Жаңазеландиялық суретші Гордон Уолтерс және маори өнерінің ықпалы

Кіріспе

Жаңа Зеландия суретшісі (1919–1995)

Гордон Фредерик Уолтерс (24 қыркүйек 1919 – 5 қараша 1995) – Веллингтонда туған суретші және графикалық дизайнер. Ол қазіргі заманғы абстрактілі туындыларында Жаңа Зеландияны бейнелеу арқылы Жаңа Зеландия мәдениетіне елеулі үлес қосты.

Білім

Гордон Уолтерс Веллингтонда туып өскен, Мирамар Оңтүстік мектебі мен Ронготай колледжінде білім алған. 1935 жылдан 1939 жылға дейін Веллингтон техникалық колледжінде Фредерик В. Эллистің басшылығымен коммерциялық суретші мамандығын оқыған.

Ертедегі әсері мен тәжірибесі

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уолтерс әскерге қабылдануға өтініш бірақ, денсаулық мәселелеріне байланысты қабылданбады. Ол Жабдықтау министрлігінде иллюстрация жасаумен айналысты. 1946 жылы Уолтерс Австралияға сапар шекті, содан кейін Оңтүстік Кентерберидегі фотограф және суретші Тео Шонды кездестірді, ол Опихи өзенінде маори тас өнерін суретке түсіріп жатқан еді. Бұл сапар Уолтерстің жұмысы үшін маңызды болды, себебі ол өзінің суреттерінде маори мәдени мотивтерін пайдалана бастады. 1950 жылы Уолтерс Еуропаға көшті, онда Пит Мондриан, Виктор Вазарели және Огюст Гербин оған үлкен әсер етті. 1953 жылы Жаңа Зеландияға оралғаннан кейін Уолтерс абстрактілі модернизмді дәстүрлі маори өнерімен үйлестіре бастады.

Кору сериясы

Алғашқы елуінші жылдары Уолтерстің дизайны дамыды, және Жаңа Зеландия пішіндері мен идеялары, әсіресе маоридің кору нысаны маңызды тақырыпқа айналды. Оның дизайны корудың сабағын дәстүрлі маори контексінде кездеспейтіндей етіп түзуледі. Уолтерс: "Менің жұмысым – формалардың шектеулі диапазонындағы оң/теріс қатынастарды зерттеу. Мен қолданатын формалардың өзі ешқандай сипаттамалық мәні жоқ және олар қатынастарды көрсету үшін ғана қолданылады. Менің ойымша, динамикалық қатынастар бірнеше қарапайым элементтердің қайталануы арқылы ең анық көрінеді" деді.

Те Вити

1956 жылы Уолтерс өзінің алғашқы «кору» картинасы – «Те Вити» картинасы үшін алғашқы зерттеулер жасады. Өнер тарихшысы Майкл Даннның айтуынша, «Осы мотивті жетілдіруге шамамен сегіз жылдық адал еңбек қажет болды». 1964 жылы Уолтерс сақталған ең алғашқы үлкен көлемді (1220 x 915 мм) «кору» картинасын жасады. Ол маори рухани көшбасшысы Те Вити о Ронгомай (Те Ати Ава) атымен аталып, сонымен қатар Уолтерс бала кезінде тұрған Килбирни, Веллингтондағы Те Вити көшесіне сілтеме болуы мүмкін. Кейбір сыншылар бұл жеке сілтеме Уолтерстің туындыларын таза абстракциялық деп қарастыру қағидасына қайшы келеді деп санайды. «Те Вити» үшін Уолтерс қатты картон және ПВА кополимерін пайдаланды. Қазір акрил деп аталатын бұл материал сол кезде салыстырмалы түрде жаңа болды. Жаңа Зеландияда 1952 жылдан бері үйлерді бояуға қолданылса да, 1962 жылға дейін суретшілердің оны қолданғаны туралы жазбаша мәліметтер жоқ. «Те Вити» «New Vision Gallery» галереясының «Gordon Walters: Painting 1965» көрмесіне қосылмады, ал Уолтерс оны «Hays Ltd» өнер байқауына «1965 жылғы сурет» ретінде ұсынды. Байқаудан картина қайтарылғаннан бері ол «Те Вити» деп аталады, картинаның арт жағында 1964 жыл және суретшінің атымен бірге осы атау жазылған. 1966 жылдан бері «Те Вити» жеке меншікте және тек бірнеше рет көрмеге қойылды. «Hays» байқауынан бір жыл өткен соң, ол Веллингтонда «40 жаңа зеландиялық суретшінің абстрактілі суреттері» көрмесінде «Те Вити» деген атпен көрсетілді. Ол кезде ол Ральф С. Фон Кохорнға тиесілі болды. 1983 жылы «Те Вити» Гордон Уолтерс Окленд қалалық өнер галереясына (қазір Окленд өнер галереясы / Toi o Tāmaki) қосылды. Веллингтон қалалық галереясы картинаны 2001 жылғы «Парихака: Қарсылық өнері» көрмесіне енгізді. Соңғы рет 2017 жылы «Гордон Уолтерс: Жаңа көзқарас» көрмесінде Дунедин қоғамдық өнер галереясы мен Окленд өнер галереясы Тои о Тамакиде көпшілік назарына ұсынылды. 2023 жылы Уолтерс Эстейт «Те Вити» картинасының 100 данадан тұратын скринпринт нұсқасын шығарды, олар Эстейттың соқыр мөрімен белгіленген. Сол жылы Фрэнсис Паундтың «Гордон Уолтерс» кітабы жарық көргенге орай «Glorious Digital» «Те Вити» картинасының 100 данадан тұратын цифрлық нұсқасын жасады. Жинаққа туындының цифрлық көшірмесі, Фрэнсис Паундтың кітабы (мұқабасында «Те Вити» картинасының фрагменті) және картинаның кішкентай басылған нұсқасы кірді.

