Кіріспе

Халық партиясы – 19 ғасырдың соңында Юта аймағындағы саяси партия. Оны Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиетті шіркеуі (LDS Church) және оның газеті «Deseret News» қолдаған. Ол Ютаның Либералдық партиясына қарсы болды.

Басталуы

Халықтық партия 1870 жылы «мормон» емес Либералдық партияға жауап ретінде құрылды. Шындығында, 1870 жылғы Солт-Лейк-Сити сайлауына үміткерлердің алғашқы тізімі 9 ақпанда либералдардың алғашқы жиналысына басып кірген және оны бұзуға тырысқан азаматтармен бекітілді. Сол кездегі қала әкімі Дэниел Х. Уэллс Солт-Лейк қаласындағы алғашқы даулы сайлауда 2301 дауысқа қарсы 321 дауыспен оңай жеңіске жетті. Бұрын саяси үміткерлер партиялық белгісіздікпен сайлауға түсіп, және Соңғы күнгі қасиеттілердің үміткерлері көбінесе қарсылықсыз болатын. Соңғы күнгі қасиеттілердің үміткерлеріне ұйымдасқан қарсылық туғаннан кейін, Соңғы күнгі қасиеттілердің басшылары өздерінің партиясын құрудың қажеттігін түсінді. Тарихшы Рональд У. Уокер партия атауының 1857 жылдан бері сайланбаған Бригам Янгтың тиран екендігі туралы пікірге қарсы тұру үшін таңдалғанын айтады. Халықтық партия, атының өзі көрсеткендей, Юта аймағындағы азаматтардың басым көпшілігі – Соңғы күнгі қасиеттілер үшін сөйлейтінін мәлімдеді.

Жетістік тарихы

Аз ғана жеңіліске ұшыраған партия көптеген сайлауда үлкен қолдауға ие болды. Әйелдерге сайлау құқығын жақтау, 1870 жылы аумақтағы әйелдерге дауыс беру құқығы берілуі, партияның күшін нығайтуға көмектесті. Аумақтағы соңғы күндердің қасиетті емес адамдарының көп бөлігі ер адамдар, көбінесе кеншілер болды, сондықтан Халық партиясы айқын артықшылыққа ие болды. Тарихы бойында Халық партиясының кандидаттары ешқашан жалпы мемлекеттік сайлауда жеңіліске ұшырамады. Жергілікті сайлауларда либералдар күмәнді жағдайларда жеңіске жетті, мысалы, "Туале республикасы" оқиғасында, ал 1880 жылдары көп әйелділікке қарсы қатал заңдар көптеген соңғы күндердің қасиетті сайлаушыларын құқықтан айырды, содан кейін 1890 жылғы манифест соңғы күндердің қасиетті көп әйелге үйлену амалына толық тоқтатты.

Тарату

Партия 1891 жылғы маусымда аумақтық заң шығарушы орган сайлауларына дейін таратылды. Мүшелер екі ұлттық партияға қосылды, ал соңғы күнгі қасиеттілердің басшылары әр партияға тең санда адам бағыттауға тырысты. Соңғы күнгі қасиеттілер демократтары мен республикашылары либералды кандидаттарға қарсы күресіп, Deseret News либералдарды "заңсыз партия" деп сипаттады. Бір саяси жарнамада риторикалық сұрақ қойылды: "Заңсыз билетке дауыс беретін кім?". Дегенмен, либералдар аумақтық заң шығарушы органның үштен бір бөлігін жеңіп алды. Партияны таратуға бастама ұлттық партиялардың мүшелері берді, олар аумақ штат мәртебесіне ие болғанға дейін ұлттық саяси бағыттарды ұстанғаны жөн деп есептеді. Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуі ешбір ұлттық партияны қолдауға болмады, себебі штаттың көпшілігін құрайтын соңғы күнгі қасиеттілер таңдалған партияны жаңа де-факто халық партиясына айналдырар еді. Екі жыл өткен соң, штаттық болуға құштар либералдар да осы қадамға барып, Юта 1896 жылғы 4 қаңтарда Одақтың 45-ші штаты атанды.