Кіріспе
Американдық футболшы және жаттықтырушы (1947 жылы туған)
Ральф Гарри Фридген (4 сәуір 1947 жылы туған) – бұрынғы американдық футбол жаттықтырушысы. Ол 2014 жылғы маусымда шабуылдық үйлестіруші қызметін атқарғаннан кейін 2015 жылы «Рутгерс» клубының арнайы көмекші жаттықтырушысы болды. 2000-2010 жылдары Мэриленд университетінің бас бапкері болды. Фридген бұрын Мэриленд, «Джорджия Тех» және Ұлттық футбол лигасы (NFL) құрамындағы «Сан-Диего Чарджерс» командаларында шабуылдық үйлестіруші болып жұмыс істеген.
Ерте өмір және білім
Фридген 1947 жылғы 4 сәуірде Нью-Йорк штатының Харрисон қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, "Үлкен Ральф" Фридген, Фордэм университетінде оқыған, онда 1938-1939 жылдары ойнаған, ал кейін 30 жыл бойы орта мектеп футболын жаттықтырған. Кіші Фридген әкесінің жанында су тасымалдаушы және менеджер болып жұмыс істеді, екеуі де жиі Нью-Йорк "Гиганттар" мен "Джетс" командаларының ойындарын бірге тамашалады. Ол Харрисон орта мектебінде оқыды, онда әкесінің командасында квотербек ретінде өнер көрсетті. 1970 жылы дене шынықтыру мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Фридген өз университетінде аспирант ассистенті болып жұмыс істеді, сосын "The Citadel", "William and Mary" және "Murray State" командаларының құрамына қосылды. Осы жаттықтырушылық кезеңдердің көптеген кезінде оған кейін Вирджиния Технологиялық институтының бас жаттықтырушысы болған Фрэнк Бимер де қосылды.
Көмекші жаттықтырушы
Фридген 1982 жылы Мэриленд университетіне оралып, бас жаттықтырушы Бобби Росс командасының шабуылдық үйлестірушісі болды. Росс – ол The Citadel кезіндегі тәлімгері болған. Осы кезеңде ол Стэн Гелбау және Франк Райх сияқты квотербектерді дамытуға көмектесті, ең бастысы – Бумер Эсиасонды. Сол уақытта Мэриленд университетінің футбол бағдарламасы үздік 20 команданың қатарында болды, 1983 жылдан 1985 жылға дейін үш рет Атлантикалық жағалау конференциясында жеңіске жетті және маңызды боулл ойындарына қатысты. 1986 жылғы нәтижесіз маусымнан кейін және Лен Биас оқиғасының салдарынан туған спорттық бөлімдегі қиын жағдайлардың арасында Фридген Росспен бірге төрт жылға Джорджия Техникалық институтына кетті. 1990 жылы Джорджия Техникалық институты маусым басында рейтингте болмағаннан кейін 11-0-1 есебімен және Колорадомен бірге ұлттық чемпионатты бөлісіп жеңіске жетті. 1992 жылы Фридген Росспен тағы да бірге, енді NFL-дің Сан-Диего Чарджерс командасына барды, онда ол франшизаны XXIX Суперкубокқа жеткізген шабуылды ұйымдастырды. 1997 жылы Фридген Джорджия Техникалық институтына қайта оралды, онда шабуылдық үйлестіруші ретінде өзінің танылған белгісіне айналған теңгерімді шабуылды (жерде 200 ярд, ауада 200 ярд) жасады. Екінші жылында "Сары жейделер" АХК-ның бірлескен чемпионы атанды, "Гейтор Боул" турнирінде Нотр-Дамды жеңіп, маусымды елдің үздік 10 командасының қатарында аяқтады. 1999 жылы ол Фрэнк Бройлс сыйлығының иегері атанды, бұл сыйлық елдің үздік көмекші жаттықтырушысына беріледі. Фридген Колледж Паркке оралғанда 32 жылдық көмекші жаттықтырушы тәжірибесін (оның ішінде колледжде немесе NFL-де шабуылдық үйлестіруші ретінде өткен 21 жыл) әкелді.
Бас бапкер мансабы
2000 жылдың қараша айында Фридген Мэриленд университетінің футбол командасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Оған 1990 жылдан бері тек бір ғана жеңісті маусымы мен бірде-бір турнирге қатыспаған нашар команданы жаңартпау міндеті жүктелді.
