Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың Айова штатындағы округ
County in Iowa, United States
Гумбольдт округі – АҚШ-тың Айова штатындағы округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 9 597 адамды құрайды. Округ орталығы – Дакота-Сити қаласы. Округ 1857 жылы құрылған және Александр фон Гумбольдттың құрметіне аталған.
Humboldt County is a county in the U. S. state of Iowa. As of the 2020 census, the population was 9,597. The county seat is Dakota City. The county was created in 1857 and named in honor of Alexander von Humboldt.
Негізін қалау
Айова штатының одаққа қосылуы Конгресс тарапынан 1845 жылғы 3 наурызда бекітілді, ал штаттық конституция мен шекаралары мақұлданғаннан кейін 1846 жылғы 28 желтоқсанда күшіне енді. Штат бойынша округтік басқаруды құру мақсатында Айова штатының Бас Ассамблеясы 1851 жылғы 15 қаңтарда акт қабылдады, осы акт бойынша округтік басқару әлі құрылмаған штаттың жартысында елу округ құрылды. Осы актімен Гумбольдт округі құрылды, оның қазіргі аумағымен қатар, қазіргі Вебстер округіне жататын төрт поселке: Джексон, Дир Крик, Баджер және Ньюарк кірді. Ол Александр фон Гумбольдттың құрметіне аталды. 1855 жылғы 21 қаңтардағы акт бойынша Гумбольдт және Банкрофт округтерінің солтүстік бөлігі Коссут округіне біріктірілді, ал Гумбольдт округінің оңтүстік бөлігі Вебстер округіне қосылды. Алтыншы Бас Ассамблея Гумбольдт округін қайта құру туралы тағы бір акт қабылдады. Акт 1857 жылғы 28 қаңтарда қабылданды және 26 ақпанда күшіне енді. Алайда, осы аралықта Айова Конституциясы күшіне енді, онда «конти шекараларын өзгертетін болашақ заңдар тиісті округтер халқының дауысына ұсынылуы керек және күшіне енуі үшін олардың мақұлдауы қажет» деген қағида қойылды. Даулы аумақта туған сот ісінде Айова Жоғарғы Соты қай округ сотының бастапқы юрисдикцияға ие екенін анықтауға шақырылды. Олар Гумбольдт округінің шекараларын 1858 жылғы 11 наурызда нақтылау конституциялық емес деп шешті, себебі ол қатысқан округтерде халықтың пікірін білдіруге ұсынылмаған. Бас судья Ральф П. Лоу өз шешімінде: «Біз 90-шы поселке, 5-ші негізгі меридиан батысынан 27-ден 30-ға дейінгі аралықта, әлі де Вебстер округіне кіретінін және оның бір бөлігін құрайтынына келуге мәжбүрміз. Әрине, 1857 жылғы актіні қабылдау кезінде Гумбольдт округін құруға қатысты болған болжамдар мен күдіктерге біз назар аудармаймыз. Егер мұндай жағдай болған болса, онда бізге осы фактінің ешқандай дәлелі ұсынылмады» деді. «Күдіктерге» Форт-Додж қаласының тұрғыны Джон Данкомб (Данкомб, Айованың аты және сот ісінің талапкері) Гумбольдт округін оңтүстік төрт поселкені Вебстер округіне «уақытша беруге» алдаған немесе «қателікке» басқаша жауапты болған деген әңгіме кірді. 1872 жылы Гумбольдт колледжі ашылды, бірақ 1916 жылы салық салу мәселесінде округпен келісімге келе алмағандықтан жабылды.
