Кіріспе

Арканзас штатының орталық бөлігіндегі АҚШ ұлттық паркі – Гарленд округінің орталық бөлігінде, Арканзас штатының орталық бөлігінде орналасқан, округ орталығы – Хот-Спрингс қаласына жақын ұлттық парк. Ыстық бұлақтар қорығы алғаш рет 1832 жылғы 20 сәуірде АҚШ Конгресінің шешімімен болашақ демалыс үшін сақталды. Ұлттық парк тұжырымы пайда болғанға дейін құрылған бұл жер федералдық үкімет тарапынан демалыс аймағы ретінде пайдалану үшін сақталған алғашқы аумақ болды. Жылы бұлақ суының емдік қасиеттері ғасырлар бойы сенімге ие болған, және бірнеше үнді тайпалары арасында аңызға айналған. 1832 жылы федералдық қорғау алғаннан кейін қала сәтті емдеу курорты ретінде дамыды. 1851 жылғы 10 қаңтарда құрылған қала 20 ғасырдың басында Бас лига бейсболының көктемгі жаттығулары, заңсыз құмар ойындары, құрғақ замандағы жасырын бастар, Аль Капоне сияқты қарақшылар, Оук lawn паркінде ат жарысы, Армия және Әскери-теңіз ауруханасы және 42-ші президент Билл Клинтон ретінде танымал болды. Аймақ 1921 жылғы 4 наурызда ұлттық парк ретінде бекітілді. 2018 жылы Джефферсон Ұлттық кеңейту ескерткіші Gateway Arch Ұлттық паркі болып қайта аталғанға дейін, Ыстық бұлақтар АҚШ-тағы ең кішкентай ұлттық парк болды. Тайпалар бірлесіп, қаруларын тастап, аңғардағы шипалы суды бейбіт түрде ішуге келісті. Квапа тайпасы Арканзас өзенінің дельтасында тұрып, бұлақтарға келіп су ішкен. Ыстық бұлақтар қорығы 1880 жылғы 16 маусымда қоғамдық пайдалану үшін парк ретінде бөлінді. Үкімет көбірек жер сатып алып, оны 2000 акрдан астам жерге дейін кеңейтті, оның ішінде Ыстық бұлақтар тауы, Солтүстік тауы, Батыс тауы, Шахыршы тауы және Уиттингтон көл паркі бар. Бұлақтар күн сайын жарты миллион галлоннан астам су ағысымен Ыстық бұлақтар тауының төменгі бөлігінде орналасқан. Жылы су әртүрлі моншаларға жеткізіледі, ал концессиялық төлемдерден түскен табыс АҚШ қазынасына түседі. Паркте таулар арқылы өтетін шақырымдармен жолдар мен жаяу жолдары бар. Парк жыл бойы ашық. Алғашқы моншалар қарапайым бұталы үйлер мен ағаштан жасалған қабырғалар болды, олар тасқа қазылған ойыстардың үстіне орналасқан, олар бұлақтардан ағатын жылы суды қабылдады. Кәсіпкерлер жақын арада суға түсуге арналған одан да күрделі құрылыстарды жасады, ағаштан жасалған су тасымалдау құбырларын жасады, олар суды тау беткейіндегі бұлақтардан Ыстық бұлақтар ағысының шығыс жағалауындағы моншаларға жеткізді. Моншаларды орнату үшін тау беткейін жамылған құмның бір бөлігі қазылды. Өзеннің батыс жағындағы тар көшелер моншаларға тар көпірлермен қосылды. 1877 жылдан бастап тікелей федералдық бақылау күшейтілгеннен кейін, маңызды жақсартулар жасалды. Өзен тас аркалармен жабылды, ал оның үстінен 30 метр ені бар көше салынды. Барлық жалдамалы тұрғындар шығарылды, қоқыстар тазаланды және орталықтандырылған су жүйесі құрыла бастады. Парк Хот-Спрингс қаласының орталығынан 3 шақырым жерде орналасқан Гулфа шатқалында қоғамдық кемпингті пайдаланады.

Ыстық бұлақтар қаласы

Хот-Спрингс қаласы (1851 жылы құрылған) мемлекеттік және қалалық заңдармен басқарылады. 1870 жылдары қаладағы афроамерикалықтар Хот-Спрингс тауының солтүстігіндегі Хаппи-Вэлли аймағында шоғырланған. Ақ және қара қауымдары үшін баптист шіркеулері бар, сондай-ақ әртүрлі діни ағымдарға жататын шіркеулер де болған.