2001 жылғы маусым
Фридгеннің басшылық кезеңі Солтүстік Каролинаға қарсы басталды, ал бірінші тоқсанның басында жүгіруші Уили Паркер 77 ярдтық қашықтықты жүріп, гол соқты. Мэриленд 23-7 есебімен жеңіске жетті, бұл Фридгенді 1959 жылы Том Нюгенттен кейін Terrapins командасының алғашқы ойынын жеңген тұңғыш жаттықтырушы етті. Маусым ішінде Фридген Мэрилендті таңғажайып 10–2 есебімен, ұлттық рейтингте алдыңғы 10-дыққа, Флорида штатынан басқа команданың Атлантик жағалау конференциясының (ACC) 1992 жылы Семинолз лигаға қосылғаннан бергі алғашқы титулына және 1985 жылдан бері мектептің алғашқы конференция титулына жеткізді, сондай-ақ 2002 жылғы Оранж Боулға қатысты – Terrapins командасының екі онжылдықтан астам уақыттан бергі алғашқы маңызды турнирі. Фридген көптеген «Жыл жаттықтырушысы» наградаларын алды, оның ішінде Бобби Додд атындағы «Жыл жаттықтырушысы», Эдди Робинсон атындағы «Жыл жаттықтырушысы», The Home Depot атындағы «Жыл жаттықтырушысы» сыйлығы және Уолтер Кемп атындағы «Жыл жаттықтырушысы». Маусым бойы Фридген ойыншыларын «Сен істегің келеді ме, әлде жоқ па?» деген сұрақпен жігерлендірді. Бірінші жылғы табысқа жеткеннен кейін ол NFL командаларының жоғары беделді кандидаты болды, ал оның ойыншылары оның сұрағын қайталап тұрды. Ол Мэрилендте қалды және: «Өткен жылы балалар маған міндеттеме берді, мен өз кезегімнің келгенін түсіндім. Бізде әлі істеуге көп жұмыс бар. Бұл бағдарлама әлі толыққанды дамыған жоқ» деді.
2002 жылғы маусым
Фридгеннің екінші жылы 1–2 есебімен басталды, және ол командасынан оны "жаңа маусымның" бастауы деп қарауды сұрады. Содан кейін Мэриленд қалған он реттегі тұрақты маусымның тоғызында жеңіске жетті, соның ішінде Филип Риверс бастаған 15-орынды NC State командасына қарсы үйге оралу ойынында жеңіс. Sports Illustrated басылымы "қатты қорғаныс", динамикалық арнайы командалар ойыны және квотербек Скотт МакБрайеннің басшылығымен гүлденген, ал жетекші жүгірші Брюс Перридің жарақатына қарамастан, жеңілдетілген тактикалық схеманы атап көрсетті. Мэриленд маусымды 2002 жылғы Персик Боулда Теннессиге қарсы 30–3 есебімен аяқтады, бұл 1985 жылғы Черри Боулдан бері мектептің алғашқы боул жеңісі болды. Команда 11–3 жалқы есебіне қол жеткізіп, 1976 жылғы команда алғаш рет орнатқан маусымдағы жеңіс рекордын қайталады.
2003 жылғы маусым
2003 жылы «Террапинс» командасы 10–3 есебімен аяқтады, соның ішінде 2004 жылғы «Gator Bowl» ойынында қарсыласы «Батыс Вирджинияны» 41–7 есебімен жеңді. Мэриленд университетінің футбол командасы 2001 жылдан 2003 жылға дейін он жеңіске жеткен бес команданың бірі болды, ал Фридген ACC тарихында бас бапкерлік қызметін бастаған алғашқы үш маусымында он немесе одан көп ойын жеңген тұңғыш жаттықтырушы атанды.
2004 жылғы маусым
2004 жылғы маусым Фридгеннің қызмет еткен кезеңіндегі алғашқы көңілі толмаған нәтиже болды, және команда турнир ойынына ілікпеді. 30 қазанда бесінші орындағы Флорида Штатының күтпеген жеңілісі Мэриленд штатының осы командаға қарсы алғашқы жеңісі болды, сондай-ақ 1982 жылдан бері топ-бестікке кіретін командаға қарсы алғашқы жеңіліс еді. 27 қарашада Уэйк Форест командасымен 13–7 есебімен жеңіске жетіп, Фридген бас бапкер ретінде 36-шы жеңісін тіркеді, бұл оны конференция тарихында төртінші жылғы ең табысты бапкер етті.
