Кіріспе
Гавайи округі (ресми атауы – Гавайи округі) – Гавайи аралдарындағы АҚШ Гавайи штатындағы округ. Ол Гавайи аралымен толық сәйкес келеді, оны штаттың өзінен ажырату үшін көбінесе "Үлкен арал" деп атайды. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округте 200 629 адам тұрады. Округ орталығы – Хило қаласы. Гавайи округінде құрамына қалалар кірмейді (Гавайи округтері туралы қараңыз). Хило микрополитендік статистикалық аймағы Гавайи округінің барлық аумағын қамтиды. Гавайи округінің басқару формасы – мэр-кеңес жүйесі. Географиялық тұрғыдан алғанда, Гавайи округі штаттың ең үлкен аумағын алып жатыр және АҚШ-тың ең оңтүстігінде орналасқан округ болып табылады. Гавайи округінің мэрі – Митч Рот, ол 2020 жылы қызметке кірісті. Заң шығару билігі тоғыз мүшеден тұратын Гавайи округтік кеңесіне жүктелген. Гавайи округі – АҚШ-тағы штаттарымен аттары бірдей болатын жеті округтің бірі (қалған алтысы – Арканзас округі, Айдахо округі, Айова округі, Нью-Йорк округі, Оклахома округі және Юта округі).
Hawaii County (officially known as the County of Hawaiʻi) is a county in the U. S. state of Hawaii in the Hawaiian Islands. It is coextensive with the Island of Hawaii, often called the "Big Island" to distinguish it from the state as a whole. The 2020 Census population was 200,629. The county seat is Hilo. There are no incorporated cities in Hawaii County (see Hawaii Counties). The Hilo Micropolitan Statistical Area includes all of Hawaii County. Hawaii County has a mayor–council form of government. In terms of geography, Hawaii County is the most expansive county in the state and the most southerly county in the United States. The mayor of Hawaii County is Mitch Roth, who took office in 2020. Legislative authority is vested in a nine member Hawaii County Council. Hawaii County is one of seven counties in the United States to share the same name as the state they are in (the other six are Arkansas County, Idaho County, Iowa County, New York County, Oklahoma County, and Utah County).
География
Гавайи округінің жалпы ауданы 5086,70 шаршы миль (13,175 км2) құрайды; оның 4028,02 шаршы миль (10,433 км2) құрлық, ал 1058,69 шаршы миль (2,742 км2) су (көбінесе мұхит жағалауында орналасқан, бірақ АҚШ халық санағы бюросы оны жалпы ауданға қосады). Округтың құрлық ауданы штаттың құрлық ауданының 62,7 пайызын құрайды. Бұл АҚШ-тағы кез келген округ үшін ең жоғары көрсеткіш. (Делавэр штатының Сассекс округі 48,0 пайызбен екінші орында, ал Род-Айленд штатының Провиденс округі 39,55 пайызбен үшінші орында тұрады.)
Демография
2010 жылы аралда 185 079 адам тұрды. Округта 64 382 шаңырау болды. Халық тығыздығы 82 324 тұрғын үй құрады. Ауданның нәсілдік құрамы: 34,5% ақ нәсілді, 29,2% екі немесе одан көп нәсілді, 22,6% азиялық, 12,4% гавайлық немесе Тынық мұхитының басқа аралдарынан, және 0,7% афроамерикалық; халықтың 11,8% испандық немесе латиноамерикандықтарды құрады. Ең көп кездесетін тектік топтар:
9,8% жапондықтар
9,6% немістер
8,6% филиппиндықтар
8,5% жергілікті гавайлықтар
8,3% португалдықтар
6,9% ирландтар
5,7% ағылшындар
5,1% пуэрторикалықтар
3,2% мексикалықтар
2,5% француздықтар
2,2% итальяндықтар
1,9% испандықтар
1,7% шотландтар
1,5% шотланд-ирландтар
1,5% шведиялықтар
1,1% поляктар
1,1% голландтар
1,0% норвегиялықтар
64 382 шаңыраудың 32,2% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 50,6% -ы бірге тұратын жұбайлар, 13,2% -ы күйеуімен бірге тұрмайтын әйелдер, ал 30,4% - отбасы емес. Барлық шаңыраулардың 23,1% жеке адамдардан тұрды, ал 8,0% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Шаңыраудың орташа мөлшері 2,75 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,24 адамды құрады. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер 26,1%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 8,2%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 26,2%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 26,0%, және 65 жастан асқандар 13,5% құрады. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 100 еркек сай келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 98 еркек сай келеді. Гавай аралдарындағы халықтың 41,3% дінге сенуші, яғни дінге жатады. Олардың 18,4% католик, 3,7% басқа христиан дінін ұстанады, 5,1% - LDS, 5,0% - шығыс дінін ұстанады, 0,1% - мұсылман.
