Кіріспе

2004 жылғы Green Day тобының студиялық альбомы – Green Day американдық рок тобының 2004 жылғы 21 қыркүйекте Reprise Records лейблы арқылы шығарылған жетінші студиялық альбомы. Бұрынғы төрт альбомы сияқты, оның да продюсері топпен бірлесіп Роб Кавалло болды. American Idiot альбомының жазбалары 2003 және 2004 жылдар аралығында Оклендтегі Studio 880 және Голливудтағы Ocean Way Recording студияларында жүзеге асты. Топ мүшелері «панк-рок операсы» деп атаған концептуалды альбом, төменгі орта таптың американдық жасөспірім анти-геройы Иисус Субурбияның тарихын баяндайды. Альбом 9/11 және Ирак соғысы сияқты оқиғалармен қалыптасқан дәуірде өскен буынның көңілі толуын және наразылығын көрсетеді. Мұны іске асыру үшін, топ бұрынғыдан өзгеше әдістерді қолданды, оның ішінде байланысты әндер арасындағы кешулер және альбомның тақырыптарын ұсынатын ұзақ, бөлімделген, шығармашылық композициялар бар. Бұрынғы Warning (2000) альбомының сатылымы көңіл көншілік тудырғаннан кейін, топ демалыс алды, содан кейін келесі Cigarettes and Valentines альбомын жоспарлауға кірісті. Алайда, жазбалар тоқтатылды, себебі мастерленталар ұрланды; осыдан кейін топ келесі альбомын бастапқыдан қайта жасау туралы шешім қабылдады. Нәтижесінде, қоғамдық сынға ұшыраған, саяси мазмұнды жазба пайда болды, ол топтың панк-рок дыбысына оралып, Warning альбомындағы фолк және пауэр-попқа қарағанда басқаша болды, сонымен қатар бұрынғы альбомдарында зерттелмеген қосымша ықпалдарды қамтыды. Сонымен қатар, топ «бейне өзгерісіне» ұшырады, сахнада қызыл және қара түсті форма киіп, өнер көрсетулері мен баспасөз шаралары кезінде альбомға көбірек театрлық атмосфера қосты. American Idiot 2004 жылдың ең көп күтілген шығарылымдарының бірі болды. Бұл Green Day үшін мансаптық қайта оралуды білдірді, 27 елде тізімге еніп, топ үшін алғаш рет Billboard 200 чартында бірінші орынға ие болды және тағы 18 елде көшбасшылыққа жетті. Әлем бойынша 23 миллионнан астам дана сатылды, бұл топтың ең көп сатылған екінші альбомы (1994 жылғы Dookie альбомынан кейін) және онжылдық пен барлық уақыттың ең көп сатылған альбомдарының бірі. 2013 жылы Американың жазба индустриясы қауымдастығы (RIAA) оны 6x платиналық сертификатқа ие етті. Альбомнан бес сәтті сингл шықты: тақырыптық «American Idiot», «Holiday», «Wake Me Up When September Ends», «Jesus of Suburbia» және «Жылдың жазбасы» номинациясында Грэмми сыйлығын жеңіп алған «Boulevard of Broken Dreams». American Idiot шығуымен-ақ сыншылар мен коммерциялық тұрғыдан жақсы қабылданып, содан бері барлық уақыттың ең ұлы альбомдарының бірі деп есептеледі. Ол «Жылдың альбомы» номинациясына ұсынылып, 2005 жылғы Грэмми сыйлығында «Ең үздік рок альбомы» сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ, ол Europe Music Awards және Billboard Music Awards сыйлықтарында «Ең үздік альбом» номинациясына ұсынылып, біріншісінде жеңіске жетті. Оның табысы Бродвей мюзикліне, деректі фильмге және жоспарланған көркем фильмге әсер етті. Rolling Stone журналы оны 2012 жылы «Барлық уақыттың 500 ең ұлы альбомы» тізімінде 225-ші орынға, ал 2020 жылы 248-ші орынға қойды.

