Кіріспе

Алабама штатының қаласы, АҚШ.

Хьюитаун – АҚШ-тың Алабама штатының батыс Джефферсон округінде орналасқан қала. Ол Бирмингем қалалық агломерациясының құрамына кіреді және 20-шы ғасырда осы аймақтағы ауыр өнеркәсіптің дамуына үлес қосты. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 16 776 адамды құрайды. Хьюитаун NASCAR автокөлік жарыстарымен әйгілі болған "Алабама тобының" туған жері. 1992 жылы қалада түсініксіз "Хьюитаун гүрілі" деген құбылыс пайда болды, кейіннен бұл дыбыстың жақын жердегі көмір шахтасында қолданылатын үлкен жер асты вентиляциялық желдеткіштерден туындағаны болжалды. 1998 жылдың 8 сәуірінде F5 торнадосы және 2011 жылдың 27 сәуірінде EF4 торнадосы қаланың жақын маңдағы тұрғын үйлер мен бизнес орталықтарына зардап келтірді.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 16 105 адам, 6 412 үй шаруашылығы және 4 517 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 6 998 тұрғын үй бірлігін құрады. Халықтың нәсілдік құрамы: 70,0% ақ нәсілді, 27,2% қара немесе афроамерикалық, 0,3% американдық үндістер, 0,5% азиялық, 1,1% басқа нәсілдерден және 1,0% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 2,0% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 6 412 үй шаруашылығының ішінде 27,5% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 50,4% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 15,7% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 29,6% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 26,4% жеке адамдардан тұрады, ал 11,3% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,49 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,99 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 22,3% 18 жасқа дейінгілер, 7,8% 18-24 жас аралығындағылар, 26,0% 25-44 жас аралығындағылар, 27,4% 45-64 жас аралығындағылар және 16,5% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 40 жас. Әр 100 әйелге 89,5 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 92,2 еркек келеді.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 15 364 адам, 6 155 шаруашылық және 4 517 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілген жоқ. 6 519 тұрғын үй болды, олардың орташа тығыздығы көрсетілген жоқ. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 83,81% ақ нәсілді, 15,49% қара немесе афроамерикалық, 0,14% американдық үндістер, 0,13% азиялық, 0,08% басқа нәсілдерден және 0,34% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 0,47% испаниялық немесе латын американдықтар. 6 155 шаруашылықтың ішінде 29,5% 18 жасқа дейінгі балалары бар, 57,8% бірге тұратын жұбайлар, 12,3% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 26,6% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 23,9% жеке адамдардан тұрады, ал 10,9% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,47 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,92 адам. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 22,2% 18 жасқа дейінгілер, 8,6% 18-24 жас аралығындағылар, 27,6% 25-44 жас аралығындағылар, 24,4% 45-64 жас аралығындағылар және 17,2% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 90,2 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 86,4 еркек келеді.

Экономика

Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 41 225 доллар, ал отбасының орташа табысы 49 380 долларды құрады. Еркектердің орташа табысы 36 087 доллар болса, әйелдердің орташа табысы 26 025 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 19 735 долларды құрады. Халықтың шамамен 5,3%-ы отбасылардың және 6,8%-ы кедейлік шегінен төмен болды, соның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 5,2%-ы және 65 жастан асқандардың 9,2%-ы.

