Кіріспе

Солтүстік Каролина штатындағы округ, АҚШ. Шотландия округі – АҚШ-тың Солтүстік Каролина штатының оңтүстік бөлігінде орналасқан округ. Оның округ орталығы және ең ірі қаласы – Лауринбург. Округ 1899 жылы Ричмонд округінің бір бөлігінен құрылған және 1700 жылдары осы аймақты мекендеген шотланд қоныс салушыларының құрметіне аталған. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округта 34 174 адам тұрады. Шотландия округын құрайтын аймақты бастапқыда жергілікті американдықтар мекендеген, ал еуропалықтар 1720 жылдардың басынан бастап қоныстанды, бірақ Америка төңкерісінен кейін қоныстану қарқынды өсті. Шотландия округі 1899 жылы Ричмонд округынан негізінен саяси себептермен бөлініп шықты. Аймақ ғасыр басында индустриялануға кірісті, бірақ Ұлы депрессия кезінде ауыр зардап шекті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ауыл шаруашылығының механикаландырылуымен бірге индустриялану дамыды. 2000 жылдары округ экономикасы тоқыма өндірушілердің кетуі мен Ұлы дағдарыс салдарынан күрт төмендеді. Экономика аймақта күресін жалғастыруда және округ штаттың ең жоғары жұмыссыздық деңгейлерінің бірін бастан кешіруде.

Ерте тарих

Шотландия округінің алғашқы тұрғындары – чероу тайпасының американдық үндістері болды. Шотландияның таулы аймақтарынан және бірқатар ағылшын квакерлері 1720 жылдардың басынан бастап, солтүстік Каролинаның британдық провинциясы құрамында болған бұл аймақты мекендеуге кірісті. Шотландия округін қамтитын жер бастапқыда Блэден округінің билігінде болды. Солтүстік Каролина кеңейген сайын, алғашқы округтері бөлініп, болашақ Шотландия аймағы жаңа Ансон округіне қосылды. Кейін, тиісті бөлігі 1779 жылы жаңа Ричмонд округіне ауыстырылды. Ричмонд округі Сэндхиллз тауларымен екіге бөлінді, осының салдарынан болашақ Шотландияның шығыс бөлігі округтің қалған бөлігінен географиялық тұрғыдан оқшауланды. Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін одан да көп иммигранттар келді, әсіресе Кейп-Фир өзенінен келген үлкен шотландтықтар тобы. Бұл топ екіге бөлініп, округте Джонс және Лорел-Хилл деген екі аймаққа қоныстанды, екіншісі 1797 жылы құрылған Лорел-Хилл пресвитериан шіркеуінің жанында орналасқан. Лорел-Хилл революциядан кейінгі сауда орталығы ретінде гүлденген аймақтағы алғашқы маңызды қауымдастыққа айналды. Осы кезеңде немістер, валлийлер, ағылшындар және Ульстер шотландтары сияқты көптеген иммигранттар бұл аймаққа қоныс аударды. Сондай-ақ, құл африкалықтар да әкелінді. Лорел-Хилл қауымдастығы 1861 жылы Уилмингтон, Шарлотта және Резерфорд темір жолы бұл аймақтан өткесімен оңтүстікке қарай көшіп кетті. 1860 жылдарға дейін аймақта гэль тілінде сөйлеген. Америка Азамат соғысы кезінде теміржол шеберханалары Одақ әскерінің шабуылынан сақталу ниетімен Лауринбургке көшірілді; алайда 1865 жылдың наурыз айында Одақ күштері Лауринбургке жетіп, теміржол депосын және уақытша шеберханаларды өртеп жіберді. Соғыстан кейін шеберханалар қайта салынды, бірақ экономикалық жағдай жақсаруы баяу болды. Лауринбург 1877 жылы қала ретінде бекітілді. 1894 жылға дейін теміржол қалашығы ретінде дамыды, содан кейін шеберханалар тағы да көшірілді.

