Кіріспе

Миннесота штатының округі, АҚШ

Ольмстед округі – АҚШ-тың Миннесота штатындағы округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 162 847 адамды құрайды. Оның округ орталығы және ең халқы көп қаласы – Рочестер. Олмстед округі Рочестер қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі болып табылады.

Тарих

Висконсин территориясы федералды үкімет тарапынан 1836 жылғы 3 шілдеде құрылды және оның шығыс бөлігі 1848 жылы штат мәртебесін алғанға (Висконсин ретінде) дейін сақталды. Осылайша, федералды үкімет 1849 жылғы 3 наурызда Миннесота территориясын құрды. Жаңадан құрылған аумақтық заң шығару органы сол жылдың қазан айында аумақтың ішінде тоғыз округ құрды. Алғашқы округтердің бірі – Уабаша, 1853 жылы Филлмор және Райс округтерін құру үшін бөлінді. Содан кейін 1855 жылғы 20 ақпанда Райс, Уабаша және Филлмор округтерінің бөліктері қазіргі округті құру үшін бөлінді, ал округ орталығы ретінде Рочестер (сол жылы жоспарланған) тағайындалды. Округ атауы алғашқы аумақтық кеңестің мүшесі және Сент-Пол қаласының төртінші мэрі болған Дэвид Ольмстедтің (1822-1861) есімін сақтайды. Округ шекаралары 1855 жылдан бері өзгерген жоқ.

География

Олмстед округі – қалалық және ауылдық аймақтардың ерекше үйлесімі, себебі екі ортаның арасында көшу немесе аралық аймақ жоқ. Рочестер – Миннесота штатының үшінші ірі қаласы, шамамен 118 000 халқы бар. Бұл қала округтің орталығында, Зумбро өзенінің аңғарында орналасқан. Алайда, аңғардың сыртында, соңғы бірнеше жылдағы шағын қалалық құрылысты есептемегенде, негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын шағын қауымдастықтар мен жақын маңдағы қалалық елді мекендер жоқ. Стюартвилл, округтің екінші ірі қаласы, шамамен 6 000 халқымен Рочестерден 1/20-ға жуық кішкентай. Бұл метрополия үшін ерекше үлкен айырмашылық. Олмстед округі үш өзенмен суға толы, олардың барлығы Миссисипи өзеніне құяды. Зумбро өзені округтің батыс-орталық бөлігі арқылы солтүстікке қарай ағып, Уабаша округіне жетіп жетеді. Уайтвотер өзені солтүстік-шығыстан Уайнона округіне, ал Рут өзені округтің төменгі бөлігі арқылы солтүстік-шығысқа қарай Филлмор округіне құяды. Округтің жер бедері төменгі жартастардан тұрады, олар су ағындарымен ойылып, кейде төбелермен белгіленген. Барлық қолданылатын жерлер ауыл шаруашылығына немесе өндірістік мақсаттарға пайдаланылады. Округтің жері шығысқа және солтүстікке қарай еңкейеді, ең биік нүктесі Стюартвиллден батысқа қарай 12 шақырым жерде, теңіз деңгейінен 421 метр биіктікте орналасқан. Округтың жалпы ауданы 1696 шаршы километрді құрайды, оның ішінде 1691 шаршы километр – құрлық, ал 4 шаршы километр (0,2%) – су. Бұл Миннесота штатындағы табиғи көлдері жоқ төрт округтің бірі (қалған үшеуі – Мовер, Пайпстоун және Рок округтері).

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша округте 124 277 адам, 47 807 шаруашылық және 32 317 отбасы болды. Халық тығыздығы құрады, ал тұрғын үй бірліктерінің орташа тығыздығы болды. Округтың этникалық құрамы: 90,33% ақ нәсілді, 2,68% қара немесе афроамерикалық, 0,26% американдық үндістер, 4,27% азиялық, 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,92% басқа нәсілдер және 1,51% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 2,38% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 47 807 шаруашылықтың 35,20% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 56,70% некеде тұратын жұбайлар, 8,00% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 32,40% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 25,80% жеке адамдардан тұрады, ал 7,60% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдардан тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,53 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,09 адамды құрады. Округ халқының 27,00% 18 жасқа дейінгілер, 8,50% 18-24 жас аралығындағылар, 32,20% 25-44 жас аралығындағылар, 21,60% 45-64 жас аралығындағылар және 10,80% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендерді құрады. Орташа жас 35 жас. Әр 100 әйелге 96,60 еркек, ал 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 93,60 еркек шалысады. Округтағы шаруашылықтың орташа табысы 51 316 доллар, ал отбасының орташа табысы 61 610 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 40 196 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 29 994 долларға тең. Округтың жан басына шаққандағы орташа табысы 24 939 доллар. Отбасылардың 3,80% және халықтың 6,40% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,70% және 65 жастан асқандардың 9,50% кіреді.

Саясат

Олмстед тарихи тұрғыдан республикашыл бағытталған округ. Алайда, Рочестердегі халық санының қарқынды өсуі соңғы жылдары оны бәсекеге қабілетті етті. 2020 жылы Джо Байден шамамен 11 пайыздық айырмамен жеңіске жетті, бұл 1964 жылы Линдон Джонсоннан бері кез келген демократтың ең жақсы көрсеткіші. 2000 жылдан бері Олмстед округі алты сайлаудың бесеуінде жеңімпаз президенттік кандидатқа дауыс берді. 2016 жыл – ерекшелік, онда ұлттық сайлауда жеңіске жеткен Дональд Трамп Олмстед округінде бар болғаны 0,75% айырмамен және 600 дауыспен жеңіліске ұшырады. Президенттік сайлауларда демократтарға бейім болғанына қарамастан, Олмстед округі штаттық және жергілікті сайлауларда республикашылдарға көбірек дауыс береді, сонымен қатар, бөлек дауыс беру (split-ticket voting) жергілікті деңгейде жиі кездеседі. Миннесота Сенатындағы үш орынның екеуін республикашылдар, ал Миннесота Өкілдер палатасындағы бес орынның екеуін иеленеді. 1970 жылдан бері Олмстед округі DFL партиясынан кандидатқа үш рет ғана дауыс берді: 1974, 2018 және 2022 жылдары. 2018 жылы сол кездегі өкіл Тим Уолц аудандағы жоғары танылуының арқасында, сол кезде орталық саясаткер ретінде танымал болды. Уолц сол сайлауда округтің көпшілік дауысын жеңгеніне қарамастан, республикашыл кандидат Дуг Уордлоу 2018 жылғы Миннесотаның бас прокуроры сайлауында Олмстед округінде ең көп дауыс жинады.