Өнеркәсіп тарихы

Хьюитаун аймағының тарихында егіншілік болғанымен, ол Джефферсон округінің болат және көмір өндіру саласының бір бөлігі болды. Уильям мен Джозеф Вудворд 1881 жылғы Жаңа жыл қарсаңында «Вудворд темір компаниясын» құрды. Уильям компания президенті, ал Джозеф хатшы болып тағайындалды. Олар Флеминг Джорданның плантациясын сатып алды, бұл плантацияны оның әкесі Мортимер Джордан 1828 жылы құрған болатын. Плантация қазіргі Хьюитаун аумағының бір бөлігін қамтыды және аймақтағы ең ірі мақта плантацияларының бірі болды. 1883 жылғы 17 тамызда, Миссис Джорданның гүлбақшасы болған жерде «Вудвард пеш №1» жұмысын бастады. 1887 жылғы қаңтарда екінші пеш іске қосылды, екі пештен тәулігіне 165 тонна өнім шықты. Доломит ауданында да шахта ашылды, ол бүгінде Хьюитаун қаласының ішінде орналасқан. 1909 жылға қарай үшінші пеш пайда болды, тәуліктік қуаты 250 000 тоннаға жетті, ал штат тізімінде 2000 жұмысшы болды. 1920 жылдары «Вудвард темір» компаниясының кеңейтілуі оны елдегі шойынды (пиг-темір) ең ірі жеткізушілерінің біріне айналдырды. Джозефтің ұлы А.Х. (Рик) Вудворд «Вудвард темір» компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы болды және Алабама штатының ең танымал азаматтарының біріне айналды. Ол, әсіресе, «Бірмингем Баронс» бейсбол командасының иесі және «Риквуд Филд» стадионының атымен танымал, ол бүгінгі күнге дейін қолданыстағы ең көне кәсіби бейсбол алаңы. 1968 жылы «Мид Корпорейшн» компаниясы болат өнеркәсібінің құлдырау кезеңінде «Вудвард темір» компаниясын сатып алды. 1973 жылы соңғы домендік пеш жабылды, ал «Копперс Корпорейшн» компаниясы қалған кокс өндіріс зауытын сатып алды. Бірақ, ақырында «Копперс» компаниясы да кокс өндірісін тоқтатты. Бүгінде бұл жердің көп бөлігі жеңіл өнеркәсіптік мақсаттар үшін қайта жаңартылды. Көмір өндіру 20 ғасырдың басында «Вирджиния шахталарында» басталды. Бүгінде Хьюитаунның бұл бөлігінде негізінен үйлерден тұратын аудандар (Вирджиния Эстейтс және Эденвуд) орналасқан. Дегенмен, оның тау-кен өндірісімен байланысты бірнеше ескі ғимараттар сақталған, олардың ішінде бас инженердің үйі, бірнеше шеберлердің үйлері және екі компания салған шіркеу бар. Кейбір дереккөздерде осы жерлерді тәжірибелі кен іздеуші Трумэн Х. Олдрич өзінің кең көлемді көмір кендерінің бір бөлігі ретінде жинағандығы айтылады, ал басқалары 1902 жылы «Вирджиния шахтасын» ашқан Джордж және Э.Т. Шулер есімді екі қызыл шашты бауырластың есімдерін атайды. Невада штатының Вирджиния Ситисінен келген олар жаңа шахтаға сол батыс қаланың атын берді. 1905 жылғы ақпан айында шахтадағы апат үлкен зардаптарға әкелді. Жер астындағы жарылыс, Алабама тарихындағы ең ауыр тау-кен апаттарының бірі, күндізгі ауысымның барлық жұмысшыларын жерге көміп, шахта кіреберісін қиратты. Құтқарушылар 152 метрлік шахта тілігін тазартып болғаннан кейін, 106 адам мен 20 қашардың денесін тапты. 1936 жылы «Репаблик Стил» компаниясы шахтаны сатып алды. Шахта 1953 жылғы қыркүйекке дейін жұмыс істеді, содан кейін ол толығымен жабылды.