Шомылу әдет-ғұрыптары

Бұл су тері және қан ауруларына, жүйке ауруларына, ревматизм және оған ұқсас ауруларға, сондай-ақ "әйелдерге тән әртүрлі ауруларға" емдік қасиеті бар деп есептелген. Туберкулез және өкпе аурулары, сондай-ақ жедел және қабыну сипатындағы ауруларға қатысты, суды пайдалану зиянды және көп жағдайда өте қауіпті деп саналды. Ал Арканзас мансаптық даму орталығы 2019 жылдың мамырына дейін жұмыс істеді. Арканзас мансаптық даму орталығына түсушілердің саны азайғаннан кейін ғимарат 2019 жылы босатылды. Қазіргі уақытта мүлік кімге тиесілі екені белгісіз. Ғимаратты бастапқыда АҚШ Федералдық үкіметі Hot Springs қаласы үшін аурухана ретінде пайдалану мақсатында салғандықтан, Армия және Әскери-теңіз флоты ауруханасы ғимараты жаңа иелері үшін де сол мақсатта қолданылуы керек деген пікір бар. Ғимаратты сақтап қалуды көздегендер оны күтіп ұстауға жылына 1 миллион доллар жұмсалуы мүмкін екенін айтады және штат пен федералдық үкімет мүліктің күйін анықтамай, оны пайдалану құнына байланысты күмәнде қалдырып отыр деген болжам бар.

Апат

1864 жылы қарашада Америка Азамат соғысы кезінде "арқалық" (қаланың орталық бөлігі, Хот-Спрингс-Крик өзенінің бойында) үлкен бөлігі, болжам бойынша, Одақ әскерлері тарапынан өртенді. Көптеген басқа қалалардағыдай, өрт қауіпті жағдай тудырып келді, әсіресе қалалық қызметтер толық дамымай тұрғанда. 1878 жылдың 5 наурызында қалада сегіз сағатқа созылған ірі өрт болды, нәтижесінде 150-ге жуық ғимарат, оның ішінде қонақүйлер, монша үйлері және мейрамханалар қирады. 1905 жылдың 26 ақпанында Чапел көшесіндегі Гранд-Централь қонақүйінде өрт шығып, Хот-Спрингс қаласының оңтүстік бөлігінің 25 шаршы блогы өртеніп кетті. 1913 жылдың 5 қыркүйегінде кір жуушы бір жұмысшы 424 Шіркеу көшесінде үтіктеу кезінде өрт шығарып алды, ол қатты желдің салдарынан жылдам таралып, қаланың оңтүстік бөлігіндегі 60 шаршы блоқты өртеді. Қала тар аңғар болғандықтан су тасқынына да жиі ұшырады. 1923 жылдың 14 мамырында қалың жаңбыр жауды. Қаланың үш жағын таулар қоршап тұрғандықтан, су тау беткейлерінен ағылып, Орталық даңғылға жетіп, тоғыз фут тереңдікке дейін көтерілді. Дауыл кезінде шартқан нөсердің салдарынан өрт шығып, Хот-Спрингс қаласының орталық бөлігіндегі бірнеше сауда орындары қирады. 1956 жылдың 15 ақпанында қатты су тасқыны Орталық даңғылды үш фут сумен толтырып, мүлікке елеулі зиян келтірді. 1990 жылдың 19 мамырында бірнеше дауылдар қалаға мол жаңбыр әкеліп, кенеттен су тасқынына себеп болды. Алты фут биіктігіндегі су толқыны Хот-Спрингс қаласының орталығынан өтіп, ауқымды зардаптарға әкелді. Су тасқыны кезінде Карпентер бөгетінің көпірі ағысып кетті.

