"Риганың «Сконто» футбол клубы тарихы"

Кіріспе

Латвиялық футбол клубы

Сконто ФК – 1991 жылдан 2016 жылға дейін қызмет еткен латыш кәсіби футбол клубы. Клуб Рига қаласындағы Сконто стадионында ойнады. Сконто лига қайта жанданғаннан кейінгі алғашқы 14 маусымда (барлығы 15) Вирслига жеңімпазы атанды және жиі Латвия ұлттық футбол құрамасының негізгі құрамын құрады. Олар қатарынан 15 ұлттық чемпионатты жеңіп алып, ерлер және әйелдер футболын қоса алғанда, еуропалық рекорд орнатты. Бұл рекорд 2013 жылы Фарер аралдарының КИ Клаксвик әйелдер клубы қатарынан 14-інші чемпионатын жеңгенге дейін сақталды. Қаржылық қиындықтарға байланысты клуб 2016 жылы Латвияның бірінші лигасына түсірілді және сол жылдың желтоқсан айында банкротқа ұшырады.

Бір реттен он төрт атақ (1991-2004)

Сконто клубы 1991 жылы «Форум Сконто» деген атпен құрылды және бірден лига чемпионаттарын жеңуді бастады, қатарынан 14 рет жеңіске жетті, 2005 жылы ғана ФК «Лиепаяс Металлургс» командасынан екінші орынға түсті. 2006 жылы Сконто ФК «Лиепаяс Металлургс» және ФК «Вентспилс» командаларымен шатысқан бәсекеде үшінші орынды иеленді. Сконто сондай-ақ Латвия кубогын сегіз рет жеңіп алды, соңғы рет 2012 жылы. Сконто алғашқы титулдарын Лиепая қаласының FK Olimpija және RAF Jelgava командаларымен қатаң бәсекеде жеңуге мәжбүр болды. 1992 жылғы маусымда жеңімпазды анықтау үшін теңдікті бұзу мақсатында қосымша матч өткізілуі керек болды. Осы 1992 жылғы маусымда Сконто ФК Чемпиондар лигасындегі тұңғыш ойынын Фарер аралдарының чемпионы «Клаксвикар Итроттарфелаг» командасын жеңіп бастады. Маусым соңында Александр Старков Маркс Заходиннен жаттықтырушылық қызметін қабылдады. Келесі 10 жыл ішінде отандық лигада ешбір қарсылас Сконтоға айтарлықтай қарсылық көрсетпеді. Команда екі маусым қатарынан бірде-бір матчта жеңіліске ұшырамады, соңғы турнирлік кестеде ең жақын қарсыластарын 20 ұпайдан асырып, маусым аяқталғанға дейін тұрақты титулдың иегері анықталды. 1998 жылғы маусымда Сконто ФК ФК «Валмиераны» 15:2 есебімен жеңіп, клуб тарихындағы бір ойында соққан ең көп голдың рекордын жасады. Осы жылдары Сконто ФК Латвия құрамасына көптеген ойыншыларын ұсынды: Марис Верпаковскис, Марианс Пахарс, Александр Колинко, Виталий Астафьев, Игорь Степанов, Имантс Блейделис, Юрис Лайзанс, Михаилс Землинскис, Валентинс Лобанов, Андрей Рубинс және тағы да басқалар. 2004 жылы Сконто ойыншыларынан құралған Латвия құрамасы Португалияда өткен УЕФА Еуро-2004 чемпионатына қатысуға жолдама алды. Қорғаушы Михаилс Землинскис клуб үшін отандық жарыстарда ең көп ойын (252) және еурокубоктарда ең көп (52) матч өткізді. Михайлс Михолапс 216 отандық матчта 155 гол соғып, клубтың барлық уақыттағы үздік мергені атанды, ал 38 еурокубок матчында 18 гол соқты. 2000 жылдың шілдесінде Сконто қорғаушысы Игорь Степановты ағылшын Премьер-лигасының «Арсенал» клубына шамамен 1 миллион фунт стерлингке сатты. 2001 жылдың қаңтарында жартылай қорғаушы Юрис Лайзанс 1,57 миллион фунтқа Ресей Премьер-лигасының ЦСКА Мәскеу клубына қосылды, бұл латвиялық клубтың осы күнге дейін алған ең жоғары трансферлік ақысы. Сконтоның еурокубоктардағы алғашқы маңызды жеңісі 1994 жылы Шотландияның «Абердин» клубынан жеңіске жеткенде болды, бұл команда бұрынғы Еуропа Суперкубогының иегері еді. 1999 жылы Сконто Чемпиондар лигасының іріктеу кезеңінде «Челсимен» үйінде 0:0 есебімен тең түсті, екі апта бұрын қарсыластар алаңында 3:0 есебімен жеңіліске ұшыраған болатын, бұл «Челсидің» Чемпиондар лигасындегі тұңғыш ойыны еді. Сконто ФК латвиялық чемпион ретінде Еуропаның алыптары «Барселона» және «Интернационалеге» қарсы да ойнады. 2001 жылғы маусымның соңғы турында латвиялық чемпионат титулы үшін қызықты күрес қайтадан болды, онда Сконто ФК «Лиепаяс Металлургс» командасына қарсы матчта ФК «Вентспилс» командасынан 2 ұпайға қалып қойды. «Вентспилс» өз матчын ұтты, Сконто өз матчын жеңді және Сконто тағы да Латвия чемпионы атанды.