Мектептер мен білім беру тарихы

Хьюитаун аймағы соңғы жүз жылда көптеген мектептермен қамтылған. Олардың көпшілігі 1898 жылы құрылған Джефферсон округі мектеп жүйесінің мемлекеттік мектептері болды. Дегенмен, бұл қауымдағы алғашқы мектеп 1874 жылдың тамызында ашылды, онда бірнеше отбасы жиналып, кішкентай ағаш ғимарат салды, ол бір мезгілде шіркеу және мектеп ретінде пайдаланылды. Бұл құрылыс қазіргі Плезант-Ридж баптист шіркеуінің артындағы төбеде орналасқан. Кейіннен Үстіңгі Викстед жолында грамматикалық мектеп салынды, бірақ ол 1907 жылы өртенді. Келесі жылы Хьюитаун грамматикалық мектебі 100 оқушыға арналған төрт мұғаліммен ашылды. Ол Плезант-Ридж баптист шіркеуінің қарсы бетінде, Даббс авенюіне қарап орналасқан. 1935 жылы мектеп Хьюитаун жолына қарап тұрған үлкен ғимаратпен алмастырылды. Бірақ 1949 жылдың 3 наурызы күні түнде бүкіл ғимарат өртеніп, толығымен қирады. Қазіргі Хьюитаун бастауыш мектебі, көп рет кеңейтілген, алғаш рет 1950 жылдың күзінде есігін ашты. Ал қазіргі Хьюитаун орта мектебі 2020 жылдың күзінде оқушыларға ұсынылды (2 немесе 9 қараша). Қалаға қызмет ететін басқа мектептерге: Хьюитаун жоғары мектебі, Хьюитаун орта мектебі (бұрынғы Питтман орта мектебі және Питтман жасөсперімдер мектебі), Конкорд бастауыш мектебі және Солтүстік Хайленд бастауыш мектебі жатады. Хьюитаунда төрт жеке діни мектеп орналасқан: Deeper Life Academy, Garywood Christian School, Brooklane Baptist Academy және Rock Creek Academy. Бұрын Хьюитаунға қызмет еткен басқа мектептер де көптен бері жабылды. Олардың ішінде Вирджиния шахталары мектебі, Роза Зиннерман бастауыш мектебі және Белл жоғары мектебі бар. 1998 жылдың 8 сәуірінде F5 торнадосы Оак Гроув жоғары мектебі мен Оак Гроув бастауыш мектебін қиратқанда, Оак Гроув жоғары мектебінің оқушылары екі жылдан кейін жаңа мектеп ашылғанға дейін уақытша Белл мектебінің кампусына көшірілді. Соңғы кезде Хьюитаун жоғары мектебінің марш, симфониялық және джаз тобы Алабама музыка педагогтары қауымдастығында (AMEA) және Бирмингемдегі Алабама университетінің симфониялық және үрлемелі аспаптар ансамблімен бірлескен концертте өнер көрсеткені үшін үлкен беделге ие болды. Хьюитаун жоғары мектебінің талисманы – «Алтын суыртықтар» (Golden Gophers), ол 1960 жылы Ұлттық чемпионатты жеңген Миннесотаның «Алтын суыртықтар» футбол командасынан алынған, дәл сол жылы Хьюитаун қаласы құрылды.

Спорт және демалыс

HYT (HueYTown) аббревиатурасы кейбір тұрғындар арасында Hueytown үшін танымал атауға айналды; ол спортта үнемі қолданылады (мысалы, HYT футбол). Hueytown орта мектебінің футбол командасы 1974, 1975, 1995 және 2004 жылдары Алабама штатының плей-оффына іліккен. Олар 2006, 2007 және 2008 жылдары да плей-оффқа қатысып, мектеп тарихында үш рет қатарынан ілігудің алғашқы жағдайын жасады. 2010 жылғы команда 11–2 есебімен жеңіс тіркеп, мектеп рекордын жаңартты, бірақ келесі жылы Джеймис Уинстон және командаластары 13–1 есебімен бұл көрсеткішті арттырды. 2009 жылдың 18 маусымында Hueytown орта мектебінің футбол жаттықтырушысы Джефф Смит отставкаға кетті. Испания Парк орта мектебінің көмекші жаттықтырушысы Мэтт Скотт 2009 жылдың 7 шілдесінде жаңа бас жаттықтырушы болып тағайындалды. Команда 2010 және 2011 жылдарғы маусымдарда жаттықтырушы Скотттың басшылығымен қайтадан плей-оффқа жолдама алды. Hueytown 2016 жылғы плей-оффқа да бас бапкер ретінде үшінші жылы жұмыс істеп тұрған жаттықтырушы Скотт Манселлдің жетекшілігімен іліккен. HHS софтбол командасы төрт жылдың ішінде үш рет Алабама штатының софтбол чемпионатында жеңіске жетті: 2005 және 2006 жылдары 5A мектебі ретінде, ал 2008 жылы жаттықтырушы Лисса Уокердің басшылығымен 6A мектебі ретінде. Олар 2011 жылы 5A мектебі ретінде тағы да жеңіп алды. 2011 жылғы маусымнан кейін жаттықтырушы Уокер отставкаға кетіп, Веставия софтбол командасының жаңа жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2011 жылғы маусымда жаттықтырушы Уокердің орнына жаттықтырушы Кристи МакГирк жаңа жаттықтырушы болып жұмысқа қабылданды. 1974 жылы Hueytown орта мектебінің күрес командасы сол кездегі бас жаттықтырушы Тони Мортонның жетекшілігімен 4A штатының чемпионатында жеңіске жетті. Hueytown орта мектебі 2014 жылдың көктемінде футбол секциясын ашты. Мемлекеттік мектептердегі спорт секцияларынан басқа, Hueytown көптеген қоғамдық спорт секцияларын ұсынады. Онжылдықтар бойы қала барлық жастағы балалар үшін өте күшті Дикси Жастар Бейсболы бағдарламасын қолдап келеді. Оның Дикси Жастар командалары Hueytown қаласындағы Бад Ньюэлл паркіндегі жаттығу алаңдарын пайдаланады және оның бірнеше ойыншысы кейіннен Бас лигаға іліккенін көрді. Қалада сондай-ақ өте күшті қыздардың жылдам соғу секциясы бар, ол қалалық Allison Bonnett Girls Softball Park-та орналасқан. Оның "Ангельс" лигасының All Star командасы 2003 жылдың жазында Дикси әлем чемпионатында жеңіске жетті, ал 6U All Stars командасы 2009 жылдың жазында Алабама штатының чемпионатында жеңіп алды. Hueytown сонымен қатар жүзу клубы мен жастар футболы секциясын да ұсынады. Hueytown сондай-ақ 2003 жылы құрылған жастар футболымен де мақтанады. Hueytown қаласында Орталық Алабама Бойз & Гирлс Клубы да орналасқан, бұл көп миллиондық нысан аймақтың жастарына спорттық және демалыс мүмкіндіктерін ұсынады, негізінен мектептен кейінгі және жазғы бағдарламаларға баса назар аударады. Ол күн сайын 300-ден астам балаға қызмет көрсетеді.

