Кіріспе

Вирджиния штатындағы округ, АҚШ. Хайленд округі – Вирджиния штатында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 2232 адамды құрайды, бұл оны штаттың ең сирек қоныстанған округі етеді. Округ орталығы – Монтерей қаласы. "Вирджинияның Швейцариясы" немесе "Шағын Вирджиния Швейцариясы" деп белгілі Хайленд округі – Вирджиниядағы округтер мен тәуелсіз қалаларды қоса алғандағы ең сирек қоныстанған әкімшілік бірлік. Хайленд округі Миссисипи өзенінің шығысындағы ең сирек қоныстанған округтердің бірі және ең жоғары орташа биіктіктерінің бірі болып есептеледі.

Тарих

Еуропалықтардың Вирджиния колониясының осы бөлігін қоныстандыруы 1745 жыл шамасында басталды. Вирджиниядағы Тидвотер және Пидмонт аймақтарының батысында, сондай-ақ Шенноа аңғарының батысында орналасқан бұл аймақ (ескі Вирджинияда "Трансмаунтайн" деп аталған) Көк тауларынан (Blue Ridge Mountains) әрі жатыр. Мұндай күрделі физикалық кедерді басып өтпей, көптеген алғашқы қоныс аударушылар Мэриленд пен Пенсильваниядан Потомак өзені арқылы оңтүстікке қарай келді. Көптеген адамдар Ұлы вагондық жолмен (Great Wagon Road) саяхаттады, ол аңғарлық Пайк (Valley Pike) деп те белгілі (қазіргі 11-ші АҚШ тас жолы). Неміс иммигранттары таулар арқылы қазіргі округтің солтүстік бөлігіне қарай жылжығанда, шотланд-ирландтықтар оңтүстік бөлігінде қоныстанды. Вирджиния және басқа 12 колония Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін де, бұл аймақ сиреп қалды. 1840 жылдары осы аймақта тарихи Стаунтон Паркерсбург тас жолы салынды. Клаудиус Крозет жобалаған бұл жол Вирджинияның қоғамдық жұмыстар кеңесінің қаржыландыруымен салынды. Тас жол Шенноа аңғарының жоғарғы бөлігін Огайо өзенімен байланыстыратын маңызды кезең болды. Хайленд округі 1847 жылы Бат округі мен Пендлтон округінен құрылды, сол жылдың 19 наурызында Вирджинияның Бас Ассамблеясы тиісті заң қабылдады. Жаңа округтің құрылуына бірнеше себеп болды, соның ішінде қазіргі Хайленд округінің аймақтарынан Бат және Пендлтон округтерінің орталықтарына дейінгі қашықтық және жаңа тас жолдың тиімді орналасуы. Округ биік орналасқандығы үшін Хайленд деп аталды. Американдық Азамат соғысы (1861–1865) кезінде Стаунтон Паркерсбург тас жолын бақылау өте маңызды болды. Жастардың үйге жазған көптеген хаттарында көрсетілгендей, 1861 жылғы суық қыста одақтық және конфедерациялық әскерлер жол бойындағы биік орналасқан позицияларды ұстап тұрды. Макдауэлл шайқасы – Стоунволл Джексонның Шенноа аңғарындағы алғашқы конфедерациялық жеңісі. Ол 1862 жылдың 8 мамырында Макдауэллде болды. Округтің батыс шекарасы табиғи түрде анықталған және Аллегей тауларындағы Шығыс континенттік бөлініс бойымен өтеді. Шығыс шекарасы Шенноа тауының жотасы бойымен өтеді. Округтің солтүстік және оңтүстік шекаралары жасанды түрде анықталған, көптеген тау жоталары мен аңғарларды кесіп өтеді. Округ Вирджиния штатының Ричмонд қаласынан солтүстік-батысқа қарай 246 км (153 миль) қашықтықта орналасқан. Округтің ең биік нүктесі – Аллегей тауларындағы 1385 м (4545 фут), ал ең төменгі нүктесі – Патнадан оңтүстік-батысқа қарайғы Сиыр өзенінің (Cowpasture River) жанындағы 495 м (1625 фут). Округтің батыс аймақтары әдетте шығыс және әсіресе оңтүстік-шығыс аймақтарынан биік. Апалачи тауларының қырқасы мен аңғар аймағында орналасқандықтан, онда көптеген аңғарлар мен тау жоталары бар, олар әдетте "солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа" бағытталған. Округтің көп бөлігі және оның барлық оңтүстік бөліктері Джеймс өзенінің суайдынының бір бөлігін құрайды, ал солтүстік бөліктері Потомак өзеніне құйылады. Монтерейден батысқа қарай бөлініс шамамен 250-ші АҚШ тас жолының бойымен орналасқан; алайда, шығыс Хайленд округінде Джеймс суайдыны солтүстікке қарай созылады. Аллегей аңғары – ең батыс аңғар, ол батыста Аллегей тауы мен шығыста Ланц тауының арасында орналасқан. Оны округтің оңтүстік бөлігінде Джексон өзенінің саласы болып табылатын Back Creek суастырып, солтүстікке қарай Straight Fork суастырып жатыр. Лаурел бұрышы Аллегани аңғарының батысына қарай ағады, Пендлтон округіне, Батыс Вирджинияға түсетін Тура бұрышымен қосылып, солтүстік бұрышы Потомак өзенінің оңтүстік тармағын құрайды. Блюграсс аңғарында Джексон өзенінің сағасы 250-ші АҚШ тас жолының оңтүстігінде және Потомак өзенінің оңтүстік тармағы солтүстікте орналасқан. Аңғардың солтүстік бөлігі, Көк шөп ауылының аумағында, оңтүстік бөлігінен әлдеқайда кең. Джексон өзені Блюграсс аңғарынан шығысқа қарай Hightown-нан шамамен 6 км (4 миль) оңтүстікке қарай Вандерпул ойысы арқылы ағады. Оңтүстіктегі Блюграсс аңғарының суын Бэк-Крик өзені құяды. Монтерей аңғары округтің ортасында орналасқан, ал оның су ағызуы Монтерейде бөлінген. Монтерейдің солтүстігінде аңғарды Стрейт-Крик және Оңтүстік тармақ Потомак өзені құяды; оңтүстігінде аңғарды Джексон өзені құяды. Бульпастур аңғарының бүкіл аймағын Бульпастур өзені құрғатады. Коупастур аңғары, округтің ең шығыс аңғары, негізінен оңтүстікке қарай Коупастур өзенімен суға толы, бірақ солтүстікке қарай шағын бөлігі Оңтүстік бұрышы Потомак өзенімен суға толы.

