Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка Құрама Штаттарындағы округ
County in the United States
Тулса округі АҚШ-тың Оклахома штатында орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округтің халқы 669 279 адамды құрайды, бұл оны штаттың ең көп халқы бар екінші округіне айналдырды, Оклахома округінен кейін. Округ орталығы және ең ірі қаласы – Талса, штат бойынша екінші ірі қала. 1907 жылы штат құрылған кезде құрылған, ол бұрыннан бар Талса қаласының атымен аталады. Штат болудан бұрын, бұл аймақ Крик тайпасының және Индия территориясындағы Чероки тайпасының Куэскоуви ауданының бір бөлігі болған. Тулса округі Тулса метрополиялық статистикалық аймағының құрамына кіреді. Тулса округі штаттың ең тығыз халқы бар округі ретінде белгілі. Сондай-ақ Тулса округі табысы бойынша да ең жоғары көрсеткішті иеленеді.
Tulsa County is located in the U. S. state of Oklahoma. As of the 2020 census, the population was 669,279, making it the second most populous county in the state, behind only Oklahoma County. Its county seat and largest city is Tulsa, the second largest city in the state. Founded at statehood, in 1907, it was named after the previously established city of Tulsa. Before statehood, the area was part of both the Creek Nation and the Cooweescoowee District of Cherokee Nation in Indian Territory. Tulsa County is included in the Tulsa metropolitan statistical area. Tulsa County is notable for being the most densely populated county in the state. Tulsa County also ranks as having the highest income.
Тарих
Талса округінің тарихы Талса қаласының тарихымен тығыз байланысты. Осы бөлімде қазіргі Талса қаласы шегінен тыс жерде болған оқиғалар қарастырылады.
The history of Tulsa County greatly overlaps the history of the city of Tulsa. This section addresses events that largely occurred outside the present city limits of Tulsa.
Ласли Воре орны
Талсадан оңтүстікке қарай Арканзас өзенінің жағасында орналасқан Ласли Воре ескерткіші, Талса университетінің антропологы Джордж Оделлдің пікірінше, 1719 жылы Жан-Батист Беннар де ла Харп алғаш рет Уичита тайпасының өкілдерімен кездескен ең ықтимал жер. Оделлдің бұл тұжырымы 1988 жылы жүргізілген археологиялық қазбалар барысында Уичита және француздық артефакттардың табылуына негізделген.
The Lasley Vore Site, along the Arkansas River south of Tulsa, was claimed by University of Tulsa anthropologist George Odell to be the most likely place where Jean Baptiste Bénard de la Harpe first encountered a group of Wichita people in 1719. Odell's statement was based on finding both Wichita and French artifacts there during an architectural dig in 1988.
Ескі Арбакл бекінісі
АҚШ үкіметінің Оңтүстік-Шығыстағы Американың жергілікті тайпаларын "үндістер аумағына" көшіруі, сол жерді аңшылыққа пайдаланған көшпелі тайпалардың өміріне және көзқарастарына қалай әсер ететінін ескермеді. Бастапқыда крик көшпендері Арканзас және Вердигрис өзендерінің қосылған жеріне жақын орналасқан Форт-Гибсон маңында қалды. Бірақ үкімет жаңа келгендерді Арканзас өзені бойымен жоғары көшуге ынталандырды. Осадж тайпасы Вердигрис маңындағы жерді босатуға келіссе де, көп ұзамай алысқа кетпеді және жаңа крик елді мекендеріне қауіп тудырды. 1831 жылы пастор Айзек Маккой және лейтенант Джеймс Л. Доусон Форт-Гибсоннан Симарон өзеніне дейін Арканзас өзенінің сол жағынан жаңа жол салды. 