Iowa's entry to the union was approved by Congress on March 3, 1845, with statehood beginning on December 28, 1846, following approval of the state's constitution and boundaries. In order to establish county government across the state, the Iowa General Assembly passed an act on January 15, 1851, which created fifty counties in the half of the state where county government had not yet been established. Humboldt County was created by this act, containing its present area, as well as four townships in present day Webster County: Jackson, Deer Creek, Badger, and Newark. It was named after Alexander von Humboldt. On January 21, 1855, an act merged the northern half of Humboldt County and Bancroft County into Kossuth County, with the southern half of Humboldt County merging into Webster County. The Sixth General Assembly passed another act, reestablishing Humboldt County. The act was passed on January 28, 1857, and went into effect on February 26. However, in the interceding time, the Constitution of Iowa came into effect, including the provision that "future laws altering county boundaries should be submitted to a vote of the people of the counties concerned and must be approved by them before going into effect". In a court case originating in the disputed area, the Iowa Supreme Court was asked to decide which county court had original jurisdiction. In their clarification, they ruled the March 11, 1858, clarification of Humboldt County's boundaries unconstitutional, as it had not been submitted to a public vote in the counties involved. In his decision, Chief Justice Ralph P. Lowe wrote, "We are compelled to conclude that township 90, in ranges 27 to 30, west of the 5th principal meridian, is still in and forms a part of Webster county. Of course we can pay no attention to conjectural surmises and vague suspicions, which have been made and entertained in relation to some unfairness which may have been practiced in the final passage of the act of 1857, creating the county of Humboldt. If such was the case, no evidence of the fact has been presented to us." The "vague suspicions" include a rumor that John Duncombe of Fort Dodge (namesake of Duncombe, Iowa and plaintiff in the lawsuit) had tricked Humboldt County into ceding the southern four townships to Webster County "on loan", or was otherwise responsible for the "error". In 1872, Humboldt College was opened and closed in 1916 because there was no agreement with the county about taxation.
География
АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің ауданы 436 шаршы миль (1129 км2) құрайды, оның 434 шаршы милі (1124 км2) құрлық, ал 1.3 шаршы миль (3 км2) (0,3%) су. Шығыс және батыстағы барлық округтерден өзгеше, Гумбольдт округінде бар болғаны 12 қалашық бар. 1851 жылдың 15 қаңтарында 16 стандартты қалашықпен құрылғанмен, 1855 жылы округ таратылды.
According to the U. S. Census Bureau, the county has an area of 436 square miles (1,129 km2), of which 434 square miles (1,124 km2) is land and 1.3 square miles (3 km2) (0.3%) is water. Unlike all counties to its east and west, Humboldt County has only 12 townships. Although founded with the standard 16 townships on January 15, 1851, the county was removed from existence in 1855.
Экология
Хумбольдт округі Америка Құрама Штаттарының Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) анықтаған Батыс жүгері белдеуінің жазықтық экорегионының Де-Мойн бөлігінде толығымен орналасқан. Айова штатындағы ең тегіс аймақтардың бірі – Де-Мойн Лоб экорегионы, Висконсин мұз басу кезеңімен табиғи түрде қалыптасқан, бірақ кең ауқымды егіс шаруашылығы үшін адамдар өзгертіп келген ерекше аймақ. Жалпы, жер беті тегіс немесе көлбеу, кейбір жерлерінде мореналар, дөңгелек төбелер, қазаншұңқырлар және мұздық шөгінділері сияқты мұздық нысандармен анықталатын рельефтің өзгешелігі бар. Лобтың батысындағы Лосс тауларына тән лосс шөгінділері мұнда жоқ. Өзендердің желісі нашар дамыған және сирек орналасқан, ірі өзендер салыстырмалы түрде терең және тік беткейлі аңғарларды ойып өтеді. Айова штатының барлық табиғи көлдері осы аймақтың солтүстік бөлігінде (Айованың Ұлы көлдері) шоғырланған. Аймақтың көп бөлігі ылғалды даладан егістік жерге айналған, жер бетіндегі судың көп бөлігі дренаж жүйесі арқылы кетіп отыр. Батпақты жерлердің аз бөлігі ғана сақталған, ал көптеген табиғи көлдер ауыл шаруашылығы дренаждық жобаларының нәтижесінде дренаждық құбырлар немесе арналар арқылы кептірілген.
Humboldt County is located entirely within the Des Moines Lobe of the Western Corn Belt Plains ecoregion, as defined by the United States Environmental Protection Agency (EPA). One of the flattest regions in Iowa, the Des Moines Lobe ecoregion is a distinctive area naturally defined by Wisconsin glaciation but modified by humans for extensive agriculture. In general, the land is level to gently rolling with some areas of relief defined by glacial features like moraines, hummocky knobs, and kettles, and outwash deposits. The lobe does not have any loess deposits like the Loess Hills to the west. The stream network is poorly developed and widely spaced, with major rivers carving valleys that are relatively deep and steep sided. Almost all of the natural lakes of Iowa are found in the northern part of this region (the Iowa Great Lakes). Most of the region has been converted from wet prairie to agricultural use with substantial surface water drainage. Only a small fraction of the wetlands remain, and many natural lakes have been drained as a result of agricultural drainage projects via drainage tiles or ditches.
