Кіріспе
Америка футболшысы және жаттықтырушы (1977 жылы туған)
Аз Захир Али Хаким (1977 жылғы 3 маусымда туған) – Американың бұрынғы кәсіби футболшысы, Ұлттық футбол лигасында (NFL) тоғыз маусым бойы кең қабылдаушы ретінде ойнады. Ол колледжде Сан-Диего штатының «Ацтектер» командасы үшін футбол ойнады. 1998 жылғы NFL драфтының төртінші раундында (жалпы 96-шы нөмірмен) «Сент-Луис Рамс» клубы таңдады. Сонымен қатар, ол «Детройт Лайонс», «Нью-Орлеанс Сентс», «Сан-Диего Чарджерс», «Майами Дельфинс» және «Лас-Вегас Локомотивтері» құрамында да өнер көрсетті. Жатықтырушы ретінде 2019 жылы Америка Футбол Альянсының «Сан-Диего Флоты» және 2020 жылы XFL-дің «Сент-Луис Батлхоукс» командаларының кең қабылдаушылар жаттықтырушысы қызметін атқарды.
Жоғары мектеп
Хаким Лос-Анджелестегі Фэрфакс орта мектебінде квотербек, қабылдағыш және қорғаушы ретінде «All City» құрамасына іліккен, сондай-ақ баскетболмен айналысып, жеңіл атлетикамен шұғылданған.
Колледж мансабы
Хаким Сан-Диего штаты университетінде футболдан төрт жыл ойнады, соңғы курста сегіз ойынды бастап, 595 ярдқа 37 пас ұстады (орташа есеппен 16.1 ярд) және алты тачдаун соқты. Үшінші курста 635 ярдқа 36 пас ұстап, бес тачдаун соқты. Екінші курста ол All Western Athletic Conference екінші командасының құрамына іліккен. Ол 12 ойынды бастап, конференцияда 57 қабылдамамен (1,022 ярд, орташа есеппен 17.9 ярд) және сегіз тачдаунмен төртінші орынды иеленді.
1998 жыл
Хаким 1998 жылғы NFL драфтының төртінші раундында (жалпы 96-шы нөмірмен) «Сент-Луис Рамс» командасымен таңдалды. Жаңадан бастаған маусымында ол тоғыз ойынға қатысып, оның төртеуінде негізгі құрамда ойнады, 20 пасты қабылдап, 247 ярдқа және бір тачдаунға есебін ашты. 1998 жылдың 8 қарашасында «Чикаго Беарс» командасына қарсы өткен алғашқы ойынында үш пасты қабылдады. Екі аптадан кейін «Каролина Пантерс» командасына қарсы алғаш рет негізгі құрамда ойнап, 25 ярдқа екі пасты қабылдады. 13 желтоқсанда «Нью-Ингланд Пэтриотс» командасымен өткен ойында екі тачдаун соқты (тоғыз ярдтық тачдаунды қабылдап, 34 ярдтық реверспен тачдаунға жетті).
1999 жыл
1999 жыл Хакимнің мансабындағы ең жақсы маусымы болуы мүмкін. «Рэмс» командасы «Теннесси Титанз» командасын жеңіп, Супер Боул XXXIV турнирінде жеңіске жеткеннен кейін ол Супер Боул жүзігін де иеленді. Маусым бойында Хаким 15 ойында қатысып, 677 ярдқа 39 пас ұстады және сегіз тачдаун соқты. Оның тачдаун көрсеткіші командада Исаак Брюстің 12 тачдаунынан кейін екінші орында тұрды, ал Хакимнің 18.8 орташа көрсеткіші оның жеке рекорды болып қала береді. Хаким осы маусымда алғаш рет шайбаны қайтарып, тачдаун соқты. 3 қазанда «Цинциннати Бенгалс» командасына қарсы өткен ойында Хаким мансабындағы ең жақсы ойынын көрсетті, команда тарихында бір ойында төрт тачдаун соққан төртінші ойыншы атанды. Бұл көрсеткіш Боб Шоу (1949), Элрой Хирш (1951) және Гарольд Джексон (1973) бұрынғы рекордтарымен теңесті. Оның 84 ярдтық шайбаны қайтаруы команда тарихындағы ең ұзын бес қайтарудың біріне кірді және 1999 жылғы маусымда лигада үшінші орында тұрды. Сондай-ақ, ол бір ойында шайбаны қайтару бойынша 147 ярдтық командалық рекордты орнатты. Оның үш қабылдауы да тачдаунға айналды (9, 51, 18), және ол 1996 жылдың 15 желтоқсанында Эдди Кеннисонның «Атланта Фальконс» командасына қарсы көрсеткен жетістігінен кейін, бір ойында үш тачдаун соққан алғашқы «Рэмс» ойыншысы болды. Кәсіби мансабындағы жақсы ойынынан бөлек, Хаким 5 желтоқсанда «Каролина Пантерс» командасына қарсы алғашқы 100 ярдтық көрсеткішін жасады. Хакимнің 4 қабылдауы, 122 ярды және 2 ұпайы Сент-Луистің сол күні дивизионда жеңіске жетуіне көмектесті.
