альбомы» сыйлығын жеңіп алды. De Dannan тобында болған кезінде Блэк жеке карьерасын да жалғастырып, Collected (1984) және Without the Fanfare (1985) сияқты альбомдар шығарды. Бұл жазбалар Блэктің музыкалық бағытын заманауи етуге көмектесті. Осы альбомдардың табысының арқасында IRMA оны 1986 жылы «Жылдың әртісі» деп, ал 1987 және 1988 жылдары «Ең үздік әйел әртісі» деп таныды. Оның ерте жеке карьерасының көп бөлігінде Синнотт продюсер, гитарист және музыкалық жетекші ретінде жұмыс істеді. Бұл серіктестік 1995 жылға дейін жалғасты, содан кейін олар достықпен ажырасты. Блэк 1986 жылы De Dannan тобынан кетіп, 1987 жылы оның алғашқы мультиплатиналық ирланд альбомы By the Time it Gets Dark жарық көрді. Алайда, оның танымалдығы 1989 жылдың тамызында жарық көрген No Frontiers альбомымен жаңа деңгейге көтерілді. Ол Ирландия альбомдық чарттарының төбесіне шықты (бір жылдан астам уақыт бойы Топ-30-да тұрды) және үш платиналық статусқа ие болды. Мэридің АҚШ-тағы танымалдығы бірнеше гастрольдік сапарлар мен радиода кең таралған оның әндерінің есебінен өсті.
1990 жылдар
No Frontiers альбомының АҚШ-та сәтті танылғаннан кейін және "Columbus" әнінің кеңінен ойнатылуынан соң, Блэк танымал NAC әртісіне айналды. 1991 жылдың көктемінде ол американдық гастрольдік сапарға шықты. Оның 1991 жылы шыққан "Babes in the Wood" альбомы Ирландия чарттарында тағы да бірінші орынға еніп, алты апта бойы сол деңгейде тұрды. "The Thorn Upon the Rose" синглы ұлттық теміржол телеарнасында қолданылғаннан кейін жапондық синглдер чартында сегізінші орынға ие болды. "Babes in the Wood" АҚШ-та жақсы қабылданып, Today газеті оны Ұлыбританиядағы жылдың үздік 10 альбомының бірі деп таныды. Альбомның шығуы сатылымға түскен гастрольдерге және 1992 жылдың қаңтарында Корольдік Альберт залында өткен алғашқы концертке әкелді, ол бір жылдан кейін Channel 4 арнасында көрсетілді. Ол IRMA-ның "Жылдың үздік әйел әртісі" атағын тағы да жеңіп алды. Мэри Billboard журналының мұқабасында "Енья, Синед О'Коннор және Clannad тобынан Маир Бреннан сияқты ирланд әртістерінің халықаралық сахнадағы қатарына қосылуға лайық" деп мақталып жазылды. Оның келесі альбомы "The Holy Ground" тағы да Ирландия альбомдық чартының жоғарғы сатысына көтерілді. Ол сондай-ақ 1993 жылдың қазан және қараша айларында альбомды қолдау мақсатында АҚШ-қа гастрольдік сапар жасады. Келесі жобасында Мэри алты ирланд әйел әртісімен бірігіп, "A Woman's Heart" жинақ альбомын жазды. Бұл альбомға оның қарындасы Фрэнсис Блэк, Элеонор МакЭвой, Долорес Кин, Шарон Шеннон және Мора О'Коннелл сияқты әртістер енді. Оның сәтті сатылымы "A Woman's Heart 2" атты тағы бір альбомның шығуына себеп болды. 1995 жылдың көктемінде Блэк американдық фольклор әншісі Джоан Баезбен екі дуэт орындады, олар Баездің "Ring Them Bells" альбомына енді. Мэридің үздік хиттерінен құралған "Looking Back" альбомы жарық көрді, ол релизді қолдау үшін негізінен АҚШ, Германия және Скандинавия елдерінде гастрольдік сапарға шықты. 1990 жылдары Блэк тағы үш альбом шығарды: "Circus", "Shine" және "Speaking with the Angel". Ол 1994 және 1996 жылдары төртінші және бесінші рет "Жылдың үздік әйел әртісі" атағын жеңіп алды.
