Кіріспе
Ұлттық баскетбол қауымдастығының драфты (NBA Draft) – Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) 1947 жылдан бері өткізіліп келе жатқан жыл сайынғы іс-шарасы. Онда лига командалары драфтқа қатысуға ниет білдірген және ұйымға қосылуға құқылы ойыншыларды таңдай алады. Қазіргі NBA 30 командадан тұрады, және барлық отыз команда екі турдың ішінде кем дегенде бір ойыншыны таңдау мүмкіндігіне ие. Тарихи тұрғыдан алғанда, NBA-ға іріктелген ойыншылардың басым көпшілігі – колледж баскетболшылары. Бүгінде ойыншылар халықаралық кәсіби лигалардан, G League Ignite командасынан және жасөспірімдер кәсіби баскетбол лигаларынан да таңдалады. Төрт жылдық колледж бітірген ойыншылар автоматты түрде іріктеуге құқылы, ал кіші курс студенттері өздерінің қатысуға құқылы екенін жариялап, қалған колледждегі қатысу құқығынан бас тартуы керек. Кем дегенде 22 жастағы халықаралық ойыншылар автоматты түрде іріктеуге құқылы, ал 22 жасқа дейінгі ойыншылар өздерінің қатысуға құқылы екенін жариялауы тиіс. Автоматты түрде қатыспайтын, бірақ қатысуға құқылы екенін мәлімдеген ойыншылар көбінесе «ерте қатысушылар» немесе «ерте қатысуға үміткерлер» деп аталады. Драфт әдетте маусымның соңында, NBA маусымдық үзілісі кезінде өтеді. 1989 жылдан бері драфт екі турдан тұрады; бұл АҚШ және Канаданың басқа ірі кәсіби спорт лигаларының драфттарынан әлдеқайда қысқа, олардың барлығы кем дегенде жеті турдан тұрады. Әр драфта 60 ойыншы таңдалады. Кез келген ойыншы NBA-мен келісімге отыру үшін кем дегенде бір драфтқа қатысуға құқылы болуы керек. Бұрын жоғары сынып оқушылары да іріктеуге құқылы болған. Алайда, 2006 жылғы драфттан бастап орта мектепті бітіргеннен кейін тікелей драфтқа қатысуға құқылы емес. Драфт ережелеріне сәйкес, орта мектепті бітіргеннен кейін бір жыл өткен соң ғана жоғары сынып оқушылары іріктеуге құқылы болады, және олар драфт күнтізбелік жылының соңына дейін кем дегенде 19 жасқа толуы керек. Кейбір ойыншылар осы жылды шетелде кәсіби түрде ойнау үшін пайдаланды, мысалы, Брэндон Дженнингс (Италия), Эммануэль Мудиай (Қытай) және Терренс Фергюсон (Австралия). Тон Мейкер колледжге бармағанына қарамастан, 2016 жылғы драфтқа қатысуға құқылы болды, себебі ол аспирантурада оқуды таңдады, сондықтан ол техникалық тұрғыдан бітіруден бір жыл кейін болды.
The NBA draft is the National Basketball Association's (NBA) annual event, dating back to 1947, in which the teams in the league can draft players who declare for the draft and that are eligible to join their organization. The current NBA consists of 30 teams, and all thirty teams have at least one draft pick throughout the two draft rounds. Historically, the vast majority of players drafted into the NBA are college basketball players. It is now common for players to also be drafted from international professional leagues, the G League Ignite team, and youth professional basketball leagues. College players who have finished their four year college eligibility are automatically eligible for selection, while the underclassmen have to declare their eligibility and give up their remaining college eligibility. International players who are at least 22 years old are automatically eligible for selection, while the players younger than 22 have to declare their eligibility. Players who are not automatically eligible but have declared their eligibility are often called "early entrants" or "early entry candidates". The draft usually takes place near the end of June, during the NBA offseason. Since 1989, the draft has consisted of two rounds; this is much shorter than the entry drafts of the other major professional sports leagues in the United States and Canada, all of which run at least seven rounds. Sixty players are selected in each draft. No player may sign with the NBA until he has been eligible for at least one draft. In the past, high school players were also eligible to be selected. However, starting in the 2006 draft, high school players were not eligible to enter the draft directly after graduating from high school. The eligibility rules for the draft now state that high school players will gain eligibility for draft selection one year after their high school graduation, and they must also be at least 19 years old as of the end of the calendar year of the draft. Some players have chosen to use that year to play professionally overseas for example, such as Brandon Jennings (Italy), Emmanuel Mudiay (China), and Terrance Ferguson (Australia). Thon Maker was eligible for the 2016 draft despite not going to college because he chose to undertake a postgraduate year, so he was technically one year removed from graduation.