9.6% German
8.6% Filipino
8.5% Native Hawaiian
8.3% Portuguese
6.9% Irish
5.7% English
5.1% Puerto Rican
3.2% Mexican
2.5% French
2.2% Italian
1.9% Spanish
1.7% Scottish
1.5% Scotch Irish
1.5% Swedish
1.1% Polish
1.1% Dutch
1.0% Norwegian
There were 64,382 households, out of which 32.2% had children under the age of 18 living with them, 50.6% were married couples living together, 13.2% had a woman whose husband did not live with her, and 30.4% were non families. 23.1% of all households were made up of individuals, and 8.0% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.75 and the average family size was 3.24. The age distribution was 26.1% under 18, 8.2% from 18 to 24, 26.2% from 25 to 44, 26.0% from 45 to 64, and 13.5% who were 65 or older. The median age was 39 years. For every 100 females, there were 100 males. For every 100 females age 18 and over, there were 98 males. 41.3% of the people on Hawaii island are religious, meaning they affiliate with a religion. 18.4% are Catholic; 3.7% are of another Christian faith; 5.1% are LDS; 5.0% are of an Eastern faith; 0.1% are Muslim.
Аудандық үкімет
Атқарушы билік төрт жылдық мерзімге сайланатын Гавайи округінің мэріне жүктеледі. 2004 жылдан бері сайлаушылар сайлауын партиялық емес негізде өткізіп келеді. 2020 жылы Митч Рот мэр болып сайланды, ол алдын ала сайлауда жеңілгеннен кейін қайта сайлану мүмкіндігінен айырылған Гарри Кимді алмастырды. Заң шығарушы билік тоғыз мүшеден тұратын Округтік Кеңеске жүктеледі. Округтік Кеңес мүшелері екі жылдық мерзімге бір округтен партиялық емес негізде сайланады. 2016 жылдың желтоқсанынан бастап Гавайи Округтік Кеңесінде алғаш рет әйелдер көпшілігі құрылды – алты әйел және үш ер адам. Әкімшілік округтер бастапқыда ежелгі Гавайидің дәстүрлі жер бөліністеріне, Моку деп аталатын аймақтарға негізделген. Халық саны көп аудандар кейін Солтүстік және Оңтүстік округтерге бөлінді, осылайша оларды халық саны бойынша салыстыру оңайырақ болды. Әр округтің артындағы сан – Салық картасының кілттік нөмірі (ТМК), ол мемлекеттік мүліктің ақпаратын табу үшін қолданылады. Олар аралдың шығыс жағынан сағат тіліне қарсы бағытта нөмірленеді. № Аудан Аймағы (км²) 2000 жылғы халық саны Моку Карта 1 Пуна 499.45 31,335 Пуна 2 Оңтүстік Хило 394.38 47,386 Хило 3 Солтүстік Хило 370.65 1,720 Хило 4 Хамакуа 580.50 6,108 Хамакуа 5 Солтүстік Кохала 132.92 6,038 Кохала 6 Оңтүстік Кохала 351.72 13,131 Кохала 7 Солтүстік Кона 489.01 28,543 Кона 8 Оңтүстік Кона 335.38 8,589 Кона 9 Кау 922.22 5,827 Кау Гавайи округі 4028.02 148,677 6 Моку
Округтік кеңес округтері тікелей мүлік салығы округтерімен сәйкес келмейді, себебі қалалық және ауылдық аймақтардағы сайлаушылардың халық тығыздығындағы айырмашылықтар бар; Хило және Кайлуа (Кайлуа-Кона) қалалары тығыз қоныстанған аймандар, ал Кау, Пуна, Хамакуа және Солтүстік және Оңтүстік Кохала сияқты басқа округтерде халық сиректеу. Басқа штаттардағы мемлекеттік немесе муниципалдық деңгейде жүзеге асырылатын бірнеше мемлекеттік функциялар округ деңгейінде басқарылады. Мысалы, округтың алкогольді бақылау жөніндегі өз кеңсесі бар.
Мемлекеттік басқару
Гавайи мемлекеттік қауіпсіздік департаменті бұрын Гавайи аралындағы Гавайи округіндегі Кулани түзеу орталығын басқарды. 2009 жылы Гавайи мемлекеттік қауіпсіздік департаменті Кулани түзеу орталығы жабылатынын хабарлады.