Кіріспе
Алабама штатының округі, АҚШ. Лаундес округі АҚШ-тың Алабама штатының орталық бөлігінде орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша округтің халқы 10 311 адамды құрайды. Округ орталығы – Хейнвилл қаласы. Округ Оңтүстік Каролина штатынан АҚШ Конгресінің депутаты болған Уильям Лоундестің құрметіне аталған. Лаундес округі Монтгомери, Алабама қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. Тарихи тұрғыдан, ол құнарлы топырағымен, мақта шаруашылықтарымен және көптеген африка-американдық жұмысшыларымен (бұрын құл болған, кейін босатылған) белгілі болған "Қара белдеу" деп аталатын аймақтың бір бөлігі саналады.
Lowndes County is in the central part of the U. S. state of Alabama. As of the 2020 census, the county's population was 10,311. Its county seat is Hayneville. The county is named in honor of William Lowndes, a member of the United States Congress from South Carolina. Lowndes County is part of the Montgomery, Alabama Metropolitan Statistical Area. Historically it has been considered part of the Black Belt, known for its fertile soil, cotton plantations, and a high number of African American workers, enslaved and later freed.
Тарих
Лаундес округі 1830 жылдың 20 қаңтарында Алабама штатының Бас ассамблеясының шешімімен Монтгомери, Даллас және Батлер округтерінен құрылды. Округ Оңтүстік Каролина штатының мемлекет қайраткері Уильям Лоундестің есімімен аталады. Бұл округ «Қара белдеудің» бөлігі болып табылады, онда соғысқа дейінгі кезеңде мақта плантациялары дамыды және 20-шы ғасырға дейін ауыл шаруашылығы экономиканың басым бөлігі болып қала берді. Қайта құру кезеңінде қара нәсілділер жергілікті және штаттық лауазымдарға сайланды. 1874 жылы ақ демократтар билікті қайтарып алып, штат заң шығарушы органына бақылау орнатты және қалған лауазымдағы тұлғаларды қуып шықты. Олар 1875 жылғы Алабама Конституциясын және 1901 жылғы Конституцияны қабылдады, ол көптеген қара нәсілділер мен кедей ақтарды сайлау құқығынан айырды. Дауыс беруге тіркелу үшін жинақталған сайлау салығын төлеу талабы қосылды, бұл ақшасы жоқ кедей адамдар үшін қиындық тудырды; сондай-ақ сауаттылық сынақтары енгізілді (ақ сайлаушыларды сауатсыздықтан босату үшін «бабалық ереже» қарастырылды). Келесі бірнеше жылда сайлау тізіміндегі қара нәсілді сайлаушылардың саны, сондай-ақ кедей ақ сайлаушылардың саны да күрт азайды. 19-шы ғасырдың соңынан бастап 20-шы ғасырдың басына дейін қара нәсілділерге қарсы ұйымдасқан ақтардың зорлық-зомбылығы күшейді, округте 16 линч тіркелді, бұл штат бойынша төртінші орындағы көрсеткіш, ал тарихи тұрғыдан Оңтүстікте линчтердің адам басына шаққан саны ең жоғары болған аймақтардың бірі. Құрбандардың көпшілігі қара нәсілді ерлер болды, олар ақтардың үстемдігін сақтау үшін нәсілдік терроризмді пайдаланды. Осы кісі өлтірулердің жетісі Летохатчиде, Монтгомериден оңтүстікке қарай орналасқан қалашықта болды; бесеуі 1900 жылы, екеуі 1917 жылы жасалды. 1900 жылы ақ адамды өлтірді деген айыппен қара нәсілді адамды өлтірді. Жергілікті қара нәсілді тұрғын Джим Крос наразылық білдірген соң, оны да үйінде өлтірді, содан кейін оның әйелі, ұлы мен қызы да қаза тапты. 1917 жылы екі қара нәсілді бауырласты ақтардың тобы жолда ақ фермерге «әдепсіздік» танытты деген айыппен өлтірді. 2016 жылдың 31 шілдесінде Equal Justice Initiative ұйымы қала әкімдігімен келісімде болып, Летохатчиде осы соттан тыс өлім жазасына ұшыраған адамдарды еске алу үшін тарихи белгі орнатты. Алабаманың «Қара белдеуінің» тозған жағдайы, қара нәсілділерге қарсы зорлық-зомбылықтың жоғары деңгейіне байланысты сегрегацияны сақтауға тырысты. 