Жобаны таңдау процесі
Кейбір ойыншылар жобаның күнтізбелік жылында кем дегенде 19 жаста болуы керек, ал американдық орта мектепте баскетбол бойынша жарамдылықты аяқтаған ойыншы, сондай-ақ, өзінің орта мектеп сыныбын бітіргеннен кем дегенде бір жыл өткен болуы керек. Ойыншыларды спорт агенттерімен келісімшартқа қол қоюға және жобаға қатысуға, содан кейін бас тартуға қатысты шектеулер бар, бірақ олардың көпшілігі NBA емес, NCAA тарапынан сақталады. Бұл процестің барысында орта мектептен колледжге дейін НБА-да ойнаған барлығы 44 ойыншы ғана болды. Алдағы жобаға қатысу үшін, "халықаралық ойыншы" емес ойыншылар орта мектепті бітіргеннен кем дегенде бір жыл өткен болуы керек. 1975 жылы Даррил Доукинстен кейін шамамен 20 жыл бойын көптеген орта мектеп ойыншылары колледж ойындарының кеңінен танымал болуына байланысты тікелей НБА жобасына қатыспады. Жобаның алғашқы жылдарында командалар үміткерлердің саны таусылғанша ойыншыларды таңдап алатын. 1960 және 1968 жылғы жобалар 21 раундтан тұрды. 1974 жылға қарай бұл 10 раундқа дейін тұрақталды (1977 жылы 8 раунд болған кезде), және 1985 жылға дейін осылай сақталды, одан кейін жоба 7 раундқа дейін қысқартылды. Ұлттық баскетболшылар қауымдастығымен (NBPA) келісім бойынша, 1989 жылдан бастап жобалар 2 раундқа дейін шектелді, бұл жобаға ілікпеген ойыншыларға кез келген командада өзін көрсету мүмкіндігін береді. 1956 жылдан 1965 жылға дейін командалар өздерінің жақын аймағынан ойыншыны таңдау үшін бірінші раундтағы таңдау құқығынан бас тартатын аумақтық таңдауды пайдалана алды. Бұл ойыншының жергілікті жанкүйерлердің арасында үлкен қолдауы бар екенін көрсететін, жанкүйерлердің қызығушылығын арттыруға көмектесетін. 2009 жылдан 2015 жылға дейін колледж студенттері сәуірдегі келісімшарттарға қол қою мерзіміне дейінгі күнге дейін жобадан өз атын шығарып алып, NCAA-дағы жарамдылығын сақтап қалуға мүмкіндік алды. 2016 жылдан бастап ойыншылар жобаға бірнеше рет қатыса алады және НБА жобалық сынақтарынан (NBA Draft Combine) кейін 10 күн ішінде жобадан бас тартып, NCAA-дағы жарамдылығын сақтай алады.
Лотереялық жоба
НБА-ның лотереялық жобасы – бұл НБА-ның жыл сайын өткізетін іс-шарасы, онда өткен жылы плей-оффқа қатыспаған командалар жобадағы алғашқы бірнеше ойыншыларды таңдау ретін анықтау үшін мемлекеттік лотерея стиліндегі процеске қатысады. Лотерея 2018 жылға дейін алғашқы үш таңдауды қамтыды, содан кейін ол алғашқы төртке дейін ұлғайтылды. Ең нашар нәтиже көрсеткен команда бірінші таңдауға ие болудың ең жоғары мүмкіндігіне қол жеткізеді. НБА 1985 жылы лотерея процесін енгізді. Лига, кейбір командалар жыл сайынғы монета лақтыруға қатысу мүмкіндігін алу үшін мақсатты түрде жеңіліске ұшырап жатыр деген айыптауларға қарсы тұруға тырысты, онда әр дивизиондағы (1971 жылдан бастап әр конференциядағы) ең нашар команда сол жылғы жобада бірінші таңдауды кім алатынын анықтау үшін монета лақтыратын. Лотерея жүйесінде лига "14 лотерея командасына 1-ден 14-ке дейін нөмірленген 14 доппен пинг-понг доптарын қолданады және 1000 төрт таңбалы комбинация 14 лотерея командасына тағайындалады". Телевизия арқылы бірінші таңдау жарияланғанша қатысушыларға ұялы телефондарға немесе басқа да электрондық құрылғыларға қол жеткізуге рұқсат етілмейді. Яо НБА-ның әлемдік өнімге айналуына көмектесті. Бич (2003) былай деп жазады: «Қытай теледидарындағы НБА ойындарының рейтингісі биылғыдан жоғары болған емес, өйткені ел Яоның «Хьюстон Рокетс» командасының жаңа сүйікті командасының қадамдарын қадағалап отыр». Екінші жағынан, 2000 жылғы драфт НБА тарихындағы ең нашар драфт ретінде танылды, ал Sports Illustrated оның бірінші раундын «өте нашар ойыншылар тобы» деп сипаттады. 2013 жылғы драфт та көңіл көншітпейтін болды, бірақ Виктор Оладипо мен Руди Гоберт ақырында All-Stars атанды, ал Яннис Адетокунбо кейін екі рет НБА-ның ең құнды ойыншысы (MVP) атанды.
НБА драфты теледидарда
НБА драфты 1980 жылдан бері теледидардан көрсетіліп келеді, сол жылы НФЛ және НХЛ өздерінің драфттарын теледидардан көрсетті (немесе жариялады). USA Network телеарнасы 1984 жылға дейін НБА-мен жасасқан келісімшартының аясында драфтты көрсетіп келді; 1985 жылдан бастап TBS арнасы оны TBS пакеті бойынша НБА-ның бөлігі ретінде көрсетті. 1990 жылдан 2002 жылға дейін TNT арнасы драфтты өз қолына алды, себебі НБА-ның көптеген бағдарламалары осы арнаға (TNT-дегі НБА) көшті. 2002 жылы ESPN NBC-ден НБА-ға құқықтарды алғаннан кейін, ESPN 2003 жылдан бастап драфтты ESPN-дегі НБА аясында көрсетуді бастады, және ол бүгінге дейін жалғасуда. 2021 жылы ол алғаш рет ABC телеарнасында эфирлік теледидардан көрсетілді. Сондай-ақ, 2008 жылдан бері Turner Sports басқаруына өткеннен кейін NBA TV өздік тікелей эфирларын жүзеге асырып келеді.