2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін
Блэк өзінің алғашқы концерттік альбомын 2003 жылы «Mary Black Live» деп шығарды. Ол сондай-ақ 2000-шы жылдардың «Full Tide» атты жалғыз студиялық альбомын жариялады. Альбом сәтті болғанымен, ол соңғы жылдары музыкалық өмірін тыныш ұстады. 2008 жылы Блэк музыкалық мансабының 25 жылдығына арналған «Twenty Five Years – Twenty Five Songs» атты жинақ альбомын шығарды. Ол 4 ремикстелген трек, толыққанды ремастерингтелген әндер және 2 жаңа жазбадан тұрады. 2008 жылы Блэк Кристи Хеннессидің өмірден озған соң шыққан «The Two of Us» альбомында «If You Were To Fall» атты дуэт орындауға шақырылды. Ол сондай-ақ Лиам Клэнсидің «The Wheels of Life» альбомында «Talk To Me of Mendocino» трекіне арнайы қонақ ретінде қатысты. 2009 жылы ол Стив Мартиннің «The Crow: New Songs for the 5 String Banjo» альбомының бір әнінде естіледі. 2011 жылы «Stories from the Steeples» атты жаңа альбомын ұсынды. Ирландиялық поп-тобы Westlife-пен «Walking in the Air» дуетін тікелей эфирде орындады. 2014 жылы қызы Роисин О-мен бірге өткізген «Last Call» турнесі Блэктің соңғы халықаралық гастролі ретінде жарияланды, бірақ ол одан кейін де ән айтуын жалғастыруды жоспарлады. Оның «Down the Crooked Road» автобиографиясы 2014 жылдың қазан айында жарық көрді. 2017 жылы Блэк 1987 жылы шыққан «By The Time It Gets Dark» альбомының 30 жылдығына орай ремастерингтелген нұсқасын шығарды. Ремастерингтелген альбомда альбом тректерінің толыққанды ремикстелген және цифрлық түрде жаңартылған нұсқалары, жаңа шығарылым үшін жазылған «Wounded Heart» әні және сирек кездесетін «Copper Kettle» әні бар. Жыл соңында Блэк «Mary Black Sings Jimmy MacCarthy» атты жаңа жинақ альбомын ұсынды, онда бұрын жазылған 6 ән, 4 жаңа трек және Маккартимен орындалған бір тікелей дуэт бар. Блэк 2018 жылы жаңа альбомын насихаттау мақсатында гастрольдік сапарға шықты.
Музыкалық стиль
Бірнеше жыл бойы "What Hi Fi?" журналы Блэктің дауысын настолько таза деп санады, ол әртүрлі жоғары сапалы жүйелердің дыбыс сапасын салыстыру үшін аудиофильдердің эталоны ретінде пайдаланылды. Музыка сыншысы және ән жазушы Майкл Лихи бірде былай деді: "Көп жылдар бойы Мэри Блэк көптеген адамдар ирланд әйел әншілерінің мәні деп санайтынын анықтады: терең, сәл көктекті және соңғы әуесқойлықтардан тыс". Бүгінде Блэк туған жерінде де, одан тыс жерлерде де зор құрметке ие және өзінің буынының ең маңызды ирланд вокалистерінің бірі саналады.
Жеке өмір
Мэри Джо О'Райлимен, 1983 жылы құрылған Dara Records компаниясының өкілімен үйленген. Олардың екі ұлы (Конор және Дэнни) мен бір қызы (Ройсин) бар. Оның ұлы Дэнни ирландтық The Coronas рок-тобының мүшесі, ал қызы Ройсин Ройсин О есімімен өнер көрсетеді. Олар Дублинде тұрады, бірақ көп уақытын Керри округінде өткізеді.