Кіріспе
Небраска штатының округі, АҚШ
Чейс округі – АҚШ-тың Небраска штатындағы округ. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халық саны 3 893 адамды құрады. Оның округ орталығы – Империал қаласы. Небрасканың мемлекеттік номерлік тақталар жүйесінде Чейс округі 72 префиксімен белгіленеді (1922 жылы жүйе құрылған кезде штат бойынша көлік құралдарын тіркеу саны бойынша 72-ші орында болған).
Тарих
Чейс округіне жеті жыл Омаха қаласының мэрі болған және Небраска штатының алғашқы бас прокуроры Чемпион С. Чейстің есімі берілген. Чейс округі Небраска заң шығарушы органының 1873 жылғы 27 ақпандағы қаулысымен Хейс округінен бөлініп шықты, алайда округ 1886 жылға дейін ұйымдастырылмады. Алғашқыда, шаруалар мен олардың отбасыларын, сондай-ақ аспаздарын есептемегенде, Чейс округінің құрылған кезде тек ковбойлармен толы болғаны айтылған. Мұндай мәлімдемеге себеп болғаны, бір кезде Frenchman Creek және оның басты саласы – Stinking Water Creek Техас штатынан Огаллала қаласындағы Union Pacific темір жолына мал айдау кезінде су ішуге тоқтау орны ретінде пайдаланылған болуы мүмкін. Бұл жолдар Батыс немесе Ұлы Батыс жолдары деп белгілі. Чейс округі бір кезде Ұлы Америка даласы деп аталған аймақта орналасқан. Дегенмен, кең және құнарлы жазықта алғашқы қоныс аударушылар Чейс округінің қара құмды саз топырағының егіншілікке өте қолайлы екенін бірте-бірте анықтады. Темір жол 1892 жылы Чейс округіне келді, 28 қаңтарда Ваунетаға жетті. Оны Чикаго, Берлингтон және Куинси темір жолының бір бөлімі салды. Бұл желі Калберсоннан негізгі бағыттан бөлініп, Империалда аяқталды.
Заң және мемлекеттік басқару
Чейс округі үш мүшеден тұратын комиссиямен басқарылады. Округ әкімшілік лауазымдары тікелей сайлау арқылы тағайындалады. Бұл Небраска штатының 44-ші заң шығару округінің құрамына кіреді.
География
Чейс округі Небраска штатының батыс шетінде орналасқан. Оның батыс шекарасы Колорадо штатының шығыс шекарасымен тікелей шектеседі. АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 897 шаршы миль (2,323 км²), оның ішінде 894 шаршы миль (2,315 км²) құрлық және 3,1 шаршы миль (8 км²) (0,3%) су алабын құрайды. Чейс округі географиялық тұрғыдан алуан түрлі. Батыстан оңтүстік-шығысқа қарай Француз ағысы (Frenchman Creek) ағып өтеді. Ендерстен Ваунетаға дейін ағыстың арнасы әктас шұңқырларын ашып көрсетеді. Ваунетаның солтүстігінде маңызды лосс шөгінділерінің кең аумағы бар, соның ішінде тік жарлы каньондар да кездеседі. Округтің солтүстік-орталық және оңтүстік-батыс бөліктерінде төбелі құмды төбелер (Sandhill) кездеседі. Аймақтың негізгі геологиялық құрылымын Жоғарғы Бор кезеңінің Пьер тақтасы (Pierre Shale) құрайды. Бұл құрылым Ендерс тоғанында аңғардың түбінен 53 метр тереңдікте орналасқан. Пьер тақтасының үстінде плиоцен кезеңінің Огаллала формациясы жатыр. Огаллала формациясы ұсақтан ірі құмға дейін, кейбір қиыршық тас, әктасты балшық, балшықты құм, балшық және саздан тұрады. Әртүрлі дәрежедегі әктасты цементтеу процесі жүзеге асып, нәтижесінде әртүрлі мөлшердегі, біркелкі емес, консолидацияланбаған және өте тығыз материалдардан тұратын линзалар пайда болады. Огаллала төсектері көлденеңге жақын орналасқан, ал аймақта жарықтар сияқты құрылымдық бұзылыстар байқалған. Огаллала формациясы округ және оны қоршаған аудандар үшін маңызды. Оған байланысты Огаллала сулы қабаты (Ogallala Aquifer) халық пен малдың сумен қамтамасыз етілуінің негізгі көзі және округтің ауыл шаруашылығы экономикасына маңызды үлес қосады.
Демография
2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша округте 4068 адам, 1662 үй шаруашылығы және 1163 отбасы болды. Халық тығыздығы анықталмаған, 1927 тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округ халқының этникалық құрамы: 97,81% ақ нәсілді, 0,17% қара немесе афроамерикалық, 0,10% американдық үнді, 0,17% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,47% басқа нәсілдерден және 0,25% екі немесе одан көп нәсілдерден. Халықтың 3,42% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. Олардың ішінде 44,6% неміс, 13,0% американдық, 12,3% ағылшын және 7,1% ирландтық тегінен шыққандар. 1662 үй шаруашылығының 30,60% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 62,10% заңды некеде тұрған жұбайлар, 5,50% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 30,00% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 27,30% жеке адамдардан тұрады, ал 13,80% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан құралған. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,39 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адамды құрады. Округ халқының 25,20% 18 жасқа дейінгілер, 5,90% 18-24 жас аралығындағылар, 23,90% 25-44 жас аралығындағылар, 24,00% 45-64 жас аралығындағылар және 21,10% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендерді құрады. Орташа жас 42 жасқа тең. Әр 100 әйелге 96,60 еркек шақ болды. 18 жасқа және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 94,80 еркек шақ болды. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы 32 351 доллар, ал отбасының орташа табысы 39 225 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 27 554 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 17 602 долларға тең. Округтың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 490 долларды құрады. Отбасылардың 7,90% және халықтың 9,60% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 10,50% және 65 жастан асқандардың 9,00% кіреді.
Экономика
Чейс округінің экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген. Округтың үштен бір бөлігі суғаруға арналған, ал тағы бір төрттен бірі құрғақ егістікке пайдаланылады. Қалғаны – жайылымдық жерлер. Бидай, жүгері, тағамдық бұршақ (пито, бүйрек және үлкен солтүстік), соя және қант қызылшасы – негізгі егістер. Мал шаруашылығы да округ экономикасында маңызды рөл атқарады. 2007 жылы ауыл шаруашылығы өнімдерінің сатылымы 125 миллион доллардан асып, оның ішінде жүгері (96 миллион доллар) және бидай (11 миллион доллар) басты өнімдері болды.
Көлік
Чейс округі арқылы өтетін басты автокөлік жолдары – АҚШ 6-тас жолы, ол шығыстан батысқа, және Небраска 61-тас жолы, ол солтүстіктен оңтүстікке өтеді. Округқа Небраска-Канзас және Колорадо темір жолы қызмет көрсетеді. NKCR – OmniTRAX компаниясының еншілес кәсіпорны. Бұл қысқа желі БНСF темір жолымен байланысатын тармақ желісін пайдаланады. Бұл желі округтің оңтүстік-шығыс бөлігіне жақын жерден кіріп, Ваунета және Эндерс қалалары арқылы өтіп, Империалда аяқталады.