2000 жыл
Хаким 2000 жылы өнімділігін тамаша деңгейде жалғастырып, көптеген статистикалық көрсеткіштер бойынша мансаптық рекордтарды жаңартты. Оның 53 рет допты ұстауы, 734 ярд, 80 ярдтық ең ұзын қабылдауы және бірінші даун үшін 32 қабылдауы – оның жеке рекордтары болып қала береді. Маусымдағы төрт тачдауны да оның мансабындағы екінші үздік көрсеткіші. Арнайы командада Хакимнің 15.8 ярдтық пант қайтарып беру көрсеткіші NFC-де бірінші орынды алып, NFL-де екінші орынға ие болды. Ол маусым ішінде пантты екінші рет голға айналдырды. Хаким үшін маусымның ең сәтті ойыны 4 қыркүйекте «Денвер Бронкос» командасына қарсы өткен маусымның ашылу ойыны болды. Осы ойында Хаким бес допты ұстап, 116 ярдқа жете алды және екі тачдаун соқты. Ол 80 ярдтық тачдаунмен мансаптық жаңа рекорд жасады, сондай-ақ 86 ярдтық пантты голға айналдырды. Ойын кезінде Хаким 100 ярдтан асып түскен үш «Rams» ойыншысының бірі болды (қабылдаушы Торри Холт және жүгіруші Маршалл Фолк та осы көрсеткішті көрсетті), бұл франшиза тарихында екінші рет тіркелді. Хаким үшін маусымдағы тағы бір жарқын сәт – 5 қарашада «Panthers» командасына қарсы өткен ойында 116 ярдқа жетіп, бір тачдаун соққан сегіз допты ұстауы, сондай-ақ 30 желтоқсанда «New Orleans Saints» командасына қарсы NFC Wild Card плей-офф ойынында 65 ярдтық пантты қайтаруы болды. Алайда, осы ойында Хаким үшін жағымсыз жағдай да болды, өйткені ол соңғы минутта «Saints» командасының пантын қабылдауға қателік жасады, нәтижесінде «Saints» допты өз иелігінде ұстап, ойынды аяқтады, «Rams» командасының керемет қайта ояну мүмкіндігін жоққа шығарды.
2001 жыл
Rams командасының құрамындағы соңғы маусымында Хаким 374 ярд және үш тачдаун үшін 39 қабылдау жасады. Ол екінші жыл қатарынан барлық 16 ойында ойнады және олардың екеуінде негізгі құрамда шықты. Оның пантты қайтару көрсеткіші алдыңғы жылмен салыстырғанда айтарлықтай төмендеді, 2000 жылы 15,3 болса, 2001 жылы 9,2-ге дейін түсті. Қыркүйек айының соңында Хаким Генри Эллард, Лерой Ирвин және Эдди Кеннисонмен бірге 1000-нан астам карьералық пантты қайтару ярд жинаған Rams командасының жалғыз ойыншыларының қатарына қосылды. Келесі айда ол Кеннисонды озып, барлық уақыттарда үшінші орынға көтерілді. Маусым ішінде Хаким сондай-ақ өзінің карьерасындағы алғашқы пасын 51 ярдтық тачдаунмен Исаак Брюске жеткізді. Хаким Супер Боул XXXVI матчында «Жаңа Англия Патриоттарына» қарсы жеңіліске ұшырағанда 90 қабылдау ярд және 5 жүгіру ярд жинады.
