Кіріспе
Бағдарламалық жасақтама жаңартуларын сымсыз жеткізу
Сымсыз желі арқылы жүзеге асырылатын жаңарту (немесе OTA жаңарту), сондай-ақ сымсыз бағдарламалау (немесе OTA бағдарламалау) – Wi-Fi немесе ұялы байланыс желісі сияқты сымсыз желі арқылы жеткізілетін кіріктірілген жүйеге жасалатын жаңарту. Мұндай кіріктірілген жүйелерге ұялы телефондар, планшеттер, теледидарға қосылатын құрылғылар, автомобильдер және телекоммуникациялық жабдықтар жатады. Автомобильдер мен «Заттар интернеті» құрылғылары үшін OTA жаңартуларын «ауадағы мінсіздік» (FOTA) деп те атайды. Құрылғының операциялық жүйесі, қолданбалар, конфигурациялық параметрлер немесе шифрлау кілттері сияқты параметрлер де OTA арқылы жаңартылуы мүмкін.
Терминология
"Ауа арқылы жаңарту" термині кіріктірілген жүйелерге қатысты қолданылады, немесе осы жаңартуларды пайдалану деңгейін арттыруға бағытталған.
Іске асыру
Бұл жаңартуларды тарататын таратушы пайдаланушыларға осы жаңартуларды қабылдамауға рұқсат беруге шешім қабылдай алады және жаңартулар орнатылғанша соңғы пайдаланушы құрылғыларындағы кейбір мүмкіндіктерді өшіруге құқылы. Пайдаланушылар жаңарту орнатылғаннан кейін оны кері қайтаруға мүмкін болмайды. OTA жаңартулары энергия тұтынуды, желілік трафикті және жад орынды азайту мақсатында ең кішкентай көлемде жасалған. Бұл, толық фирмалық бағдарламаны жіберудің орнына, ескі және жаңа фирмалық бағдарлама арасындағы өзгерістерді ғана жіберу арқылы қол жеткізіледі. Ескі және жаңа фирмалық бағдарламаның айырмасы "диффинг" деп аталатын процесте жасалады; содан кейін дельта файлы соңғы құрылғыға таратылады, ол өзін жаңарту үшін осы дельта файлын пайдаланады.
Смартфондар
Смартфондарда, планшеттерде және басқа құрылғыларда сымсыз жаңарту – құрылғының интернет арқылы жүктеліп алатын прошивкасы немесе операциялық жүйесінің жаңартуы. Бұрын пайдаланушылар жаңарту жасау үшін осы құрылғыларды USB арқылы компьютерге қосуы керек еді. Бұл жаңартулар жаңа мүмкіндіктер қосуы, қауіпсіздік көйкештерін жоюы немесе бағдарламалық жасақтамадағы қателерді түзетуі мүмкін. Екі негізгі мобильді операциялық жүйе – iOS және Android. iOS 5 нұсқасынан бастап iOS сымсыз жаңартуларды қолдады. iOS жаңартулары тек Apple компаниясы арқылы таратылады, осының нәтижесінде кең қолжетімділік және салыстырмалы түрде жоғары қабылдану деңгейіне ие болады. iOS-тың маңызды нұсқалары әдетте жаңарту шыққаннан кейін бірнеше ай ішінде iPhone-дардың 60-70%-на орнатылады. Android OTA жаңартуларын Google тікелей таратпайды, оларды құрылғы өндірушілер (мысалы, Samsung) және ұялы байланыс операторлары таратады. Бұл жаңартулардың тұрақсыздығына және Android фрагментациясына әкелді, сондай-ақ қауіпсіздік жаңартуларын таратудағы кешігулерге байланысты қауіпсіздік мәселелеріне де әкеп соқты. Google 2017 жылғы Project Treble жобасы арқылы Android фрагментациясын азайтты, бұл құрылғы өндірушілерге әр нұсқа үшін аппараттық драйверлерді қайта сынап көрмей-ақ операциялық жүйе жаңартуларын шығаруға мүмкіндік берді, ал 2019 жылғы Project Mainline Google-ге толық операциялық жүйе жаңартуын қажет етпей, Android компоненттерін Play Store арқылы жаңартуға мүмкіндік берді.