1965 жылы, Америка Азамат соғысынан бір ғасыр өткен соң және ақтар 1901 жылғы штат конституциясы арқылы қара нәсілділерді сайлау құқығынан айырғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң, олар қара нәсілділердің дауыс беруін басу арқылы ақтардың үстемдігін сақтады. Округ халқы 1900 жылғы ең жоғары көрсеткіштен жартысынан астамға азайды, өйткені қара нәсілділер де, ақтар да қалалық аймақтарға көшіп кетті. Қара нәсілділердің саны ақтардан 4:1 есеге көп болды. Округтегі жердің 90 пайызын 86 ақ отбасы иеленді және 1901 жылдан бері ақтар сияқты үкіметті бақылады. Ауыл шаруашылығына негізделген экономикада қара нәсілді тұрғындар көбінесе төменгі деңгейдегі ауылдық жұмыстарда жұмыс істеді. Азаматтық құқықтар дәуірінде 1965 жылдың 1 наурызына дейін бірде-бір қара нәсілді тұрғын сайлауға тіркелмеген. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның және 1965 жылғы Сайлау құқығы туралы заңның қабылдануы сол жылдың тамызында азаматтық құқықтар жетекшілерін Лоундестегі нәсілшілдікпен күресе алатынына сендірді. Лоундес округінің бостандық ұйымы (LCFO) қара нәсілділерге қорқыту мен өлтіруге қарсы тұруға көмектесу үшін жаңа, тәуелсіз саяси партия ретінде құрылды. SNCC-нің жоспары қарапайым болды: қара нәсілділердің 80 пайызы кедейлік шегінен төмен өмір сүрген қара нәсілді тұрғындарға қызмет көрсетуді қайта бағыттау үшін, жергілікті билік органдарында толыққанды өкілдік алу үшін жеткілікті қара нәсілділерді сайлауға тарту. Кармайкл және басқалар қара нәсілді тұрғындарды қолдау үшін тіркеу науқанын, демонстрацияларды және саяси білім беру сабақтарын ұйымдастырды. Сайлау құқығы туралы заң федералды үкіметке Лоундес округі сияқты тарихи тұрғыдан азшылықты білдіретін жерлерде сайлаушылардың тіркелуін және дауыс беру процестерін қадағалауға уәкілеттік берді. Полиция 1965 жылдың жазында да наразылық білдіргендерді тұтқындауға кірісті. 1965 жылдың 20 тамызында Хейнвиллдегі округ орталығынан наразылық білдіргендердің бір тобы босатылды. Төртеуі кішкентай дүкенге жақындағанда, жалақысы төленбеген арнайы офицер Томас Коулман оларды сыртқа шығарып жіберді. Ол өзінің мылтығын жас қара әйелдің біріне (Руби Сейлс) бағыттағанда, Жонатан Майрик Дэниелс оны итеріп түсірді, өзіне оқты қабылдады, ол Эпископалдық семинарияның студентін дереу өлтірді. Коулман сондай-ақ католик дін қызметкері Ричард Моррисроуді арқасынан атып, тоқтатты. Ол Дэниелстің өлтіруіне айыпталып, өзінің өзін қорғағанын айтқаннан кейін толығымен ақталды, бірақ екеуі де қарусыз болды. Коулман округ шерифімен арнайы офицер болып тағайындалған. 1966 жылдың 3 мамырында 900-ден астам тіркелген қара нәсілді сайлаушылар Хейнвиллдегі округ орталығында тәуелсіз қатысушылар ретінде дауыс берді, кейбіреулері осы мақсатқа 25 шақырымнан астам жол жүрді. LCFO қара нәсілді сайлаушылардың арасында қолданған маңызды стратегиялардың бірі – «Лоундес округінің бостандық ұйымы ақ адам кабинетіне қара нәсілді адам кіргеннен кейін, сол дауыс жоғалып кететінін» ескере отырып, қажет болған жағдайда басқа қара нәсілді сайлаушыларға көмектесу болды (111-бет). Ақтар LCFO мүшелерін дүкендерде және мейрамханаларда қызмет көрсетуден бас тартты. Осы мәселе бойынша бірнеше ұсақ тәртіпсіздіктер болды. LCFO алға жылжыды және сайлаушыларды ұйымдастыруды және тіркеуді жалғастырды. Бірақ тарихшылар қара нәсілді шаруалар сайлауға қатысудан бас тартты, өйткені оларға жергілікті ақ плантация иелерінің қатты қысымын көрсетті, олардың