2002 жыл
Хаким 2002 жылы «Детройт Лайнс» командасына еркін агент ретінде қосылды және пант қайтарылымында өнімді маусым өткізді. Ол маусымда қатысқан 10 ойынның барлығында негізгі құрамда ойнады, 541 ярдқа және үш тачдаунға 37 пас ұстады. Сонымен қатар, ол пант қайтарылымы бойынша орташа есеппен 14.8 көрсеткішті жасады және мансабында үшінші рет қайтарылыммен тачдаун соқты. Хаким жаңа командасында тез көзге түсті, себебі «Pontiac Silverdome» стадионынан көшкеннен кейін «Ford Field» стадионындағы алғашқы тачдаунды соққан ойыншы болып танылды. Маусымның басқа да жарқын сәттеріне «Майами Дельфинс» командасына қарсы мансабындағы ең жоғары – тоғыз пас қабылдауы және «Грин-Бэй Пэккерс» командасына қарсы ойынның алғашқы шабуылдық әрекетінде 143 ярдқа жеті пас ұстауы кіреді. Хаким 17 қарашада «Нью-Йорк Джетс» командасына қарсы ойында жамбасын жарақаттады. Бұл жарақат салдарынан ол маусымның қалған бөлігіне қатыса алмады және 10 қарашада жарақат алған ойыншылар тізіміне енгізілген кезде команданың ең көп пас ұстаған ойыншысы болды.
2003 жыл
2003 жылғы маусымның алғашқы екі ойынына тізе операциясынан кейін жазылып келмесе де, Хаким қатысқан 14 ойынның 12-сінде негізгі құрамда ойнады және маусым бойында Детройттың ең нәтижелі қабылдаушысы атанды. Ол жылды 49 қабылдамамен 449 ярд және төрт тачдаунмен аяқтады. Маусымның жарқын сәттері: Чарльз Роджерске 21 ярдтық пас беру (онымен оның карьерасындағы екінші пас және табысқа жеткені), Джоуи Харрингтоннан Чикаго Бэарс-қа қарсы ойында екі ұпайлық жүзеге асыру, сондай-ақ Бэарс-қа қарсы тағы бір ойында жеңіске жеткізген шабуыл кезіндегі маңызды 18 ярдтық қабылдау. Ол жыл ішінде үш ойынның ішінде 19 рет қабылдады, бұл оның осы уақыт аралығындағы ең көп көрсеткіші болды. Дегенмен, оның маусымдағы ең жақсы ойыны бұрынғы командасына қарсы өтті, онда ол шабуылда 101 ярд жинап, Рамс-қа қарсы тачдаун соқты.
2004 жыл
2004 жылы Хаким аяқ, арқа және шатқа жарақаттарынан төрт ойынға қатыспағанына қарамастан, командада қабылдау көрсеткіші және қабылдаудан тачдаун бойынша екінші орынды иеленді. Ол 31 рет қабылдап, 533 ярдқа және үш тачдаунмен аяқтады. Маусымның басында Хьюстон Техас командасына қарсы ойында Хаким мансабында 3000 ярдтық шегінен өтті. Миннесота Викингтеріне қарсы өткен ойында ол және Рой Уильямс шамамен бес жылдың ішінде бір ойында әрқайсысы 100 ярдқа жеткен алғашқы Lions жұбы болды.
2005 жыл
Хаким 2005 жылдың сәуірінде «Лайонс» командасынан босатылды. Оған бірнеше команда қызығушылық танытты, ал 15 маусымда ол «Канзас-Сити Чифс» командасымен келісімге келді деген хабар тарады. Бұл оны бұрынғы «Рэмс» командасының бас бапкері Дик Вермейльмен қайта біріктіретін еді. Алайда, келісімшарттағы кейбір шарттар лиганың келісімді күштен шығаруына себеп болды, сондай-ақ Хаким мен Вермейль оның командаға қосылмауы дұрыс екеніне келісті. Хаким 19 маусымда «Нью-Орлеанс Сентс» клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. Маусым барысында Хаким команданың үшінші ең жақсы қабылдаушысы болды және 34 рет қабылдап, 489 ярдқа және екі тачдаунға ие болды. Ол 9 рет қайтарумен өзінің мансабындағы ең жоғары көрсеткішін жасады, ал қайтарудың орташа көрсеткіші – мансабындағы ең төменгі көрсеткіш, бар болғаны 7,6 ярдты құрады.