1832 жылы Доусон қайтадан әскери бекеттер үшін орын іздеуге жіберілді. Оның ұсынған орындарының бірі Симарон өзенінің құйылысынан шамамен екі жарым шақырымдай жерде болды. Келесі жылы брифет-майор Джордж Бирч және 7-ші жаяу әскер полкінің екі ротасы аталған орынға "Доусон жолымен" сапарлады. Бұрынғы қолбасшысы генерал Мэтью Арбаклға құрмет көрсетіп, Бирч бұл жерге "Форт Арбакл" деп ат қойды. Оклахома тарихы және мәдениеті энциклопедиясының мәліметінше, бұл бекініс қазіргі Оклахома штатының Сэнд-Спрингс қаласынан батысқа қарай шамамен 13 шақырым жерде орналасқан. Жазушы Джеймс Гарднер 1930 жылдардың басында бұл жерді зерттеді. Оның сапары туралы мақаласында Тулса және Осадж округтерін бөліп тұрған шекараның оңтүстігінде, Сэнд-Крикке жақын Арканзас өзенінің сол жағалауында орналасқан фортты көрсететін ескі карта бар. Жер тегістеліп, блокхаус салынғаннан кейін, Форт Арбакл 1834 жылдың 11 қарашасында тастап кетілді. Шамамен бір ғасыр өткен соң да, бекіністің қалдықтары мен бірнеше мұржалар көріне берді. Келесі шайқас 1861 жылдың 9 желтоқсанында болды. Полковник Купердің жасағы Тулса округіндегі, Бёрд Криктің жылқы тәрізді иілген бөлігінде орналасқан Чусто Таласахада (үңгірлі жартастар) одақтастарға шабуыл жасады. Конфедераттар одақтастарды Бёрд Крик арқылы ығыстырды, бірақ оқ-дәрі жетіспегендіктен, оларды қууға мүмкіндік болмады. Дегенмен, конфедераттар жеңіске жеткенін мәлімдеді. Одан кейін көп ұзамай басқа да мұнай ұңғымалары ашылды. Талса округіндегі келесі ірі табыс – Гленпул мұнай қоры болды, ол кейіннен Оклахома штатындағы Гленпул қаласының негізі қаланды.
The U. S. Government's removal of Native American tribes from the southeastern United States to "Indian Territory" did not take into account how that would impact the lives and attitudes of the nomadic tribes that already used the same land as their hunting grounds. At first, Creek immigrants stayed close to Fort Gibson, near the confluence of the Arkansas and Verdigris rivers. However, the government encouraged newer immigrants to move farther up the Arkansas. The Osage tribe had agreed to leave the land near the Verdigris, but had not moved far and soon threatened the new Creek settlements. In 1831, a party led by Rev. Isaac McCoy and Lt. James L. Dawson blazed a trail up the north side of the Arkansas from Fort Gibson to its junction with the Cimarron River. In 1832, Dawson was sent again to select sites for military posts. One of his recommended sites was about two and a half miles downstream from the Cimarron River junction. The following year, Brevet Major George Birch and two companies of the 7th Infantry Regiment followed the "Dawson Road" to the aforementioned site. Flattering his former commanding officer, General Matthew Arbuckle, Birch named the site "Fort Arbuckle." According to Encyclopedia of Oklahoma History and Culture, the fort was about 8 mile (13 km) west of the present city of Sand Springs, Oklahoma. Author James Gardner visited the site in the early 1930s. His article describing the visit includes an old map showing the fort located on the north bank of the Arkansas River near Sand Creek, just south of the line separating Tulsa County and Osage County. After ground was cleared and a blockhouse built, Fort Arbuckle was abandoned November 11, 1834. The remnants of stockade and some chimneys could still be seen nearly a hundred years later. The next battle occurred December 9, 1861. Col. Cooper's force attacked the Unionists at Chusto Talasah (Caving Banks) on the Horseshoe Bend of Bird Creek in what is now Tulsa County. The Confederates drove the Unionists across Bird Creek, but could not pursue, because they were short of ammunition. Still, the Confederates could claim victory. Other producing wells followed soon after. The next big strike in Tulsa County was the Glenn Pool Oil Reserve in the vicinity of where Glenpool, Oklahoma was later founded
Қызығы, 20 ғасырдың көп бөлігінде Талса қаласы өзін "Дүниежүзілік мұнай астанасы" деп жарияласа да, қалалық ережемен қала шегінде мұнайды бұрғылауға тыйым салынған.
Ironically, while the city of Tulsa claimed to be "Oil Capital of the World" for much of the 20th century, a city ordinance banned drilling for oil within the city limits.