In 1956 Walters made the initial studies for the painting that would become his first koru painting, Te Whiti. As art historian Michael Dunn noted, ‘Perfecting that motif took some eight years of dedicated labour.’ In 1964 Walters made the first large scale (1220 x 915mm) koru painting that has survived. It was titled after the Māori spiritual leader Te Whiti o Rongomai (Te Āti Awa) and may also reference Te Whiti Street in Kilbirnie Wellington where Walters lived as a child. Some critics have found this possible personal reference to be at odds with Walters’ insistence on the works being seen as purely abstract. For Te Whiti Walters used hardboard and a co polymer of PVA. Now known as acrylic, this material was relatively new at the time. Although available for house painting in New Zealand as early as 1952, there is no public record of its use by artists until 1962. Te Whiti was not included in the New Vision Gallery exhibition Gordon Walters: Painting 1965 and Walters submitted it instead to the Hays Ltd Art Competition as Painting 1965. Since the return of the work from the Hays Competition the painting has been known as Te Whiti and it is this title that is inscribed on the back of the painting along with the year 1964 and the artist’s name. Te Whiti has been owned privately since 1966 and has been exhibited on only a few occasions. A year after the Hays Competition it was shown in Wellington as Te Whiti in the exhibition Abstract Paintings by Forty New Zealand Artists, Wellington Art Club, New Zealand Display Centre, Wellington. At that stage it was owned by Ralph S. Von Kohorn. In 1983 Te Whiti was included in Gordon Walters Auckland City Art Gallery (now known as Auckland Art Gallery / Toi o Tāmaki). The City Gallery Wellington included the painting in the 2001 Parihaka: the Art of Resistance. It was last exhibited publicly in 2017 in Gordon Walters: New Vision, Dunedin Public Art Gallery and Auckland Art Gallery Toi o Tāmaki. In 2023 the Walters Estate published an edition of 100 screen prints of Te Whiti embossed with the Estate’s blind stamp. In the same year, to coincide with the publication of Francis Pound's book Gordon Walters, Glorious Digital produced a digital version of Te Whiti in an edition of 100. The package included the digital reproduction of the work, Francis Pound’s book (a detail from Te Whiti features on the cover) and a small, printed version of the painting.

Махено

Уолтерстің ең танымал туындысы – «Махено» 1981 жылы салынған және Уолтерстің үздіксіз «кору» сериясының бір бөлігі болып табылады. «Те Уитти» сияқты, бұл картина геометриялық абстракция арқылы маори және еуропалық идеяларды біріктіреді, ал маори мәдениеті бейне және тіл арқылы, «Махено» атауымен және «кору» арқылы көрініс береді. «Кору» – маори тіліндегі сөз, қазір Жаңа Зеландия ағылшын тілінде кеңінен қолданылады, бұл папоротник жапырағының өсуші ұшын сипаттайды.