Skonto FC was founded in 1991, under the guise of Forums Skonto, and immediately started to win league championships, 14 in a row, until finishing second to FK Liepājas Metalurgs in 2005. In 2006, Skonto finished third in a close contest with FK Liepājas Metalurgs and FK Ventspils. Skonto also won the Latvian Cup on eight occasions, most recently in 2012. Skonto had to win their early titles in fierce competition with FK Olimpija from Liepāja and RAF Jelgava. An additional game was required in 1992 season to break a tie and decide the winner. In the same 1992 season, Skonto FC made its debut in the Champion's League by beating the Faroe Islands champions Klaksvíkar Ítróttarfelag. At season's end, Aleksandrs Starkovs took over from Marks Zahodins as coach. For the next 10 years in the domestic league none of their rivals were able to offer significant opposition to Skonto. For two seasons running the team did not lose a single match, surpassing their closest rivals by more than 20 points in the final standings, ensuring the regular title was awarded long before the end of the season. During the 1998 season, Skonto FC thrashed FK Valmiera 15–2, scoring the highest number of goals in a single game in the club's history. During these years Skonto FC supplied the Latvian national team with most of its players: Māris Verpakovskis, Marians Pahars, Aleksandrs Koliņko, Vitālijs Astafjevs, Igors Stepanovs, Imants Bleidelis, Juris Laizāns, Mihails Zemļinskis, Valentīns Lobaņovs, Andrejs Rubins, and others. In 2004, a Latvian squad stocked with Skonto players managed to qualify for the UEFA Euro 2004 championship in Portugal. Defender Mihails Zemļinskis has made the most appearances for the club in domestic competition (252), and the most in European cup ties as well (52). Mihails Miholaps is Skonto's all time top scorer with 155 goals in 216 domestic matches, and 18 in 38 European cup matches. In July 2000 Skonto defender Igors Stepanovs was sold to the English Premier League club Arsenal for a fee around £1 million. In January 2001 midfielder Juris Laizāns joined the Russian Premier League side CSKA Moscow for £1,57 million, the highest ever transfer fee received by a Latvian club to date. Skonto's first major victory in the European came in 1994, when they defeated Scotland's Aberdeen F. C., former European Super Cup winners; and in 1999 Skonto managed a 0–0 draw at home with Chelsea in a UEFA Champions League qualifier after losing 3–0 away two weeks earlier in what was Chelsea's first game in the Champions League. Skonto FC also played as Latvian champion against European giants Barcelona and Internazionale. An exciting battle for the Latvian championship title occurred again in the final round of the 2001 season when Skonto trailed FK Ventspils by two points as they faced an away match against Liepājas Metalurgs, a team which also had hopes of becoming champions. Ventspils lost their match; Skonto won theirs; and Skonto were Latvian champions once more.

Жеңімпаздар дәуірінің соңы (2005-2009)

2005 жылдан бастап «Лиепаяс Металлургс» және «Вентспилс» клубтары «Сконтоны» қызыл арқанмен қууға түсті, және олардың тытырулары сәтті аяқталды. 2004 жылы клубтың маңызды тірегі болған бас бапкер Александр Старковс «Сконтодан» келіп, сол кездегі Ресей чемпионы «Спартак Москва» клубында жұмыс істеу ұсынысын қабылдағанын атап өткен жөн. Команда басшылығы ұзақ жылдар бойы оның көмекшісі болған Юрийс Андреевке сеніп тапсырылды, бірақ УЕФА Чемпиондар Лигасы іріктеу турнирінде Солтүстік Македонияның «Работницки» клубына ұтылып, ол лауазымынан кетті. Юрийс Андреевтің орнына бұрын Латвия Жоғары лигасының «Вентспилс» және «Рига» клубтарында, ал Ресей Премьер лигасының «Ростов» клубында жұмыс істеген Пол Эшворт тағайындалды.