Талса округінің соты
1911–1912 жылдары Талса округі Талса қаласында Алтыншы көше мен Оңтүстік Боулдер даңғылының солтүстік-шығыс бұрышында сот үйі салды. Оның құрылысында Юл мәрмәрі қолданылды. Бұл жер бұрын Джордж Перриман мен оның әйеліне тиесілі сарайдың орны болған. 1921 жылдың 31 мамырында осы сот үйінің алдына ақ нәсілді тұрғындар жиналып, жоғарғы қабаттағы түрмеде ұсталып тұрған қара нәсілді жас жігітті дарға асумен қорқытты. Бұл Тулса нәсілдік қырғынының бастауы болды. Бәсекеге шақыру жарнамасында ғимараттың өртке төзімді болуы, темірбетоннан немесе болат пен бетоннан салынған болуы тиіс екені көрсетілген. Оның көлемі үш қабаты мен толыққанды жертөлесі болуы керек еді. Ғимарат құны 200 000 доллардан аспауы тиіс болды, ал жоғарғы қабаттағы түрме құны 25 000 доллардан аспауы керек еді. Ғимарат қазіргі сот үйі (жоғарыда көрсетілгендей) 515 Оңтүстік Денверде ашылғанға дейін пайдалануда болды. Ескі ғимарат содан кейін бұзылып, жері жеке инвесторларға сатылды. Қазір бұл жерде 1967 жылы салынған Bank of America ғимараты орналасқан.
In 1911–1912, Tulsa County built a court house in Tulsa on the northeast corner of Sixth Street and South Boulder Avenue. Yule marble was used in its construction. The land had previously been the site of a mansion owned by George Perryman and his wife. This was the court house where a mob of white residents gathered on May 31, 1921, threatening to lynch a young black man held in the top floor jail. It was the beginning of the Tulsa Race Massacre. An advertisement for bids specified that the building should be fireproof, built of either reinforced concrete or steel and concrete. The size was to be with three floors and a full basement. Cost of the building was not to exceed $200,000. The jail on the top floor was not to exceed $25,000. The building continued to serve until the present court house building (shown above) opened at 515 South Denver. The old building was then demolished and the land was sold to private investors. The land is now the site of the Bank of America building, completed in 1967.
1921 жылғы нәсілдік тәртіпсіздік
XX ғасырдың басында Талса қаласында "Қара Уолл-стрит" орналасқан, ол сол кезде АҚШ-тағы ең гүлденген афроамерикалық қауымдастықтардың бірі болатын. Гринвуд ауданындағы бұл жерде "Америка тарихындағы ең қорқынышты нәсілдік зорлық-зомбылық оқиғасы" деп есептелетін Талса нәсілдік қырғыны болды, онда ақ түсті Талса тұрғындарынан құралған топтар афроамерикалықтарды өлтіріп, олардың мүлкін тонап, үйлерін және бизнестерін өртеп тастады.
In the early 20th century, Tulsa was home to the "Black Wall Street", one of the most prosperous Black communities in the United States at the time. Located in the Greenwood neighborhood, it was the site of the Tulsa Race Massacre, said to be "the single worst incident of racial violence in American history", in which mobs of white Tulsans killed black Tulsans, looted and robbed the black community, and burned down homes and businesses.
Саябақтар мен демалыс
Өзен парктері 1974 жылы Талса қаласы мен Талса округінің бірлескен жобасы ретінде құрылды, қаржыландыру екі үкімет пен жекеменшік ұйымдардан түсті. Ол Талса қалалық парктер және демалыс департаментінің құрамына кірмейді, оны Өзен парктері басқармасы басқарады. Бұл Арканзас өзенінің бойымен, қала орталығынан Дженкс көпіріне дейін шамамен 10 мильге (16 км) созылған желілік саябақтар кешені. 2007 жылдан бері Өзен парктерінің маңызды бөлігі жаңа жолдар, көгалдандыру және ойын алаңдарымен жаңартылды. Оңтүстік Талсадағы Арканзас өзенінің батыс жағында орналасқан River Parks Turkey Mountain қалалық жабайы табиғат аймағы – жаяу серуендеу, жүгіру, тау велосипедімен жүру және атпен саяхаттау үшін қолжетімді көптеген топырақ жолдары бар кең аумақ. "Тулса Таунни" ұйымы велосипедтерді жалға беру қызметін ұсынады. Парктерде велосипедтерді алуға немесе қайтаруға болатын үш нүкте бар.
River Parks was established in 1974 as a joint operation of the City of Tulsa and Tulsa County, with funding from both governments as well as private entities. It is not a part of the Tulsa Parks and Recreation Department, but is managed by the River Parks Authority. It is a series of linear parks that run adjacent to the Arkansas River for about 10 mile (16 km) from downtown to the Jenks bridge. Since 2007 a significant portion of the River Parks area has been renovated with new trails, landscaping and playground equipment. The River Parks Turkey Mountain Urban Wilderness Area on the west side of the Arkansas River in south Tulsa is a area that contains over of dirt trails available for hiking, trail running, mountain biking and horseback riding. The "Tulsa Townies" organization provide bicycles that may be checked out for use. There are three kiosks in the parks where bicycles may be obtained or returned.