көпшілігі оларды жұмысқа алған. LCFO 1970 жылы штаттық Демократиялық партияға біріккеннен кейін африкалық американдықтар жергілікті лауазымдарға сайланған үміткерлерді қолдады. LCFO саяси қатысуды кеңейту үшін күресін жалғастырды. Олардың демократиялық, қоғамдық саяси басқару мақсаты азаматтық құқықтар қозғалысына тарады. Округтегі реконструкциядан бері сайланған алғашқы қара нәсілді шериф Джон Хуллетт болды, ол 1970 жылы сайланды. Бүгінде округтегі интерпретациялық орталық, Ұлттық саябақтар қызметімен күтіліп келінеді, «Шатыр қаласы» мен LCFO-ның саяси ұйымдастыру жұмыстарын еске алады. Округ штаттың Ыстық жазық аймағында орналасқан.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша округте 11 299 адам тұрды. Этностық құрамы бойынша, 73,5% қара немесе африкалық американдықтар, 25,3% ақтар, 0,2% жергілікті американдықтар, 0,1% азиялықтар, 0,3% басқа нәсіл өкілдері және 0,5% екі немесе одан көп нәсілге жататын адамдарды құрады. 0,8% испаниялық немесе латиноамерикандықтар (кез келген нәсілден).
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша округте 13 473 адам, 4 909 үй шаруашылығы және 3 588 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 5801 тұрғын үй. Округтың нәсілдік құрамы: 73,37% – қара немесе афроамерикалықтар, 25,86% – ақтар, 0,11% – американдық индейлер, 0,12% – азиялықтар, 0,02% – Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 0,12% – басқа нәсілдер және 0,40% – екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 0,63% – испаниялық немесе латын американдықтары. 2000 жылғы санақ бойынша Лоундес округінің тұрғындары ең көп таралған тегі – афроамерикандықтар (73,37%), ағылшындар (20,14%) және шотланд-ирландтар (3,1%). 4 909 үй шаруашылығының 35,40%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 42,90%-ы – бірге тұратын жұбайлар, 25,70%-ы – күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 26,90%-ы – отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 24,60%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 9,40%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері – 2,73 адам, ал отбасының орташа мөлшері – 3,28 адам. Округ бойынша халықтың жас құрамы: 18 жасқа дейінгілер – 30,20%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер – 9,10%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер – 27,10%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер – 21,40%, ал 65 және одан жоғары жастағылар – 12,20%. Орташа жас – 34 жас. Әр 100 әйелге 87,90 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 82,90 еркек келеді. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы – 23 050 доллар, ал отбасының орташа табысы – 28 935 доллар. Ер адамдардың орташа табысы – 27 694 доллар, ал әйелдердің орташа табысы – 20 137 доллар. Округтың жан басына шаққандағы орташа табысы – 12 457 доллар. Отбасылардың 26,60%-ы және халықтың 31,40%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 41,70%-ы және 65 жастан асқандардың 26,60%-ы.
Денсаулық
2017 жылы American Journal of Tropical Medicine and Hygiene журналында жарияланған зерттеуде Лоундес округының 55 адамынан үлгілер алынды және зерттелген үлгілердің 19-ында (34,5%) ілгек құрт анықталды. Зерттеуде паразиттік жүктеме төмен екені қорытындыланды. Ілгек құрт инфекциясы – топырақ арқылы жұғатын гельминтоз, және ол еленбеген тропикалық ауру ретінде қарастырылады, ол өте кедейлікпен байланысты. 2013 жылы округ тұрғындарының 23,5%-ында қант диабеті диагнозы қойылды, бұл АҚШ-тағы кез келген округ бойынша ең жоғары көрсеткіш.