Қорғалатын аумақтар

Хайленд округі Джордж Вашингтон ұлттық орманның бір бөлігін қамтиды, ол негізінен округтің батыс және шығыс шекаралары бойында шоғырланған. Вирджиния штатының жабайы табиғат ресурстары департаментінің қарауындағы Хайленд жабайы табиғат аймағы – округтің үш бөлек жерінде орналасқан жабайы табиғат қорығы. Бұл жерлерге Макдауэллдің оңтүстік-батысындағы Джек Маунтин учаскесі, округтің оңтүстік-шығыс бұрышында, Макдауэллдің оңтүстігіндегі Бульпастюр Маунтин учаскесі және Макдауэллдің батысындағы Литтл Доу Хилл учаскесі кіреді. Ұлттық орман мен Хайленд жабайы табиғат аймағының жалпы ауданы Хайленд округі жерінің немесе округтың жалпы жер аумағының шамамен 28% құрайды. Хайленд округінің барлық аумағы АҚШ-тың Ұлттық радио тыныш аймағына кіреді, бұл 13000 шаршы миль (33,670 км²) аумақта радио активтілігі шектеулі аймақ. Бұл аймақ Батыс Вирджиния штатының Грин-Бэнк қаласындағы Ұлттық радиоастрономия обсерваториясы және Батыс Вирджиния штатының Шугар-Гроув қаласындағы Шугар-Гроув станциясы басқаратын Грин-Бэнк телескопындағы кедергілерді азайту мақсатында құрылған.