Өмірбаян

Green Day 1990-шы жылдардың ең танымал рок-топтарының бірі болды. Дегенмен, олардың 2000 жылғы Warning альбомы коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. 2002 жылдың басында олар Pop Disaster Tour турнесіне қатысып, Blink 182 тобымен бірге сахнада өнер көрсетті. Тур оларға поп-панк сахнасының "ағалары" ретінде бедел қалыптастыруға көмектесті, оған Good Charlotte, Sum 41 және New Found Glory сияқты топтар кірді. Әнші Билли Джо Армстронг Дирнтке телефон соғып: "Сен бұл топпен әлі де жұмыс істегің келе ме?" деп сұрады. Ол өзін қысыңқы сезінді, себебі оның бейхабар өмір салты оны "құмарландырып, қорқыта бастады", ал некесі қиын жағдайға түсті. Green Day 2002 жылдың көп бөлігін Калифорния штатының Окленд қаласындағы Studio 880 студиясында Cigarettes and Valentines атты альбом үшін жаңа материал жазумен өткізді. Олар музыкаларында жаңалықтар жасауды үміттене отырып, жоба үшін "полька әндерін, Рождество әндерінің бұзылған нұсқаларын, [және] сальса билерін" жасады. Ұрлықтан кейін топ ұзақ жылдар бойы продюсер Роб Кавалломен кеңесті. Кавалло оларға жоғалған тректер олардың ең жақсы жұмысы екенін өзіне-өзі сұрауды ұсынды. Армстронг: "Біз өзімізге қарап, 'Бұл біз жасаған ең жақсы нәрсе' дей ала алмаймыз. Сондықтан біз одан әрі дамып, жаңа нәрсе жасауды шештік" деді. Содан кейін Армстронг әлеуметтік-саяси мәселелерді тікелей қамтитын альбомның атау трегін жазды. Содан кейін топ альбомның дамуын "панк-рок операсы" деп атады. Жазу алдында Green Day Оклендте, тағы да Studio 880 студиясында репетиция жасауға арналған орын жалдады. Армстронг Каваллоны сессияларға қатысуға және олардың жазу процесіне жетекшілік етуге шақырды. Кавалло концептуалды альбом идеясын қолдады, екеуінің он жыл бұрынғы әңгімесін еске түсіріп, Армстронг олардың мансабының "Битлз сияқты шығармашылық жолға" ие болуын қалағанын айтты. Studio 880 студиясындағы сессиялар кезінде Green Day күндерін материал жазуға жұмсады, ал кешкі уақытта ішіп, музыка туралы әңгімелесті. Топ пираттық радиостанция құрып, одан джем-сессияларын және кейде әзіл-қалжыңдарды эфирге шығарды. Топ альбомды жазу және режімдеу алдында толыққанды жазылған және реттелгенін қамтамасыз ету үшін жеткілікті түрде демо-жазба жасады. Бірақ альбом "қазіргі американдық әлеуметтік дисфункция мен Буш билікке келуі арасындағы байланысты" көрсетеді. Мазмұны заманға сай болғанымен, Армстронг оның уақыттан өшпейтініне және жалпы шатасу туралы мәлімдемеге айналатынына үміттенді. Армстронг алдағы президент сайлауына алаңдады. Ол елдің мәдениет соғысынан қысылып, Ирак соғысы бойынша халықтың арасындағы бөлініске назар аударды. Ол кездегі сұхбатында: "Ирактағы соғыс негізінен мұнай құбырын салу және Уол-Март сауда орталығын ашу үшін жүргізілуде" деді. Армстронг ұлдарын зорлық-зомбылық көріністерінен, соның ішінде бейне ойындардан және Ирак соғысы мен 11 қыркүйек шабуылы туралы жаңалықтардан сақтауды міндет санады. Армстронг Американың "телевизиялық мәдениеті" (оның айтуынша, тек кабельдік жаңалықтарды ғана қамқорлайды) мен әлемнің Америкаға қатысты көзқарасы арасындағы айырмашылықты атап өтті, оларды бейкүнде соғыс тудырушылар деп санауға болады.

Музыка

Альбомның музыкалық мазмұны туралы Армстронг былай деді: "Біз үшін American Idiot – классикалық рок-н-ролл элементтерін алып, қағидаларды бұзу, оған көбірек амбицияны енгізу және оны заманауи ету туралы". Альбомды жазу кезінде олар жаңа толқын, латын және полька музыкасы сияқты түрлі стильдермен эксперимент жасау арқылы таныс панк-рок дыбысын кеңейтуге тырысты. Топ Who's Tommy (1969) және Дэвид Боуидің The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1972) сияқты әртүрлі рок-операларды тыңдады. Сондай-ақ, Куль панк музыкасы үшін дәстүрлі емес аспаптарды қолданды – тимпани, глокеншпиль және балғалы қоңыраулар. Бұл аспаптар әсіресе "Homecoming" және "Wake Me Up When September Ends" әндерінде жақсы байқалады, соңғысында болашақ тікелей орындаулар үшін алыстан басқарылатын хай-хэт педаліне біріктірілген африкалық бұршақ бар. "Extraordinary Girl" әні бастапқыда "Radio Baghdad" деп аталған. "Whatsername" әні үшін Куль гитара жазуға арналған бөлмеде барабандарды жазды, арнайы құрғақ дыбыс алу үшін. Осы техникалар мен ықпалдардың барлығын ескере отырып, сыншылар альбомды поп-панк және альтернативті рок деп атады, бірақ негізінен бұл панк-рок.