2005 жылғы маусым
2005 жылғы маусымда Мэриленд командасы тағы да боул ойынына ілікпеді. Фридгеннің командасы 4–2 есебімен жақсы бастады, бірақ шабуылдағы тиімділіктің жетіспеуі және қателіктерге бейімділік – мұның екеуі де төртінші нөмірлі ойыншы Сэм Холленбахтың жарақат алуымен байланысты болуы мүмкін – команданың соңғы бес ойынының тек біреуін жеңіп, екінші жыл қатарынан 5–6 есебімен аяқтады. 2005 жылғы маусымда 1965 жылдан бері алғашқы Crab Bowl Classic ойыны өткізілді.
2006 жылғы маусым
Екі жеңіліс маусымынан кейін Фридген 2006 жылы Мэрилендті қайта жандандырып, оның жұмысына қатысты болжамдарға нүкте қойды. Мэриленд 2003 жылдан бері алғаш рет құрамалар ойынына (bowl game) қатысуға мүмкіндік алды. Барлық он бір FBS Division I қарсыласынан басымдыққа ие болғанына қарамастан, "Террапиндер" маусымды 8-2 есебімен бастады, оның ең жарқыны – Вирджинияға қарсы 28-26 есебімен жеңіс болды, онда команда қарсыластарды 20-0 есебімен жеңіп, жартылай уақыттың нәтижесін өзгертті. Мэриленд сондай-ақ 1985 жылдан бері бір жылдың ішінде Флорида және Майами командаларын жеңген алғашқы команда атанды. "Террапиндер" "Шамп Спортс Боул" турнирінде Пурдьюді 24-7 есебімен жеңіп, Фридгенге Мэрилендтің бас бапкері ретінде 50-ші жеңісін сыйлады. Фридгеннің алты маусымдағы 50 жеңісі оны бұрынғы Солтүстік Каролина бас бапкері Дик Круммен теңестіреді, бұл көрсеткіш ACC-де алтыншы жылғы бапкерлер арасында екінші орынды бөліседі (бұрынғы Клемсон бас бапкері Дэнни Форд алғашқы алты маусымында 52 жеңіспен рекордты иеленеді).
2007 жылғы маусым
2007 жылғы маусымда Мэриленд командасы өз алаңында ойнамай, Рутгерс (10-орын) және тұрақты маусымның соңғы ойынында Бостон колледжін (8-орын) жеңді. Бұл мектеп тарихындағы тұңғыш рет, бір маусымда екі үздік 10-дық команданы жеңу болды. 2007 жылы Мэриленд Кентукки, ЛСУ және Иллинойс командаларымен бірге осындай жетістікке қол жеткізген жалғыз командалардың қатарына қосылды. NC State командасын 37:0 есебімен жеңу арқасында "Террапиндер" Фридгеннің басшылығымен жеті маусым ішінде бесінші рет постсезондық ойынға қатысты. 28 желтоқсанда Мэриленд командасы "Изумруд кубок" ойынында Орегон штатымен кездесіп, алғашқы шабуылда гол соқты. Алайда, "Террапиндер" 21:14 есебімен жеңіліске ұшырады.
2008 жылғы маусым
Мэриленд 2008 жылғы маусымға 30 аға ойыншымен кірді, бұл Фридгеннің 2001 жылы бас бапкер болып тағайындалғаннан бергі ең көп ойыншыдан тұратын топ болды. Тәжірибелі командаға қарамастан, үміттер төмен болды және ACC-нің маусым алдындағы сауалнамасы Мэрилендті Атлантика дивизионындағы алты команданың ішінде бесінші орынға қойды. Жазғы жаттығулардың соңында және дау-дамайлар ортасында, аға ойыншы Джордан Стеффи 2007 жылғы маусымды тереңдік тізімінде бірінші болып аяқтаған кіші Крис Тернерден басымдық алып, бастапқы квотербек болып тағайындалды. Маусымның ашылу ойынында Мэриленд I дивизионның ФКС лигасынан келген Делавэрді 14:7 есебімен жеңу үшін үш квотербегін де пайдаланды. Келесі аптада Террапиндер Орталық Теннесси штатынан 24:14 есебімен жеңіліске ұшырады, соның салдарынан кейбір сарапшылар Фридгеннің бапкерлік қызметіне қауіп төніп тұрғанын болжады. Мэриленд төрт топ 25-ке кіретін қарсыласын жеңіп, қайта өркендеді. Он екінші аптада Террапиндердің есебі 7:3 болды және Атлантика дивизионында екі тұрақты маусымдық ойын қалғанда бірінші орынға шықты. Алайда, Мэриленд екі ойында да жеңіліске ұшырады, нәтижесінде команданың көрсеткіші төмендеді. Айдахо штатының Бойзе қаласында өткен Гуманитарлық кубокке Террапиндерді Батыс Атлетикалық Конференциясының екінші командасы – Невадамен ойнауға шақырды. Ұлттың ең үздік бес шабуылдық командасының біріне қарсы өткен шабуылдық бәсекеде Мэриленд 42:35 есебімен жеңіске жетті. Террапиндер 8:5 (4:4 ACC) есебімен маусымды аяқтады, ал Фридгеннің постсезондық көрсеткіші 4:2-ге жетті, бұл мектеп тарихындағы кез келген бас бапкерге қарағанда екі есе көп кубок жеңісін білдірді.