Автомобильдік
Автомобильдер автомобильдегі ойын-сауық жүйесіне, навигациялық картаға, телематикалық басқару блогына немесе олардың электрондық басқару блоктарына (көліктің жұмыс істеуінің көп бөлігі үшін жауапты борттық компьютерлерге) сырттан жаңарту (OTA) мүмкіндігін қолдай алады. Сырттан жаңартулар (OTA) бірнеше артықшылықтар береді. Бұрын Volkswagen 11 миллион көлік құралын кері шақырып, оның автомобильдерінің шығарындыларды бақылау бағдарламалық қамтамасыз етуіндегі мәселені шешуге мәжбүр болды, ал басқа өндірушілер тежегіштерге немесе ауа қаптамаларына әсер ететін бағдарламалық қамтамасыз етудегі қателерге байланысты кері шақырып алды, бұл барлық зардап шеккен клиенттерге жаңартуларды алу үшін дилерлік орталыққа баруды талап етеді. Сырттан жаңартулар (OTA) дилерлер арқылы өту қажеттілігін жоятын еді, бұл өндірушілер үшін кепілдік шығынын төмендетуге және тұтынушылар үшін жұмыстан тоқтау уақытын азайтуға әкелетін еді. Сырттан жаңартулар (OTA) сонымен қатар өндірушілерге жаңа мүмкіндіктерді және қателерді тезірек енгізуге мүмкіндік береді, бұл олардың көліктерін нарықта бәсекеге қабілетті етеді және тұтынушылар үшін өнімді жақсарту қарқынын арттырады. Мысалы, сырттан жаңартулар (OTA) автомобильдің жүргізушіге көмек көрсету жүйелерін жақсартуға және автомобиль қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді. Сырттан жаңартуларға (OTA) тән шабуыл векторларына "алдау, бұрмалау, жауапкершіліктен бас тарту [шабуылдар], ақпараттың ағып кетуі, қызметтен бас тарту", қайталау шабуылдары және құқықтарды кеңейту шабуылдары жатады. Мысал сценарийлерге хакердің ағымдағы жаңартуды сәтті тоқтатуы ("жаңарту сәтсіздігі" деп саналады), бұл машинаның компьютерлік жүйелерін бұзып, машинаны кейіннен дұрыс жұмыс істемеуі мүмкін; тағы бір сценарий - "күрделі жаңартулар", онда хакерлер машинаны зиянды сырттан жаңартуды (OTA) орнатуға алдап алады. Сенсорлық түйіндер жиі қашықта немесе қолжетімділігі қиын жерлерде орналасады. Мысалы, Libelium Zigbee WSN құрылғылары үшін сырттан бағдарламалау жүйесін енгізді. Бұл жүйе физикалық қатынассыз бағдарламалық жасақтаманы жаңартуға мүмкіндік береді, бұл түйіндерді қайта бағдарламалау қажет болған жағдайда уақыт пен ақша үнемдейді.
Интернет маршрутизаторлары
OTA басқа көптеп өндірілетін тұтынушылық электроникада қолданылатын, мысалы, кабельді модемдерде жаңа бағдарламаларды қашықтан алу үшін TFTP пайдаланылатын, осылайша құрылғы иесі мен пайдаланушысының техникалық қызмет көрсетуге жұмсайтын уақытын азайтатын бағдарламалық қамтамасыз етуді тарату әдістеріне ұқсас. Сымсыз ортада ауа арқылы қамтамасыз ету (OTAP) мүмкіндігі де бар (бірақ қауіпсіздік себептерімен әдепкі бойынша өшірілген). Ол кіру нүктесіне (AP) өзінің контроллерінің IP-адресін анықтауға мүмкіндік береді. Іске қосылғанда, контроллер басқа AP-ларға радиоресурстарды басқару пакеттеріне (RRM) жаңа кіру нүктесіне контроллер туралы ақпаратты білуге көмектесетін қосымша мәліметтерді қосуды бұйырады. Алайда, бұл ақпарат қарапайым мәтін түрінде жіберіледі, бұл оны ұғып-естуға осал етеді. Сондықтан ол әдепкі бойынша өшірілген.
Ұялы байланыс желілері
Ауа арқылы қамтамасыз ету (OTAP) – ұялы байланыс желі операторларының ұялы телефонды (кәсіби терминологияда клиент немесе ұялы станция деп аталады) қашықтан қамтамасыз етуіне және оның SIM-картасында сақталған ұялы байланыс желісі параметрлерін жаңартуына мүмкіндік беретін OTA жаңартуының бір түрі. Бұл телефон қосылған кезде кез келген уақытта жүзеге асуы мүмкін. Ауа арқылы параметрлерді басқару (OTAPA) термині де осымен синонимді. Әртүрлі стандарттау ұйымдары OTA қамтамасыз ету стандарттарын жариялаған. 2001 жылы WAP форумы WAP клиенттік қамтамасыз ету стандартын жариялады. Open Mobile Alliance WAP форумын өз ішіне бітіргеннен кейін бұл стандарт OMA клиенттік қамтамасыз ету (OMA CP) деп аталды. OMA CP-де телефондар ұялы байланыс желісінен жіберілетін "көрінбейтін" SMS-хабарламалар арқылы қамтамасыз етіледі, оларда қажетті параметрлер болады. OMA CP-ден кейін SMS-хабарламаларға негізделген қамтамасыз етудің өзге түрін пайдаланатын (OMA Push деп аталады) OMA құрылғы басқару (OMA DM) жаңа стандарты пайда болды. OMA DM сессиялары әрқашан клиент бастамасымен жүзеге асырылады. "Көрінбейтін" SMS-хабарламада конфигурация параметрлері болмайды; оның орнына, ол телефонға ("DM клиенті") DM серверіне (ұялы байланыс желісі провайдері басқарады) қосылуды бұйырады; қосылғаннан кейін DM сервері клиентке конфигурация командаларын жібереді.
ОТА стандарттары
ОТА функцияларын сипаттайтын бірнеше стандарттар бар. Алғашқылардың бірі – GSM 03.48 сериясы. Zigbee стандарттар жиынтығына Zigbee Over the Air жаңарту кластері кіреді, ол Zigbee Smart Energy Profile-ның бөлігі болып табылады және құрылғылардың микропрограммасын жаңартудың өзара үйлесімді (өндірушіден тәуелсіз) жолын қамтамасыз етеді.