Гидрология
Гумбольдт округі Де-Мойн өзенінің су алабында орналасқан. Де-Мойн өзенінің шығыс және батыс салалары Гумбольдт округінің оңтүстігіндегі Франк Готч мемлекеттік саябағында бірігеді. Гумбольдт округінің шығыс бөлігі Бун өзенінің су алабында орналасқан, ол Де-Мойн өзенінің құймасы.
Humboldt County is located within the Des Moines River watershed. The East and West Forks of the Des Moines River merge at Frank Gotch State Park in southern Humboldt County. The eastern part of Humboldt County is within the Boone River watershed, a tributary of the Des Moines.
Қорғалатын аумақтар
Гумбольдт округінде мемлекеттік саябақтар жоқ болса да, округтік саябақтар бар. Гумбольдттан оңтүстікке қарай Франк А. Гоч округінің саябағы орналасқан. Ол Гумбольдттан шыққан әлем чемпионы, жеңілмейтін күресші Франк Гочтың есімімен аталған. Саябақ оның балалық шағындағы шаруашылығына жақын орналасқан және Де-Мойн өзенінің шығыс және батыс салаларының қосылған жері болып табылады. Саябақта кемпингтер мен Миннеаполис және Сент-Луис темір жолы қолданған, жақсы белгілі қайта жаңартылған темір жол көпірі бар. Көпір Үш өзен жолының бөлігі, ол Игл-Гровтен батысқа қарай Ролфке дейін созылған, бұрынғы темір жол бағыты. Брэдгейттің жанында Уиллоу кіру аймағы орналасқан. Жері тым орманды. Оңтүстік Ратлендте Роуз Милл саябағы бар. Бұл аймақты кемпингке пайдалануға болады, сондай-ақ Ратленд бөгетіне және Дес-Мойн өзенінің батыс саласына қол жеткізуге болады. Бөгет қайта жаңартылуда, ал саябақтың көп бөлігі жаңа. Өзен орманды әктас жартастарымен және шөпті жағалауларымен әйгілі. Өзен бойымен төмен қарай, Гумбольдтқа жақын жерде Оксбоу саябағы орналасқан, онда қайықтарды суға түсіруге арналған пандустар мен көптеген көрнекті ашық кеңістіктер бар. Саябақтың оңтүстік шекарасы – Айова автомагистралі 3, ал оның оңтүстігінде Джо Шелдон округінің саябағы орналасқан. Саябақ екі бөлікке бөлінген: бірі көбінесе кемпингке, екіншісі демалысқа арналған. Саябақтың төменгі бөлігінен Дес-Мойн өзенінің батыс саласына қол жеткізуге болады. Өзен бойымен жалғасып, Нокомис көлі аймағы басталады, ол орманды және кішкентай көлдерімен танымал. Бұл аймақ арқылы Коттонвуд жолы да өтеді. Ливермордың батысында Лотт саябағы Лотт сағасына кіруге мүмкіндік береді. Саябақта көптеген орындықтар мен пикникке арналған үстелдер бар. Оттасеннің оңтүстігінде Оттасен батпақты мемлекеттік аңшылықты басқару аймағы, халық арасында Оттасен шұңқыры деп белгілі. Дакота-Ситидің шығысында ескі бөгет пен Гумбольдт округінің тарихи мұражайының жанында Дакота-Сити өзен саябағы орналасқан. Пионер ауылының жанында Пионер Прейри Потхолдың жабайы табиғат аймағы орналасқан.
