Кіріспе

Висконсин штатындағы округ, АҚШ. Шауано округі (ағылш. /ˈʃɔːnoʊ/ SHAWnoh; бастапқыда Шаванау округі) – АҚШ-тың Висконсин штатында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 40 881 адамды құрайды. Шауано округі Шавано, Висконсин штатының шағын қалалық статистикалық аймағына кіреді, бұл аймақ Грин-Бэй – Шавано, Висконсин штатының біріктірілген статистикалық аймағының құрамына да кіреді.

Тарих

Оның атауы "оджибва" терминінен шыққан, "оңтүстік" деген мағынаны білдіреді; бұл оджибва ұлтының оңтүстік шекарасы болған. Саванох есімді меномини басшысы сол аймақта тұратын тайпаға жетекшілік етті. Шауаноның көптеген тұрғындары көл, округ және қала (Шауаноу қаласы 1853 жылы негінделіп, 1856 жылы Шауано болып өзгерді) басшы Саванохтың құрметіне аталған деп санайды. 1958 жылы 22-ші тас жолдың жанындағы көлде орнатылған тарихи белгіде, көл Чиппева (Оджибве) аумағының оңтүстік шекарасы ретінде танылғандығы айтылған. Шауано атауының тарихи жазбаларында Савано, Шаванау, Шаруно, Шабин, Саванна және Савана сөздері кездеседі. Бұл француз, неміс және ағылшын тілдерінің әсерін көрсетеді (v, w және b әріптерінің дыбысталуы ұқсас болғандықтан, кейде дұрыс жазылмаған). Осыған ұқсас әрлеу айырмашылықтары Махикан/Махикан/Майкенс тайпасында немесе Мохекан/Мохикан/Мохикан тайпасында да байқалады, олардың барлығы бірдей алгонкин тілінде сөйлейтін халыққа қатысты. Федералдық деңгейде танылған Стокбридж Мунси қауымдастығы (алгонкин тілінде сөйлейтін Махикан және Ленапе тайпаларынан құралған), ата-бабалары дәстүрлі түрде шығыста Гудзон өзені аңғарында тұрған, Шауано округінде орналасқан. Олардың резервациясы Бартелме және Ред-Спрингс қалаларын қамтиды. Ол 1853 жылы Шаванау округі деп аталған, жеке округ ретінде құрылды. Округ, қаладан айырмашылығы, 1864 жылға дейін ескі жазуын сақтап келді. Он тоғызыншы ғасырдың ортасынан бастап округқа еуропалық американдықтар, оның ішінде көптеген немістер, содан кейін поляктар көшіп келді. Олар округті ауыл шаруашылығы үшін дамытты. Бұрын француз-канадтықтар мен британдық тері саудагерлері бұл аймақ арқылы кеңінен саяхаттап, Чиппева және аймақтың басқа да жергілікті американдықтарымен сауда жасаған. Шауано орналасқан аймақты зерттеумен танылған алғашқы үнді емес адам Самуэль Фарнсворт болды. Ол 1843 жылы бірнеше адаммен бірге үлкен орманды кесу үшін аймақты барлау мақсатымен Волф өзенімен жоғары қарай жүзіп кетті. Олар келгенде Шауано көлінің арнасында шағын меномини ауылы орналасқан еді, ал үндістер достық және көмекші болды. Чарльз Вескотт пен Фарнсворт тобы Каналдың Волф өзенімен қосылған жерінде ағаш кесетін диірмен құрды. Капитан Уильям Пауэлл, Қара шоқбақ соғысының офицері, 1844 жылы ауылдан шамамен екі шақырым қашықтықтағы Волф өзенінде сауда бекеті құрды. Ол Висконсин штатының осы аймағына ақ адамдардың қоныстануына рұқсат беретін келісімдерге қол қойылған кезде үкіметтің аудармашысы болған. Э. Ф. Сойер 1854 жылы Пауэллдің сауда бекетіне жақын ауылды жоспарлады, бірақ халықтың назары ескі диірменге жақын аймаққа ауды және округ орталығын Шаванауда, жаңа құрылған округтің атымен атау туралы халықтың көпшілік дауысымен шешім қабылданды. 1853 жылы құрылған округ Оконто және Отагамия округтерінің аумақтарынан құрылды. 47 дауыс беріліп, Элайас Мюррей, Чарльз Д. Вескотт және Элиша Александр жетекшілер болып сайланды. Ол кезде 254 тұрғын тіркелген, бірақ дауыс беруге тек ер адамдарға ғана рұқсат етілді. Округ алғаш құрылғанда атауы Шаванау деп жазылған, ол үнді Sha wa Nah Pay Sa сөзінен алынған, бұл меномини және чиппева тілдерінде "оңтүстікке қарай көл" деген мағынаны білдіреді. 1864 жылы жазу қазіргі Шауаноға өзгертілді, үш кенттік округ: Ричмонд, Ваукечон және Шауано. Кейіннен басқалары да қосылып, барлығы 25 кенттік округке жетті. 1860 жылы округте алғашқы мектеп ғимараты салынды және Орлин Эндрюс мұғалім ретінде жұмысқа алынды. 1898 жылы округте 108 мемлекеттік мектепте 124 мұғалім жұмыс істеді. 1857 жылы Мейн-стритте сот ғимараты салынды және 1879-80 жылдары 17 000 долларға жаңасымен ауыстырылды. 1953 жылдың маусым айында округтік кеңес жаңа сот ғимараты мен түрме салуға рұқсат берді. Шауано округіне алғаш келген қоныс аударушылар негізінен Жаңа Англия штаттарынан, Канададан және аздаған мөлшерде Британдық Колумбиядан келген адамдардан тұрды. Бөгемиялықтардың үлкен ағыны Леополис ауданында және Пауэллдің сауда бекетінің маңында, қаладан екі шақырым қашықтықтағы К тас жолындағы аймақта қоныстанды. Норвегиялықтар Виттенберг, Лессор, Лундс және Наварино айналасындағы аймақтарға қоныстанды. Германиялықтар бүкіл округте басымдық танытты, 1900 жылы 27 475 тұрғынның 4524-і Германияда туған.

