Кіріспе

Ракеталық қозғалтқыштың жұмыс істеу әдісі

Газ генераторы циклы, сондай-ақ ашық цикл деп аталады, екі компонентті сұйық ракеталық қозғалтқыштарда ең көп қолданылатын қуат циклдерінің бірі болып табылады. Күйген жоқ отынның бір бөлігі газ генераторында (немесе алдын ала жағылғышта) жағылады, ал пайда болған ыстық газ отын сорғыларын қуаттандыру үшін қолданылады, содан кейін сыртқа шығарылып, жоғалады. Осы шығынға байланысты бұл типтегі қозғалтқыш ашық цикл деп аталады. Газ генераторы циклының түтін газдары бірінші кезекте турбина арқылы өтеді. Содан кейін олар сыртқа шығарылады. Олар тікелей турбинадан шығарылуы мүмкін, немесе кейде тиімділіктің шамалы артуы үшін соплоға (тартылыс ағынынан төмен) шығарылады. Негізгі жану камерасы бұл газдарды пайдаланбайды. Бұл ашық цикл атауының себебін түсіндіреді. Басты кемшілігі – бұл отынның итеру күшіне салған үлесі аз немесе жоқ, себебі ол жану камерасына жіберілмейді. Циклдың басты артықшылығы – сатылы жану (жабық) циклымен салыстырғанда инженерлік құрылымның қарапайымдылығы.

Мысалдар

РД 107, РД 108 — 1950-ші жылдары әзірленген советтік қозғалтқыш түрі, R-7 отбасылық ұшқыш аппараттарында, соның ішінде қазіргі қолданыстағы «Союз-2» кемесінде қолданылады. F-1 — Сатурн V ғарыш кемесінің бірінші сатысында қолданылған RP-1/LOX қозғалтқышы. Кез келген уақытта жасалған ең қуатты бір жану камерасы бар сұйық отынмен жұмыс істейтін қозғалтқыш. J-2 — 1960-шы жылдары әзірленген және Сатурн V-де қолданылған жоғарғы сатыдағы LH2/LOX қозғалтқышы. RS-27A — 1990 жылы алғаш рет ұшқан американдық RP-1/LOX қозғалтқышы. Vulcain — «Ариан-5» және «Ариан-6» үшін жоспарланған LH2/LOX отынын пайдаланатын еуропалық бірінші сатыдағы қозғалтқыштар отбасы. Merlin — SpaceX компаниясы «Falcon 9» және «Falcon Heavy» үшін әзірлеген, бірінші және екінші сатыстарда қолданылатын RP-1/LOX қозғалтқышы. RS-68 — 1990-шы жылдары Aerojet Rocketdyne компаниясы жасаған LH2/LOX қозғалтқышы. Кез келген уақытта жасалған ең үлкен сутекті ракеталық қозғалтқыш. CE-20 — 2010-шы жылдары LVM3 ұшыру құралында пайдалану үшін әзірленген үнді LH2/LOX қозғалтқышы. YF-20 — 1990-шы жылдары әзірленген және «Ұзақ наурыз» 2, 3 және 4 ракеталарында қолданылған қытайлық N2O4/UDMH қозғалтқышы. TQ-12 — LandSpace компаниясы әзірлеген LCH4/LOX қозғалтқышы. Бірінші рет 2022 жылы «Жук-2» ұшағында ұшты.