Климат және ауа райы

Хайленд округі теңіздік батыс жағалау климат аймағында орналасқан, Кёппен климаттық классификациясы Cfb. Осыған байланысты, Хайлендте барлық айлардағы орташа температурадан төмен жылы жаз мезгілі болады. Сонымен қатар, аймақта жыл бойы тұрақты жауын-шашын жауады және құрғақ маусым болмайды. Округ орталығы Монтерей, Хайлендтің орташа климатын көрсетеді, себебі ол округтің орташа биіктігінде орналасқан. Округтің жоғарырақ биіктіктегі жерлерінде температура салқынырақ, ал төменгі биіктіктегі жерлерінде жылы және қоңыл температура болады. Округ бойынша орташа жылдық температура – . 1948 жылдан 1990 жылға дейін орташа жылдық жауын-шашын – , ал орташа жылдық қар жауды – .

Хайленд округінде торнадолар өте сирек кездеседі, Ұлттық ауа райы қызметімен округте тіркелген жалғыз торнадо бар. Бұл торнадо 1959 жылдың 28 сәуірінде шамамен сағат 15:00-де Мустоу маңында болды. Ұлттық ауа райы қызметінің дерекқорында Фудзита шкаласы бойынша торнадоның жіктелуі белгісіз деп көрсетілген.

Хайленд округінің жел ресурстары айтарлықтай, кейбір аймақтарда орташа жылдық жел қуаты 5-ке жетеді. 5-сыныпты жел қуаты жел энергиясын пайдаланып электр энергиясын өндіру үшін өте жақсы саналады, орташа жылдық жел жылдамдығы – . 1955 жылдан 2012 жылға дейін округте Ұлттық ауа райы қызметіне тіркелген желдің зиян келтірген жиырма бір жағдайы болды. Жел жылдамдығын бағалауға болатын тоғыз жағдайдың ішінде орташа ең жоғары жел жылдамдығы – .

Экономика

2013 жылдың қазан айында Хайленд округінің еңбек күші 1142 адамнан тұрды және жұмыссыздық деңгейі 5,3% құрады. Тарихи тұрғыдан алғанда, ауыл шаруашылығы Хайленд округі экономикасында маңызды рөл атқарды. Мал жаюға қолайлы жағдайлар осы аймаққа өте ыңғайлы, себебі таулы жерлердің аз бөлігі ғана егіншілікке жарамды. Ауыл шаруашылығына округтің жерінің шамамен 36% пайдаланылады. 2012 жылы ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, балық аулау және аң аулау округтегі жұмыс орындарының 7,8% құрады. 2007 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша округте 239 шаруашылық, егістік жер және егін жиналатын жерлер тіркелді. Жүн өндірісі округтегі маңызды саланың бірі. Округте орманды жердің үлесі бар, оның көп бөлігі жеке меншікте. 1986 және 2001 жылдар аралығында округтегі ағаш өнімдерінің орташа жылдық құны 1,248,889 долларға бағаланды, бұл штат бойынша 54-орынды иеленді. 2012 жылы округтегі ең ірі жұмыспен қамту секторы – мемлекеттік сектор, ол жұмыс орындарының 34,1% құрады. Мемлекеттік сектордағы жұмыс орындарының көп бөлігі жергілікті басқару органдарында шоғырланған, ол барлық секторлардағы жұмыс орындарының 25,7% құрады. Қаржы және сақтандыру секторы барлық жұмыс орындарының 9,6% құрады, ал денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер 8,2% құрады. Жұмыс орындарының 7,2% құрылыс секторына, ал 6,8% – бөлшек сауда секторына тиесілі. Қалған жұмыс орындары басқа да түрлі салаларға бөлінді. Хайленд округі Аппалачи аймақтық комиссиясы (ARC) анықтаған Аппалачи аймағында орналасқан. 2014 жылғы мәліметтер бойынша округ ARC бойынша «өткінші» экономикаға ие деп есептеледі, яғни ол округтердің «нашар 25 пайызы мен жақсы 25 пайызы» арасында және әлсіз және күшті экономикалар арасындағы өтпелі кезеңде орналасқан.