География

АҚШ халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 909 шаршы миль (2,354 км²), оның 893 шаршы милі (2,313 км²) құрлық, ал 16 шаршы милі (41 км²) (1,8%) су құрайды.

Әуежай

Қала және округ бірлесіп Шавано көлінде орналасқан Шавано муниципалды әуежайын (KEZS) пайдаланады.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша округте 40 664 адам, 15 815 шаруашылық және 11 149 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 18 317 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. Округтің нәсілдік құрамы: 91,61% ақ нәсілді, 0,22% қара немесе афроамерикандық, 6,26% американдықтар, 0,33% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,31% басқа нәсілдер және 1,22% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,00% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. Олардың 54,9% неміс және 8,1% поляк тегінен шыққан. 15 815 шаруашылықтың 31,50% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 58,30% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 8,00% күйеуі жоқ әйелдер басқарды, ал 29,50% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 24,90% жеке адамдардан тұрды, ал 12,10% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан құралды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,51 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,00 адамды құрады. Округте халық жас бойынша таралып, 25,70% 18 жасқа дейінгілер, 6,90% 18-24 жас аралығындағылар, 27,50% 25-44 жас аралығындағылар, 23,10% 45-64 жас аралығындағылар және 16,80% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендерді құрады. Орташа жас 38 жасқа тең болды. Әр 100 әйелге 99,80 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 97,60 еркек сәйкес келді. 2017 жылы 465 бала дүниеге келді, бұл 15-44 жас аралығындағы 1000 әйелге 69,8 бала туудың жалпы коэффициентін көрсетті, бұл Висконсин штатының 72 округінің арасында 18-ші орынды иеленді. Сонымен қатар, 2017 жылы Шавано округының тұрғындарынан 16 жүктіліктің жоғарылатылуы туралы хабарламалар түсті.