2009 жылғы маусым
Террапиндер маусымды 2–10 есебімен аяқтады, Джеймс Мэдисон Дьюкс және Клемсон Тайгерлерге қарсы шамалы жеңістермен. Ойынды қате жіберу, таланттың жетіспеуі, жарақаттар, тәжірибесіздік және нашар шабуылдық сызық ойыны маусымның нашар болу себептері ретінде айтылды. Фридгеннің жұмысының тұрақтылығы күмәндандырды, бірақ 1,75 миллион долларлық жалақысы бар екендігін ескеретін болсақ, Мэриленд университеті оның келісім-шартының қалған бөлігін сатып ала ала ма деген сұрақ туды. Келісімшарттарға сәйкес, Фридген 2011 жылғы маусымнан кейін зейнеткерлікке шығуы тиіс еді және Джеймс Франклин жаңа бас бапкер болар еді. 2009 жылдың қараша айында The Washington Post анонимді дереккөздерге сілтеме жасап, Фридгеннің келісім-шартын 4 миллион доллардан астам сомаға сатып алу мүмкін екенін хабарлады. Фридгеннің адвокаты Джек Риал өзінің де, Фридгеннің де келісім-шартты сатып алу туралы ешқандай хабарлама алмағанын мәлімдеді. Сондай-ақ мақалада Фридгеннің Фрэнклиннің өзінің ізбасары ретінде тағайындалуына спорт бөлімінен "жеке наразылық білдіргені" айтылды, себебі бұл жаттықтырушылар құрамының басқа мүшелеріне әсер етеді. Терп баскетбол командасының екі бұрынғы ойыншысы және мемлекеттік университет жүйесінің белгілі өкілдері Лен Элмор мен Том Макмиллен Фридгеннің келісім-шартын сатып алу үшін мемлекеттік қаражат жұмсалатынына күмәндандырды, ал бағдарламаны қолдаушылар бұл мақсатта жеке қаражат жинауға тырысқандар туралы ештеңе білмейтіндерін айтты. 2009 жылдың 1 желтоқсанында Мэриленд Фридгеннің 2010 жылғы маусымда қайта оралатынын жариялады.
2010 жылғы маусым
Мэриленд штаты тұрақты маусымда 8–4 есебімен ойнады. Бұл өзгеріске байланысты, Атлант мұхитының жағалау конференциясы Фридгенді АТК жылдың жаттықтырушысы деп тағайындады. Мэриленд алғашқы 10 ойынның 7-сінде жеңіске жеткеннен кейін Фридгеннің жұмына қатысты сұрақтар азайды. 2010 жылдың 19 қарашасында Мэриленд штатының спорт директоры Кевин Андерсон Фридгеннің 2011 жылғы маусымда, оның келісім-шартының соңғы жылында қалатынын жариялады. Осы жариялауға қарамастан, шабуыл координаторы Джеймс Франклин Вандербильт университетіндегі жұмысты қабылдап, қызметкерлердің тағы төрт мүшесіне лауазым ұсынғаннан кейін, Андерсон 17 желтоқсанда Фридгеннің болашағы туралы сұрақтарға жауап бермеді. 2010 жылдың 18 желтоқсанында The Washington Post газетінде мектеп оны бас жаттықтырушы қызметінен босатып, оның келісім-шартының қалған бөлігін 2 миллион долларға сатып алуды ұсынғаны хабарланды. 2010 жылдың 20 желтоқсанында спорт директоры Кевин Андерсон Фридгеннің 2011 жылғы маусымда қайта оралмайтынын ресми түрде жариялады. Балтимордағы WNST радиосына берген сұхбатында Фридген жұмыстан босатуға қатты ашуланғанын, Мэриленд дипломын өртеп жібергенін және "қазір Джорджия Технологиялық институтының туын көтеріп жүргенін" айтты, бірақ кейін бұл әзіл екенін және дипломын өртемегенін түсіндірді.
Жеке өмір
Фридген 1973 жылдан бері Глориямен (Спина есімді) үйленген. Олардың үш қызы бар.