Жасау

19-шы ғасырдың соңына қарай Ричмонд округінде афроамерикандықтар басымдыққа ие болды және сайлауларда Республикалық партияны қолдауға бейімділік танытты, ал Солтүстік Каролина штаты көбінесе Демократиялық партияның ықпалында болды. Мұған жауап ретінде ақ демократтар Лауринбургте саяси база құрды. 1950 жылдары ауыл шаруашылығының механизациясы ауылдық жерлерде халық азаюына алып келді, себебі бұрынғы шаруалар жаңа жұмыс іздеу үшін Лауринбургке, Ваграмға және округтен тыс жерлерге қоныс аударды; 1950 жылдан 1960 жылға дейін халық саны 1100-ден астам адамға кеміді. Ауыл шаруашылығына арналған көптеген жерлер «Топырақ банкі» бағдарламасы арқылы пайдаланудан шығарылды, ал жалға берілетін және бөлісіп өндірілетін шаруашылықтар тез төмендеді. Ауыл шаруашылығы 1970 жылдарға дейін механизациялануын және бірігуін жалғастырды. Ауыл шаруашылығындағы жұмыс орындарының азаюына байланысты, соғыстан кейінгі кезеңде округ басшылары жергілікті инфрақұрылымды жақсарту және сыртқы өнеркәсіпті тарту үшін мемлекеттік және федералдық гранттар сұрады. Төмен кірісті тұрғын үйлер салуға, жолдар салуға және жаңа аурухана ашуға қаражаттар тартылды. Шеттен келген алғашқы өндіріс орны 1959 жылы Шотландияда жұмысын бастады. 1964 жылы жаңа сот ғимараты салынды. Округ пен Лауринбург мектеп жүйелері 1960 жылдардың соңында біріктіріліп, нәсілдік интеграцияланды. 2000 жылдары округ экономикасы тоқыма өндірушілердің кетуіне байланысты ауыр құлдырауға ұшырады. Әлемдік экономикалық дағдарыс басқа өндіріс кәсіпорындарының жабылуына және қысқаруына әкелді, нәтижесінде жұмыссыздық деңгейі 2011 жылдың шілдесінде 18,6 пайызға жетті. 2018 жылы округ Флоренс дауілінен қатты зардап шекті.

География және физикалық ерекшеліктері

Солтүстік Каролина штатының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан Шотландия округі, Жағалаулық жазық және Пьемонт аймақтарының шекарасында жатыр. Ол Хоук, Мур, Робсон және Ричмонд округтерімен, сондай-ақ Оңтүстік Каролина штатындағы Марлборо округімен шектеседі. Бұл Солтүстік Каролинадағы ауданы бойынша ең кішкентай округ. Теңіз деңгейінен биіктігі 227 фут (69 м). Шотландия – Сандхилл аймағындағы он округтің бірі. Жоталар көбінесе округтің солтүстік бөлігін құрайды, ал қалған бөлігі көбінесе жазық. Геологиялық тұрғыдан алғанда, Шотландиядағы топырақтың көп бөлігі құм, құмтас және сазтастан тұрады, ал Сандхиллдегі топырақ ең құмды. Округтің батыс бөлігі Пи-Ди өзенінің су жинау алабында, ал қалған бөлігі Ламбер өзенінің алабында орналасқан. Ламбер округтің шығыс шекарасын құрайды. Бірнеше кішігірім салалы су арналары, оның ішінде Үлкен Аяқ Киім Тікенегі, Джунипер, Иордан, Лейт, Гам Батпағы және Джос өзендері аймақтан өтіп, Ламбер және Кішкентай Пи-Ди өзендеріне құяды. Мұндай өзендердің көпшілігі қара сулы және оңтүстікке немесе оңтүстік-шығысқа қарай ағады. Округте бірнеше жүз Каролина шығанақтары орналасқан, олардың көпшілігі солтүстік-шығыста, шығыста және Лауринбургтің оңтүстігінде шоғырланған. Олардың кейбіреулері маусымдық көлдерді құрайды, сондай-ақ диірмен тоғандары сияқты бірнеше жасанды су объектілері бар. Аймақта әдетте қысы суық болмайды, ал жазы ыстық болады. Қаңтар айының орташа температурасы …, ал шілде айының орташа температурасы … . Округқа жыл сайын шамамен … жауын-шашын жауады. Сандхилл аймағында түлкілер де кездеседі. Округтегі басқа фаунаға Каролина гофер бақалары, шығыс жолбарыс саламандралары және логгерхед жабайылары жатады. Ламбер өзені мемлекеттік паркінің бір бөлігі де округте орналасқан.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы халық санауы бойынша округте 34 174 адам тұрды. Этностық құрамы бойынша округ тұрғындарының 14 402-сі өзін ақ нәсілді, 13 162-сі қара немесе афроамерикалық, 3 745-і американдық үнді, 343-і азиялық, 15-і Гавайи немесе Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары, 718-і басқа, ал 1 789-ы екі немесе одан көп нәсілді деп атады. Барлық нәсілдердің арасында 1 106 адам өзін испан немесе латиноамерикандық деп таныды. Шотландия округі Солтүстік Каролина штатындағы округтардың арасында американдық үнділердің ең көп санына ие үшінші округ болып табылады – 14 пайыз. Лауринбург қаласында 15 024 тұрғын тіркелді.