" Маджестик " қонақ үйі

2014 жылдың 27 ақпанында Парк-авенюдегі Мейджестик қонақ үйінде өрт шықты, ол ұлттық саябақтың шекарасынан сыртта орналасқан еді. Сары кірпіштен салынған (қонақ үйдің ең көне бөлігі) өртті сөндіруге 75 өрт сөндіруші 22 сағаттан астам уақыт жұмсады. Мейджестик қонақ үйінің аман қалған бөлігі жабылды, ал қалған мүлігі 2014 жылдың қазан айында аукционға сатылды. Мейджестик туралы "Мәңгілік Мейджестик" деген деректі фильм түсіріле бастады. Деректі фильм 2014 жылғы өрттен кейін орын алады және екі белсендінің қонақ үйін жабудан құтқару әрекеттерін көрсетеді. Белсенділердің күш-жігеріне қарамастан, Hot Springs директорлар кеңесі ғимаратты бұзуға дауыс берді, ол екі жылдан астам уақыт бос тұрды. Су моншаларынан ем алатындай аурулары бар адамдар тексеруден өткеннен кейін билет алды. 1880 жылдары бірнеше ашық бұлақтар біртіндеп құрғап қалды. Адамдар аяқтарын суға батыратын танымал "Корн-Хоул" бұлағы 1882 жылы құрғап қалды. Басқа ашық бұлақтар ластанудың алдын алу үшін Ұлттық саябақ қызметі немесе монша иелерімен жабылды.

Флора мен фауна

А. В. Кучлердің АҚШ-тағы табиғи өсімдіктер түрлерінің потенциалы бойынша, Ыстық бұлақтарда емен/хикори/қайын (111) потенциалды өсімдік түрі және Оңтүстік аралас орман (26) потенциалды өсімдік формасы бар. Аймақ негізінен орманды. Тау жоталары мен ойпаздардың солтүстік беткейлері емен мен хикори басымдығымен жапырақты орманға қолайлы орта жасайды. Таудың оңтүстік жағында қайындар басым. Солтүстік және Ыстық бұлақтар тауларында, сондай-ақ Шахри тауында кесілмеген қайын мен емен ормандары кездеседі. Бұл ескі өсімдіктердің арасында қысқа жапырақты қайын, қара емен және ақ емен ағаштары бар; көптеген ағаштардың жасы 130 жылдан асады, ал кейбіреулері 200 жылдан асып түседі. Далалық бизон, шұбар, пума және қызыл қасқыр еуропалықтардың қоныстануынан кейін аймақты тастап кетті. Қазіргі кездегі жануарлар дүниесіне аққұйрықты бұғы, жабайы түйеқұс, аққұба, қоян, Виргиния опоссумы, сұр түлкі, койот, скунк, елік, гофер, ұзынқұйрықты мысық, норка, егеуқұйрық, бақа және тоғызжолақты армадилло жатады. Миссисипи ұшқыр жолымен ұшып өтетін кейбір көшпелі құстар жылдың бір бөлігін осы маңда өткізеді. Су солтүстік және солтүстік-шығыстағы таулардан жауатын жаңбырдан пайда болады. Жылдамдығы шамамен бір фут жылға жететін жарықтар арқылы төмен ағып, метеориттік су шамамен ең төменгі тереңдікке жетеді және ағын жолының терең бөлігінде жоғары температураға ие болады, содан кейін жарықтар мен сынықтар арқылы көтеріледі. Артезиандық қысыммен жылулық сулар көтеріліп, Ыстық бұлақтар құмтасы арқылы екі итермелі жарылыстың іздері арасында, солтүстік-шығысқа қарай бағытталған бірнеше сызықтар бойында шығады. Көзі жанындағы жаңбыр суының бір бөлігі шығармас бұрын терең ыстық сумен араласады. Төмен саяхатқа шамамен 4000 жыл кетеді, ал ыстық судың жер бетіне жетуіне шамамен бір жыл уақыт қажет. Жылу тереңдік артуымен тау жыныстарының табиғи қызуынан туындайды. Судың құрамы оның магмалық көздерге жақындамаған қыздырылған жаңбыр суы екенін көрсетеді, сондықтан бұл ыстық бұлақтардың пайда болуында жанартаулық әрекетке қатыс жоқ. Нәтижесінде, еріген кальций карбонаты бар, жеңіл сілтілі, жағымды дәмді ерітінді пайда болады. Химиялық құрамы миллион бөлікке шаққанда: Бикарбонат (HCO3−) 130.0 Кремний (SiO2) 53.0 Кальций (Ca2+) 47.0 Көмірқышқыл газы (CO2) 9.7 Сульфат (SO42−) 7.8 Оттегі (O2) 4.5 Магний (Mg2+) 4.9 Хлорид (Cl−) 2.2 Натрий (Na+) 4.0 Калий (K+) 1.4 Фторид (F−) 0.26