Автомобиль жолдары

Хайленд округі өз шекарасында мемлекетаралық тас жолдар жүйесінің ешбір бөлігіне ие емес, бірақ шығыс-батыс бағыттағы 64-ші және солтүстік-оңтүстік бағыттағы 81-ші мемлекетаралық тас жолдары Стаунтон қаласының жанындағы Аугуста округінен қолжетімді. Хайленд округінде үш негізгі мемлекеттік тас жолы бар: Вирджиния штатының 84-ші маршруты және екі АҚШ тас жолы – 250-ші және 220-шы маршруттар. Бұл негізгі маршруттарда соңғы жылдары көлік қозғалысының көлемі артқан. Округтегі барлық негізгі маршруттар мен 343 километрден асатын (213 миль) қосалқы жолдар Вирджиния көлік департаментімен қызмет көрсетіледі және күтіледі. Округке кіргеннен кейін, 250-ші АҚШ тас жолы Бэк Крик аңғарына түседі, содан кейін Ланц тауының ұзын қыратынан өтеді. Содан кейін маршрут Вирджиния штатының 640-шы маршрутымен қиылысатын Хайтаун ауылына жетеді. Хайтаун Джеймс және Потомак өзендерінің суайдырғыштарын бөліп тұрады, өйткені Джеймс өзенінің саласы – Джексон өзенінің бастауы және Потомак өзенінің оңтүстік тармағы осы ауылдың жанында орналасқан. Хайтауннан шыққаннан кейін, 250-ші АҚШ тас жолы Монтерей тауына көтеріліп, содан кейін округ орталығы – Монтерейге түседі. Монтерейде, округтың негізгі шығыс-батыс маршруты – 250-ші АҚШ тас жолы, округтың негізгі солтүстік-оңтүстік маршруты – 220-ші АҚШ тас жолымен қиылысады. Шығысқа қарай жалғаса отырып, 250-ші АҚШ тас жолы таулы жерлер арқылы Макдауэллге қарай Краб Рун өзенінің ағысымен жүреді. Бұл жерде маршрут Буллпастур өзенінен өтіп, Каупастур өзеніне қарай бұрылады, содан кейін Head Waters ауылына кіреді. Head Waters-тен 250-ші АҚШ тас жолы таулы жолмен биікке көтеріліп, Шенandoah тауы арқылы Вирджиния штатының Аугуста округіне кіреді. Монтерейдің оңтүстігінде, 220-ші АҚШ тас жолы 35 миллион жыл бұрын белсенді жанартау немесе диатрема болған конус тәрізді төбе – Тримбл Нобтың жанынан өтеді. Оңтүстікке қарай жалғасқан 220-ші АҚШ тас жолы тау жоталары арасындағы өзендер мен аңғарлар арқылы өтіп, Вандерпул және Мустоу ауылдарынан өтеді. Монтерейден оңтүстікке қарай шамамен 24 километр (15 миль) жерде, 220-ші АҚШ тас жолы Болар ауылының жанында Вирджиния штатының Бат округіне кіреді.