Экономика

Шотландия округінің экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығына негізделген. Осы аймақтағы фермерлер негізінен жүгері, мақта, темекі және соя егіп, шошқа шаруашылығымен айналысады. Сонымен қатар, округте орман шаруашылығы өнімдері, оның ішінде ағаш және қағаз да өндіріледі. Ел бойынша байқалатын тенденцияға сәйкес, 2000 жылдан бері өңдеу өнеркәсібі, әсіресе тоқыма саласы, құлдырады, бұл округ экономикасына нұқсан келтірді. Солтүстік Каролина штатының Сауда департаменті 2024 жылғы экономикалық рейтинг бойынша Шотландия округін штаттың ең қиын экономикалық жағдайдағы екінші округі деп таныды. Ол ұзақ жылдар бойы Солтүстік Каролинадағы ең жоғары жұмыссыздық деңгейлерінің бірімен күресіп келеді, 2023 жылдың желтоқсан айында бұл көрсеткіш 6,3%-ға жетті.

Көлік

Шотландия округін болашақта екі мемлекетаралық тас жолы қызмет көрсетеді: оңтүстік-батыста округ шекарасынан қысқа ғана қашықтыққа өтуі жоспарланған 73-ші мемлекетаралық тас жолы және қазіргі уақытта округте «Болашақ I 74» деп белгіленген 74-ші мемлекетаралық тас жолы. Қазіргі уақытта округті қамтамасыз ететін жолдар – 15-ші АҚШ тас жолы (автобус), NC 79, NC 44 және NC 381. Шотландия округінің жергілікті басқаруы қоғамдық көліктің автобус қызметін, Шотландия округінің аймақтық көлік жүйесін қолдайды. Ұшақтарға арналған мүмкіндіктерді Лауринбург-Макстон әуежайы ұсынады. 2021 жылы Солтүстік Каролина штатының Білім департаменті бұл округті нашар оқушылар саналатын аймақ деп таныды, бірақ 2022 жылы оның көрсеткіштері жақсарып, нашар оқушылар санатынан шықты. Округте Ричмонд қоғамдық колледжінің және жекеменшік либералды өнер мектебі – Сент-Эндрюс университетінің филиалы орналасқан. 2021 жылғы Американдық қоғамдық сауалнамаға сәйкес, округ тұрғындарының шамамен 15,3 пайызы бакалавр немесе одан жоғары білім деңгейіне ие.

Денсаулық сақтау

Шотландия округін Лоринбург қаласында орналасқан бірден-бір аурухана – Шотландия денсаулық сақтау жүйесі қамтамасыз етеді. Висконсин университетінің халық денсаулығы институты жариялаған 2022 жылғы округтік денсаулық рейтингісі бойынша, Шотландия округі Солтүстік Каролинаның 100 округі арасында денсаулық көрсеткіштері бойынша 98-орынды иеленді. Рейтингке сәйкес, ересектердің 28 пайызы өз денсаулығының нашар немесе қанағаттанарлық емес екенін айтады, орташа өмір сүру ұзақтығы 73 жасқа жетеді, ал 65 жасқа дейінгі халықтың 14 пайызында денсаулық сақтауға қолжетімділік жоқ. Шотландия округі жоғары мектебінің спорт командалары "Соғысшыл шотландтар" деп аталады, ал мектептің оркестрі дәстүрлі шотландтық киім-кешек киеді, оның ішінде килт, споран, клеткалы шал және Гленгарри бас киімдері бар. Сонымен қатар, округте афроамерикандық мұраны тойлау мақсатында жыл сайын Куумба фестивалі өткізіледі. Бірнеше ғимараттар мен нысандар Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. Дің – жергілікті қоғамдық өмірдің маңызды бөлігі. Балық аулау – танымал демалыс әрекеті.