Алабама тобы

Хьюитаун қаласы NASCAR жарыс орталығы болған «Алабама бандысының» бірінің туған жері. Қаланың басты көшесі – Эллисон Бонетт есімді естелік жолы, Бобби Эллисон, Донни Эллисон, Дейви Эллисон, Клиффорд Эллисон және Нил Бонетт жүргізушілерінің құрметіне аталған. «Алабама бандысы» құрамына жарыс шебері Чарльз «Қызыл» Фармер да кіреді. Бобби мен Доннидің үлкен ағасы Эдди Эллисон «Алабама бандысының» мүшесі болмаса да, көп жыл бойы NASCAR-да құрметті қозғалтқыш жасаушы ретінде белсенді қызмет етті және әлі де Хьюитаунда тұрады. Оның ұлы Джейкоб – Алабама штатының Бирмингем қаласындағы WJOX радиостанциясының жүргізушісі. Ол да Хьюитаунда тұрады. Бобби мен Донни Эллисон бастапқыда Флорида штатының Майами аймағынан шыққан, ал «Алабама бандысының» тағы бір мүшесі Ред Фармер Теннесси штатының Нэшвилл қаласында туған, бірақ Хьюитаунға көшкенге дейін Майами аймағында жарысқан. Мотор спортының тамырлары тереңге тартқандықтан, Хьюитаун 1975 жылы Халықаралық Мотор Спорт Ассоциациясымен (IMSA) алғашқы маусымын бастамас бұрын BMW Motorsport-тың Солтүстік Америкадағы алғашқы базасы ретінде таңдалды.

Хьюитаунның шуы

1991 жылдың соңында Хьюитаун тұрғындары мен жақын маңдағы басқа да елді мекендердің адамдары мерзімі белгісіз төмен жиілікті, гулдейтін дыбыс еститінін хабарлады. Бұл ерекше шу қысқа ғана уақытқа еліміздің назарын өзіне аударды және 1992 жылдың сәуірінде «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланды. Саяси тұрғысынан қарағанда, қалалық шенеуніктер мен көптеген тұрғындар шудың себебі 7 миллион долларлық, 8 метр диаметрі бар шахта желдеткіші болуы мүмкін деп күдіктенді. Жергілікті хабарламалар мен ABC World News Tonight арнасының ресми емес тергеуінен кейін, Jim Walter Resources компаниясына тиесілі бұл желдеткіш кінәлі деп есептелді. Дегенмен, JWR (сол кезде KKR-дің еншілес компаниясы) банкроттық процедурадан өтіп жатқандықтан, желдеткіштің шудың себебі болғанын жоққа шығарды. Бірқатар нәтижесіз зерттеулерден кейін, шу жыл соңына қарай тоқтады және ешқашан қайта оралмады.