Қайтадан чемпион (2010)

2010 жылдың 8 шілдесінде «Сконто» Еуропа лигасының бірінші іріктеу кезеңінде Солтүстік Ирландияның «Портадаун» клубынан жеңіліске ұшырады. Бірінші ойында «Сконто» қарсылас алаңында 1–1 есебімен тең түсті, соңғы минутта гол соғып теңестірді. Үйде 1–0 есебімен жеңіліп, 36 жылдан бері еурокубокта жеңіске жетпеген командамен кездесті. Маусым соңында «Сконто» өз алаңында 2–2 есебімен тең түсіп, 2004 жылдан бері алғаш рет Латвия жоғары лигасының чемпионы атанды. Бұл жеңіс тағы да Александр Старковтың басшылығымен тікелей байланысты болды.

Қаржы дағдарысы мен банкроттық (2011-2016 жж.)

2012 жылы клубтың негізін қалаушы және ұзақ жылдар бойы президент болған Гунтис Индриксонс жаңадан бекітілген ережелерге сәйкес, Латвия футбол федерациясының президенті лауазымымен үйлеспегендіктен қызметтен кетті. Бұрынғы ойыншы Владимирис Кольесниченко клуб басшылығын қабылдады, ал клубтың менеджері Марианс Пахарс Латвияның 21 жасқа дейінгі футбол құрамасының бас бапкері қызметін атқару туралы ұсынысты қабылдады. 2012 жылы «Сконто» 2002 жылдан бері алғаш рет Латвия кубогын жеңіп алды және 2013–14 жылғы УЕФА Еуропа лигасының бірінші іріктеу кезеңіне қатысу құқығын иеленді, бірақ бұл жетістік 2012 жылғы лигадағы табыстарынан кейін қайта орындалды. 2013 жылы грузин маманы Тамаз Пертия басшылыққа келді және оның жетекшілігімен «Сконто» лиганың 27 реттегі ойынының 26-сында жеңіліссіз ойнады. Жарақаттар мен шектеулі резервтік ойыншыларға байланысты, команда турнирдің соңғы турында «FK Jelgava» клубынан жеңіліп, титулды «FK Ventspils» клубына жоғалтты. «Сконто» 2013–14 жылғы УЕФА Еуропа лигасының ойындарында жақсы өнер көрсетіп, бірінші турда молдавандық «FC Tiraspol» клубын жалпы есеп бойынша жеңіп, чех клубы «Slovan Liberec» клубын жеңуге жақын болды, ол кейін турнирдің 32-ге кірді. Жаздың ортасында «Сконто» ауыр қаржылық қиындықтарға тап болды, өйткені олардың демеушілері өздерінің қаржылық мәселелеріне байланысты демеушілік бағдарламасын тоқтатты. Бұл кірістің жоғалуына және жалақылар мен басқа төлемдердің ұзақ мерзімге кешіктірілуіне әкелді. 2014 жылғы маусымды бастамас бұрын «Сконто» ұзақ мерзімді қарыздарына байланысты Латвияның жоғары лигасына қатысу үшін қажетті А лицензиясынан бас тартты. Алайда, сәтті шағымданудан кейін лицензия қайта алынды. УЕФА санкциялары салынды, нәтижесінде «Сконто» 2014–15 жылғы УЕФА Еуропа лигасынан шеттетілді, оған ол қатысуға құқылы болған. 2014 жылғы 30 мамырда Латвия футбол федерациясы «Сконто» клубына барлық қарыздары өтелгенге дейін жазғы трансферлік терезеде жаңа ойыншыларды тіркеуге тыйым салды. 6 шілдеде ұзақ мерзім бойы жалақы төленбегендіктен «Сконто» ойыншылары «FK Liepāja» клубына қарсы өткен сыртқы матчта ойнаудан бас тартты және клуб 3:0 есебімен техникалық жеңіліске ұшырады. 14 шілдеде клуб президенті Владимирис Кольесниченко отставкаға кететінін мәлімдеді және клубты Игорь Зайцев басқарды. 2 қыркүйекте міндеттемелерді мерзімінде орындамағаны үшін LFF чемпионат кестесінен үш ұпайды алып қойды, бірақ 17 қыркүйекте бұл санкция бір ұпайға дейін азайтылды. 14 қазан күні Латвияның Мемлекеттік кіріс қызметі клубтың экономикалық қызметін тоқтатқанын хабарлады, сонымен қатар бір ай ішінде шағымдану мүмкіндігі бар екенін мәлімдеді. Бір күннен кейін турнирлік кестеде тағы төрт ұпай алынып тасталды, нәтижесінде «Сконто» 2014 жылғы чемпионатты жеңудің тіпті теориялық мүмкіндігінен де айырылды. Сол күні «Сконто» президенті Игорь Зайцевтің отставкаға кетуі туралы хабарланды, бірақ клуб әлі де Мемлекеттік кіріс қызметіне шағымдану мүмкіндігін қарастырып жатқан. 2014 жылдың қараша айында «Сконто» сол кездегі және бұрынғы ойыншылармен қарыздарын толығымен өтегені хабарланды, бірақ ол әлі де Мемлекеттік кіріс қызметіне қарыз болып отырды. «Сконто» 2016 жылғы Жоғары лигада ойнауға лицензия алмады. «Сконто» бұл шешімге шағымданып, бірақ шағымы қабылданбады. 2015 жылдан бастап Латвия бірінші лигасының күміс жүлдегері «Valmiera Glass FK/BSS» жоғары лигаға көтерілуден бас тартқандықтан, үшінші орын алған «Rīgas Futbola skola» (RFS) клубы орнына жоғары лигаға көтерілді.