Әндер мәтіні

American Idiot – концептуалды альбом, ол Билли Джо Армстронг жасаған анти-батыр Иса Сурбия деп аталатын орталық кейіпкердің тарихын сипаттайды. Бұл «содалы ішімдік пен Риталин» диетасымен өскен төменгі орта таптағы американдық жасөспірімнің көзқарасынан жазылған. Иса Сурбия туған қаласын және оған жақын адамдарды жек көреді, сондықтан ол қалаға кетеді. Әңгімеде екінші кейіпкер – «өте таңғажайып панк-рок бостандық күрескері» Сент-Джимми. Whatsername, «'Ана-революция' кейіпкері», «Ол бүлікші» әнінде Сент-Джиммидің қарсыласы ретінде таныстырылады. Альбомның тарихы көбінесе анықталмаған, өйткені топ сюжеттің үшінші бөлігін қайда жеткізуге болатынын білмеді. Осы себепті Армстронг соңын тыңдаушылардың қиялына қалдыруды шешті. Екі қосалқы кейіпкер жазбаның басты тақырыбын – «ашу мен махаббат» – көрсетеді, мұнда Сент-Джимми «қарсылық пен өзін-өзі жоюға» ұмтылса, Whatsername «өз сенімдерің мен моральдық қағидаларыңа» назар аударады. Иса Сурбия ақырында соңғысын ұстануға шешім қабылдайды, нәтижесінде Сент-Джиммидің метафоралық өлімі орын алады, ол оның жекелігінің бір бөлігі екені белгілі болады. Альбомның соңғы әнінде Иса Сурбия Whatsername-мен байланысын жоғалтады, тіпті оның атын есіне түсіре алмайды. Армстронг осы оқиға арқылы Америкада альбом шыққан кезде жасөспірім шаққа жетіп, өсу туралы толыққанды айтуға үміттенді. Бұрынғы альбомын шынайы сезіммен жазғанын есептесе де, ол осы альбомның шығу уақытын айтуға инстинктік сезімге ие болды. Ол өлеңдерінде саяси мазмұнды көбейтуге ұмтылды, өйткені оның өсіп-жетілуімен байланысты «атмосфера» жазған әндерінде жауапкершілік сезімін тудырды. Армстронг былай деді: «Кез келген өлеңнің куплеттік-припевтік-бриджтік құрылымын тастағанда, жазудың мүлдем басқаша тәсіліне есік ашылады, онда ешқандай ереже жоқ». Альбомның саяси мазмұнынан басқа, ол жеке қарым-қатынастарға және Дирнттің «жаңжал мен жекелікті жоғалту» деп сипаттаған мәселелерге де тоқталады. «Маған Новакаин беріңіз» сол кездегі американдық реалити-шоулар туралы айтады, Армстронг оны «Колизейдегі гладиаторлармен» салыстырды. «Ол бүлікші» әні Bikini Kill тобының «Бөлікші қыз» әнінен шабыттанды.

Көркем шығарма

Албомға арналған музыканы аяқтағаннан кейін, топ көркем безендіруі пластинкадағы тақырыптарды көрсетуі керек деп шешті, имиджді өзгертуді саяси науқанға теңеді. Армстронг былай деп еске алды: "Біз барлық жағынан дайын болуды қаладық. Әдебиеттен бастап музыкаға, сыртқы түріне дейін. Барлығын." Green Day тобы Melrose Avenue көшесіндегі галереяларда көрген қытай коммунистік пропаганда суреттерінен шабыттанды және бұрынғы Nimrod және International Superhits! пластинкаларының мұқабаларын жасаған Крис Билхаймерді жаңа мұқаба жасау үшін шақырды. Топ мұқабаның "бірден біркелкі де күшті" болуын мақсат етті. Албомның көркем безендіруі – "қанға батқан жұдырықта ұсталып тұрған жүрек пішіндес қол гранатасының Посада стиліндегі кескіні" – оның саяси мазмұнын көрсетеді. Жаңа музыканы компьютерінде тыңдағаннан кейін, Билхаймер "Ол бүлікші" әнінен "Ол менің жүрегімді қол гранатасы сияқты ұстап тұр" деген сөздерді еске алды. 1955 жылғы "Алтын қолды адам" фильміне суретші Саул Басс салған плакаттың ықпалымен, Билхаймер қызыл жүрек пішіндес гранатаны ұстап тұрған қолды суреттеді. Ол қызыл түсті "графикалық дизайнда ең көп қолданылатын түс" деп санағанымен, оның "бірден көзге түсетін" қасиеттері мұқаба үшін оны қолдануға лайық деп тапты. Ол түсіндірді: "Менің ойымша, оның психологиялық себебі қан түсімен байланысты болуы мүмкін, сондықтан ол өмір мен өлім күштеріне ие. Дизайнер ретінде мен оны әрқашан дұрыс емес шешім деп санадым, сондықтан бұрын ешқашан қолданбадым. Бірақ осы мұқабада оны қолданбаудың жолы болмады."