While Humboldt County does not have any state parks, it has county parks. South of Humboldt is Frank A. Gotch County Park. It is named for Frank Gotch, a world champion, undefeated wrestler from Humboldt. The park is near his childhood farm and is also home to the confluence of the East and West Forks of the Des Moines River. The park features campgrounds and a well known converted railroad bridge used by the Minneapolis and St. Louis Railway. The bridge is part of the Three Rivers Trail, a converted rail route that runs from Eagle Grove west to Rolfe. Near Bradgate is the Willow Access Area. The terrain is very wooded. In south Rutland is Rose Mill Park. The area can be used for camping and also has access to the Rutland Dam and West Fork of the Des Moines River. The dam is being restored, and most of the park is new. The river is known for its forested limestone bluffs and grassy banks. Further downriver near Humboldt is Oxbow Park, which contains boating access ramps and much scenic open space. The park's southern border is Iowa Highway 3, and south of that is Joe Sheldon County Park. The park is split into two sections, one mostly for camping and one focused on recreation. There is access to the West Fork of the Des Moines River from the lower part of the park. Continuing along the river, the Lake Nokomis area begins, popular for its woods and small ponds. The Cottonwood Trail also runs through the area. West of Livermore, Lott's Park allows access to Lott's Creek. The park has many benches and picnic tables. South of Ottosen is the Ottosen Marsh State Game Management Area, colloquially the Ottosen Potholes. East of Dakota City is the Dakota City River Park, near an old dam and the Humboldt County Historical Museum. Near the unincorporated community of Pioneer is the Pioneer Prairie Pothole Wildlife Area.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санағы бойынша округте 9 815 адам тұрды, халық тығыздығы – адамға шаққанда. Барлығы 4 684 тұрғын үй болды, оның 4 209-ы тұрғын үйлермен толыққан.
The 2010 census recorded a population of 9,815 in the county, with a population density of There were 4,684 housing units, of which 4,209 were occupied.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша округте 10 381 адам, 4 295 үй шаруашылығы және 2 881 отбасы тұратын. Халық тығыздығы анықталмаған. 4 645 тұрғын үй бірлігі бар, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округтегі нәсілдік құрамы: 98,63% ақ нәсілді, 0,11% қара немесе афроамерикалық, 0,06% американдықтар (үндістер), 0,23% азиялық, 0,10% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,40% басқа нәсілдер және 0,47% екі немесе одан да көп нәсілдердің өкілдері. Халықтың 0,96% -ы испаниялық немесе латын американдықтар. 4 295 үй шаруашылығының ішінде 29,70% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 57,40% -ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 6,40% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 32,90% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 29,80% жеке адамдардан тұрады, ал 16,30% -ы 65 жастан асқан жалғыз тұратын адамдар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,38 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,94 адамды құрайды. Округтегі халықтың жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер 24,90% құрайды, 18-24 жас аралығындағылар 7,00%, 25-44 жас аралығындағылар 24,60%, 45-64 жас аралығындағылар 22,50%, ал 65 жастан асқандар 21,00% -ды құрайды. Орташа жас 41 жасқа тең. Әр 100 әйелге 95,70 еркек шақ келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 92,20 еркек шақ келеді. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы 38 201 доллар, ал отбасының орташа табысы 46 510 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 31 004 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 312 доллар. Округтағы жан басына шаққандағы орташа табыс 18 300 долларға тең. Отбасылардың 5,30% және халықтың 8,30% кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 13,80% және 65 жастан асқандардың 5,10% кедейлікте өмір сүреді.
As of the census of 2000, there were 10,381 people, 4,295 households, and 2,881 families residing in the county. The population density was There were 4,645 housing units at an average density of The racial makeup of the county was 98.63% White, 0.11% Black or African American, 0.06% Native American, 0.23% Asian, 0.10% Pacific Islander, 0.40% from other races, and 0.47% from two or more races. 0.96% of the population were Hispanic or Latino of any race. There were 4,295 households, out of which 29.70% had children under the age of 18 living with them, 57.40% were married couples living together, 6.40% had a female householder with no husband present, and 32.90% were non families. 29.80% of all households were made up of individuals, and 16.30% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.38 and the average family size was 2.94. In the county, the population was spread out, with 24.90% under the age of 18, 7.00% from 18 to 24, 24.60% from 25 to 44, 22.50% from 45 to 64, and 21.00% who were 65 years of age or older. The median age was 41 years. For every 100 females there were 95.70 males. For every 100 females age 18 and over, there were 92.20 males. The median income for a household in the county was $38,201, and the median income for a family was $46,510. Males had a median income of $31,004 versus $22,312 for females. The per capita income for the county was $18,300. About 5.30% of families and 8.30% of the population were below the poverty line, including 13.80% of those under age 18 and 5.10% of those age 65 or over.