2006 жыл
2006 жылғы маусым аяқталғаннан кейін Хакимге қызығушылық болғанымен, ол ресми маусым басталғанға дейін келісімшартқа отырмады. Жаңа бас бапкер Род Маринелли келгеніне қарамастан, ол 2006 жылы "Арыстандар" клубымен бір жылдық келісімге келді. Дегенмен, Хаким үшін бәрі жаңа емес еді, себебі ол бұл жолы "Арыстандар" құрамында бұрынғы "Рэмс" командасының шабуылдық үйлестірушісі және бас бапкері Майк Марцпен жұмыс істейтін болды, ол енді Детройтте шабуылдық үйлестіруші қызметін атқарып жатқан еді. Хакимтің "Арыстандармен" екінші рет ойнауы алғашқысымен салыстырғанда нәтижелі де, ұзаққа соққан жоқ. Командамен өткізген алты ойында ол 17 пас ұстап, 147 ярдқа жетті. Соңында ол 30 қазан күні босатылып, 14 желтоқсанда кең қабылдағыш Малком Флойд жарақат алып, резервке жіберілгеннен кейін "Сан-Диего Чарджерс" командасына қосылды. Хаким "Чарджерс" сапындағы үш ойынның барлығында да жаттықтырушылардың тізіміне енбеді, осылайша ол кәсіби карьерасында алғаш рет ешқандай тачдаун соға алмады.
Кейінгі мансап
2006 жылғы маусым аяқталғаннан кейін оның шарты бітіп, Хаким қайтадан бос агент атанды. 22 наурызда ол Майами Дельфинс клубымен бір жылдық келісім-шартқа қол қойды. Осы трансфер оны өткен маусымда Сан-Диегода шабуыл координаторы болған, жаңа "Дельфинс" бас жаттықтырушысы Кэм Кэмеронмен қайтадан біріктірді. Хаким UFL және Лас-Вегас Локомотивтерімен де келісім-шарт жасасты.
НФЛ мансабының статистикасы
ЖылКомандаОйындарҚабылдауЖүгіруПант қайтарылымКик қайтарылым ОЖ БО Қабылдау Ауданы Орташа Ұзындығы ТД Жүгіру Сынақ Ауданы Орташа Ұзындығы ТД Қайтарылым Сынақ Ауданы Орташа Ұзындығы ТД Қайтарылым Сынақ Ауданы Орташа Ұзындығы ТД 1998 STL 9 4 20 247 12.4 22 1 2 30 15.0 34 1 — — — — 0 — — — — 0 1999 STL 15 0 36 677 18.8 75 8 4 44 11.0 31 0 44 461 10.5 84 1 2 35 17.5 20 0 2000 STL 16 4 53 734 13.8 80 4 5 19 3.8 5 0 32 489 15.3 86 1 1 2 2.0 2 0 2001 STL 16 1 39 374 9.6 33 3 11 50 4.5 12 0 36 330 9.2 32 0 — — — — 0 2002 DET 10 10 37 541 14.6 64 3 4 3 0.8 10 0 10 148 14.8 72 1 — — — — 0 2003 DET 14 12 49 449 9.2 28 4 3 51 17.0 35 0 9 85 9.4 20 0 — — — — 0 2004 DET 12 5 31 533 17.2 39 3 1 0 0.0 0 0 — — — — 0 — — — — 0 2005 NO 12 2 34 489 14.4 42 2 — — — — 0 34 260 7.6 42 0 9 171 19.0 29 0 2006 DET 6 0 17 147 8.6 23 0 1 1 1.0 1 0 — — — — 0 — — — — 0 Мансап 110 38 316 4,191 13.3 80 28 31 198 6.4 35 1 165 1,773 10.7 86 3 12 208 17.3 29 0
Жаттықтырушылық мансап
2018 жылдың қараша айында Хаким Америка Футбол Лигасының (Alliance of American Football) «Сан-Диего Флоты» командасының қабылдаушылар жаттықтырушысы болып тағайындалды. Келесі жылы ол XFL лигасының «Сент-Луис Баттлхоукс» командасына сол қызметке қосылды.