Жалғыз

1941 жылы Гордон Уолтерс «Француз қызы» кафесі, Веллингтон. Уолтерс «Француз қызы» кафесінде үш көрме өткізді (1941, 1944 және 1947 жылдары) және 1947 жылы кафе үшін меню жасады. 1949 жылы Гордон Уолтерс Веллингтон қалалық кітапханасы. Сол кездегі талантты суретшілерге сирек орын болатын кітапхана өткен жылы Колин МакКахонның көрмесін ұсынған еді. 1965 жылы Гордон Уолтерс: «Сурет 1965», «Жаңа көзқарас» галереясы, Окленд. Уолтерстің кору негізіндегі суреттерінің алғашқы маңызды көрмесі. 1969 жылы Гордон Уолтерс: «Суреттер», Питер МакЛиви галереясы. Бұл МакЛиви галереясының алтыншы көрмесі және суретшінің өмірінде Веллингтондағы өнер сатушысымен өткізген 12 көрмесінің бірі. Веллингтон. 1983 жылы Гордон Уолтерс: «Ретроспективті көрме», Окленд өнер галереясы. 1994 жылы «Параллель сызықтар: Гордон Уолтерс контексте». Окленд өнер галереясы. 2004 жылы Уолтерс және Абим, Гас Фишер галереясы, Окленд университеті. Уолтерстің абстрактілі туындыларына бағытталған көрмені доктор Фрэнсис Паунд ұйымдастырды. «En abyme» сөзі «ұңғыр» деген мағына береді. 2004 жылы Гордон Уолтерс: «Баспалар мен дизайн» (гастрольдік). Те Патака Тои Адам өнер галереясы, Веллингтон. Уолтерстің барлық баспалары алғаш рет дайындық жұмыстарымен және коммерциялық графикалық өнерінің үлгілерімен бірге көрсетілді. 2014 жылы Гордон Уолтерс «Кору» (гастрольдік). Те Папа Тонгарева, Жаңа Зеландия мұражайы, Веллингтон. 2017 жылы Гордон Уолтерс: «Жаңа көзқарас». Окленд өнер галереясы Тои о Тамаки және Дунедин қалалық өнер галереясы. Кураторлары: Люси Хаммондс, Лоренс Симмонс және Джулия Уэйт. 2018 жылы Гордон Уолтерс: «Фотосуреттер». Гас Фишер галереясы, Окленд университеті.

Топ

1931 Жаңа Зеландия көркемсурет академиясы. 1966 Жаңа Зеландия суреті 1966 жыл. Уолтерс өзінің екі "кору" туындысын, "1-ші сурет" және "2-ші сурет" көрмесіне қойды. 1967 жылы қазіргі заманғы өнер бойынша Манавату сыйлығы. Уолтерс "Графтон" картинасымен Милан МрКусичпен бірге жүлдені бөлісті. 1968 Жаңа Зеландия суретінің он жылдығы. Окленд қалалық өнер галереясы. 1970 Жаңа Зеландияның 60-шы жылдардағы өнері: Корольдік сапар көрмесі (гастрольдік). Елизавета II өнер кеңесі. 1976 Жаңа Зеландия суреті 1976. Окленд қалалық өнер галереясы. 1983 Жаңа Зеландия өнерінің түрлері: тор, қалып және желі. Окленд қалалық өнер галереясы. (https://cdn. aucklandunlimited. com/artgallery/assets/media/1983 the grid lattice and network. pdf) 1986 Мазмұны / Контекст: Жаңа Зеландияның соңғы өнеріне шолу (бірінші бөлім). Веллингтон ұлттық өнер галереясы. 1990 Қазір көр, есті!: Өнер, тіл және аударма. Қалалық галерея, Веллингтон. 1992 Headlands: Жаңа Зеландия өнерін талдау (гастрольдік). Қазіргі заманғы өнер мұражайы, Сидней. 1995 "Ақылға сыймас нәрсе". Веллингтон қалалық галереясы. Пакеха және еуропалық суретшілер бірлесіп жұмыс істеуге шақырылды. Уолтерс Крис Хифимен ынтымақтастықта жұмыс істеді. 1997 Хэттауэй Шун Уолтерс. Лопделл үйі, Окленд. 1999 Үйде және алыста: Чартуэлл коллекциясынан қазіргі Австралия және Жаңа Зеландия өнері (гастрольдік). Окленд өнер галереясы Toi o Tāmaki. 2000 Parehaka: Пассивті қарсылықтың өнері. Қалалық галерея Te Whare Toi Веллингтон. Көрмеге Те Вити Уолтердің алғашқы ірі "кору" картинасы енді. 2003 Vuletic және оның шеңбері. Гас Фишер галереясы, Окленд университеті. 2011 Океания: Тынық мұхитының қиялы. Веллингтон қалалық галереясы мен Жаңа Зеландияның Te Papa Tongarewa мұражайы арасындағы бірлескен көрме.

Дау

1980 жылдардың ортасынан бастап Уолтерс маори және пакеха (еуропалық жаңа зеландиялық) сыншылары тарапынан маори өнерін қанағаттандырмай пайдалануда айыпталды. Уолтерстің маори формаларын өзіне бейімдеуі туралы пікірталас 1992 жылы «Headlands: Thinking Through New Zealand Art» көрмесіне оның туындылары қосылғанда, 1990-жылдардың басында қайта жанданды.

Жеке өмір

Уолтерс 1966 жылы толық уақытты суретші болып жұмыс істеуге кірісті және 1971 жылы QEII стипендиясын алды. Нақты геометриялық абстракциясымен танылған ол 1976 жылы Крайстчерч қаласына көшті. Уолтерс 1963 жылы маори әдебиетін зерттеуші Маргарет Орбеллге (1934–2006) үйленді. Гордон Уолтерс 1995 жылдың 5 қарашасында 76 жасында дүние салды.