Басқа көліктер

Хайленд округінде мемлекеттік әуежайлар жоқ; алайда, Монтерейдің оңтүстігінде орналасқан жеке әуежай бар. Хайленд округінде теміржол желілері де жоқ; ең жақын теміржол – Аугуста округінде орналасқан CSX Transportation желісі, ол сонымен қатар Стаунтондағы Amtrak арқылы жолаушылар тасымалын қамтамасыз етеді. Хайленд округіне кіретін тағы бір теміржол 1892 жылғы 29 ақпанда Вирджиния Бас Ассамблеясымен Аугуста, Хайленд және Аллегани теміржолы ретінде бекітілген. Бұл теміржол Аугуста округіндегі Чесапик және Огайо теміржолымен немесе Долина теміржолымен байланысып, Монтерейге қарай желі салуы тиіс еді. Аугуста, Хайленд және Аллегани теміржолы ұйымдастырылмаған немесе салынбаған сияқты, себебі 1911 және 1922 жылдардағы құжаттар округте теміржол болмағанын көрсетеді. Таулы жер бедері және мұндай инвестицияны экономикалық тұрғыдан тиімді ету үшін жеткілікті жүк ағынының болмауына байланысты, Хайлендке теміржолдың келу перспективалары шектеулі болды. Округ студент саны бойынша Вирджиниядағы ең кішкентай мектеп округі болып табылады, жалпы студент саны 200-ден аспайды. Хайленд округіндегі білім беру қызметі туралы алғашқы жазба 1755 жылға дейін барып жетеді, сол кезде Уильям Стюарт есімді мұғалім келген. Бірақ 1820 жылға дейін білім беру мемлекеттік қолдауға ие болған жоқ, оған дейін ол жеке тұлғалардың қарауында болды. 1820 жылы құрылған жүйе бастапқыда толыққанды болмаса да, үш "Р" сабағын оқытуға қажетті кітаптар мемлекеттік қаражат есебінен берілді. Ресурстар болған жағдайда география және грамматика сияқты қосымша пәндер де оқылды. Мемлекеттік мектептерді қолдау үшін алғашқы салық 1847 жылы қабылданды және округ 1850 жылы он екі мектеп округіне бөлінді. 1900 жылдардың басында округ үш мектеп округіне бөлінді: Blue Grass, Monterey және Stonewall. 1922 жылы округтің мектеп округтері біріктіріліп, "52 бір және екі бөлмелі бастауыш мектеп" және "үш аккредиттелген төрт жылдық орта мектеп" құрылды. 1929 жылға қарай мектептердің жалпы саны 32-ге дейін азайды, себебі мектеп округі одан да нығайтылды. 1957 жылы округтегі барлық орта мектептер біріктіріліп, барлық орта мектеп оқушылары Монтерей орта мектебіне орналастырылды. 1963 жылы орта мектеп оқушылары қазіргі орта мектеп ғимаратына көшірілді, ал 1985 жылы барлық бастауыш сынып оқушылары Монтерей бастауыш мектебіне көшірілді, ол бұрын Монтерей орта мектебі ретінде пайдаланылған ғимаратта орналасқан. 1997 жылы бастауыш мектеп орта мектеп кешеніне көшіріліп, қазіргі мектеп округінің жағдайы қалыптасты. Хайленд округінде колледждер мен университеттер жоқ. Алайда, көршілес округтерде және айналасында бірнеше колледждер мен университеттер бар. Оларға Blue Ridge Community College, Джеймс Мэдисон университеті, Вашингтон және Ли университеті және Вирджиния университеті жатады. Бұл оқу орындары әдетте Хайленд округінен екі сағаттық жерде орналасқан. Highland Medical Center, Inc. Монтерейде орналасқан және Хайленд округіндегі жалғыз жалпы пациенттерге арналған медициналық мекеме. Орталық 1996 жылы ашылып, 2003 жылы Федералдық білікті денсаулық сақтау орталығы мәртебесін алды. Хайленд округі – Вирджиниядағы төрт округтің бірі және Миссисипи өзенінің шығысындағы штаттардағы (Миннесотадан басқа) шекаралық округ ретінде тағайындалған 50 округтің бірі. Бұл тағайындама Хайлендтің шалғай орналасқандығына, төмен халық тығыздығына және денсаулық сақтау және басқа да қызметтерге қолжетімділігінің шектеулі болуына байланысты қолданылады.