In 2012 founder of the club and long term president Guntis Indriksons left the post, as it was incompatible with the president's post of the Latvian Football Federation according to the newly established rules. Former player Vladimirs Koļesņičenko took over and, furthermore, the club's manager Marians Pahars accepted an offer to become the head coach of Latvia national U 21 football team. In 2012 Skonto won the Latvian Cup for the first time since 2002 and guaranteed themselves a spot in the first qualifying round of 2013–14 UEFA Europa League, even though this was later succeeded once again following the league achievements in 2012. In 2013 Georgian manager Tamaz Pertia took over and under his management Skonto went on playing without a single loss for 26 matches out of the league's 27 regular games. Run down by injuries with a short amount of reserves, they were defeated by FK Jelgava in the last round of the tournament losing the title to FK Ventspils. Skonto participated considerably well in the 2013–14 UEFA Europa League matches, beating Moldovan FC Tiraspol on aggregate in the first round and being close to knock out the Czech club Slovan Liberec, which later went on to reach Round of 32 of the tournament. In mid summer Skonto were struck by severe financial problems as their sponsors ended the sponsorship program due to their own financial difficulties. This led to a major loss of income and long term delays of salaries and other payments. Before the start of the 2014 season Skonto, initially, were refused the A License necessary to play in the Latvian Higher League due to their long term debts. However, the license was later obtained after a successful appeal. Sanctions followed from UEFA, with Skonto being disqualified from the 2014–15 UEFA Europa League, which they had qualified for. On 30 May 2014 the Latvian Football Federation issued a ban on Skonto registering new players during the summer transfer window until all the debts had been cleared. On 6 July, due to long term non payment of salaries, Skonto players refused to play the away match against FK Liepāja and the club suffered a 3–0 technical loss. On 14 July, club president Vladimirs Koļesņičenko announced his resignation and the club was taken over by Igors Zaicevs. On 2 September due to non fulfillment of liabilities in the prescribed terms, LFF took away three points in the championship table, but on 17 September this penalty was reduced to just one point. On 14 October it was announced that Latvia's State Revenue Service had suspended the club's economic activity, with the possibility for an appeal to be submitted within one month. A day later, an additional four points were taken away in the tournament table, with Skonto losing even the theoretical chance to win the 2014 championship. The same day Skonto announced the resignation of its president Igors Zaicevs, but the club was still considering the option to submit an appeal to the State Revenue Service. In November 2014 it was announced that Skonto had finally cleared its debts with that time and previous players, still being indebted to the State Revenue Service. Skonto did not obtain a license to play in the 2016 Higher League. Skonto appealed the decision, but the appeal was denied. Since 2015 Latvian First League runners up Valmiera Glass FK/BSS rejected the opportunity to be promoted to the Higher League, 3rd placed Rīgas Futbola skola (RFS) was promoted instead.

Стадион

Сконто өз үй матчтарын Сконто стадионында өткізді, ол сонымен қатар Латвия ұлттық футбол құрамасының да үй стадионы болып табылады. Стадион 2000 жылы ашылып, 10 000 адамға арналған. Бұл стадионда футбол матчтарынан басқа, Depeche Mode, Massive Attack, Aerosmith және Metallica сияқты әлемдік жұлдыздардың концерттері де өткізілді. Соңғы екі концертке сәйкесінше 32 000 және 33 000 адам келді. Футболдан рекордтық көрермен саны 2003 жылғы 15 қарашада тіркелді, сол күні Латвия УЕФА Еуро-2004 іріктеу кезеңінің плей-офф матчында Түркияны 1:0 есебімен жеңді, ал матчты 9 500 көрермен тамашалады. Қазіргі уақытта стадионды Латвия жоғары лигасының Рига ФК клубы үй стадионы ретінде пайдаланады.

УЕФА командалық рейтингі 201415

Ранг Ел Командасы Ұпайлар341FK Zeta3.125342Stjarnan3.100343Skonto FC3.100344FK Liepājas Metalurgs3.100345Bangor City3.075