Тез жәрдем қызметі

Үш ерікті өрт сөндіру бөлімі Хайленд округіне қызмет етеді. Округтің оңтүстік бөліктері Вирджиния штатының Бат округіне қарасты Болар ауылында орналасқан Болар ерікті өрт сөндіру бөлімімен қамтамасыз етіледі. 1978 жылы құрылған Макдауэлл ерікті өрт сөндіру бөлімі Макдауэлл, Доу Хилл және Хед Уотерс аймақтарына қызмет көрсетеді. Монтерей және Блю Грасс аймақтарына Хайленд округінің ерікті өрт сөндіру бөлімі қызмет көрсетеді. Округ үшін құтқару қызметін Монтерей және Макдауэллде орналасқан Хайленд округінің ерікті құтқару жасағы жүзеге асырады.

2010 жылғы халық санағы

2010 жылғы халық санауы бойынша, округте 2321 адам тұрды, бұл Вирджиния штатындағы ең сирек қоныстанған округ етіп белгіледі. Округ Миссисипи өзенінің шығысындағы ең сирек қоныстанған бесінші округ және бүкіл АҚШ бойынша ең сирек қоныстанған 115-ші округ болды. Округте 1081 үй шаруашылығы мен 721 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 1837 тұрғын үй бар, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округтың этникалық құрамы: 98,6% ақ нәсілді, 0,3% қара немесе афроамерикалық, 0,2% американдық үндістер, 0,2% азиялық, 0,5% басқа нәсілдер және 0,2% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 0,8% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 1081 үй шаруашылығының 17,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 57,4% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,1% күйеуі жоқ әйелдер басқарды, ал 33,3% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 29,0% жеке тұлғалардан тұрды, ал 14,3% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдардан тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,15 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,60 адамды құрады. Біріккен методист шіркеуі, өзінің діни ұйымына жататынын мәлімдегендердің 50,2% құрады, бұл Біріккен методист шіркеуі үшін АҚШ-тың барлық округтері арасында тоғызыншы орын.

Көрікті жерлер

Хайленд округі "Виргинияның Швейцариясы" немесе "Виргинияның кішкентай Швейцариясы" деген лақап атымен белгілі, бұл тік таулар мен аңғарларға сілтеме жасайды. Хайленд таулары тарихи тұрғыдан көптеген туристерді, соның ішінде Генри Фордты, Томас Эдисонды, Харви Файрстоунды және 1918 жылы аймаққа келген басқа да көрнекті өнертапқыштар мен кәсіпкерлерді қызықтырды. Хайленд округінің мұражайы мен мұра орталығы Макдауэллде орналасқан және Хайленд тарихи қоғамы басқарады. Көрмелерде Хайленд округінің тарихы және Америка Азамат соғысы кезіндегі Макдауэлл шайқасының тарихы ұсынылған. Ұлттық саябақтар қызметінің мәліметінше, бұл шайқас алаңы Шенандау аңғарындағы барлық шайқас алаңдарының арасында ең жақсы сақталған алаң болып табылады. Хайленд округінің клен фестивалі 1959 жылдан бері наурыз айында жыл сайын өткізіліп келеді, округтің клен сиропы өндірісін ілгерілету мақсатында. Фестиваль кезінде округке жыл сайын 60 000-нан астам адам келеді және Конгресс кітапханасы оны "Жергілікті мұра" деп таныды. Хайлендте маусымдық фермерлер базары және Аллегей тау мектебі де бар, ол қоғамдық азық-түлік жүйесін қамтамасыз етуге көмектесетін ұйым. Сонымен қатар, балық аулау, жаяу серуендеу, аң аулау, үңгірлерді зерттеу және велосипедпен жүру сияқты басқа да ашық ауадағы спорт түрлері де танымал. Әр тамыз айында "Маунтин Мама" жол велосипед жарысы бүкіл елден велосипедшілерді тартады, олар Хайленд округінің тік жолдарында өзінің күшін сынап көреді. Хайленд округінің жәрмеңкесі Вирджиния штатындағы үздіксіз өткізіліп келе жатқан ең ұзақ жәрмеңке болып табылады.