Кіріспе

Аризона штатындағы Навахо ұлтының астанасы, АҚШ.

Терезе тасы (навахо тілінде Цегаходзани) – Навахо ұлтының астанасы болып табылатын қала және халық санағындағы белгіленген жер. Навахо ұлты – жер көлемі және тайпаға жазылғандар саны бойынша ең ірі американдық түпкілікті тайпа. Елорда Аризона және Нью-Мексико штаттарының шекарасына жақын, Сент-Майклс бөлімінің шегінде орналасқан. Терезе тасы – Навахо ұлтының басқару кампусының орны, онда Навахо ұлтының Кеңесі, Навахо ұлтының Жоғарғы соты, Навахо ұлтының президенті мен вице-президентінің кеңселері және көптеген Навахо үкіметтік ғимараттары орналасқан. 2020 жылғы халық санағы бойынша Терезе тасының халқы 2500 адамды құрады. Тайпалық кеңселер жұмыс істеген күндері халық саны шамамен 20 мыңға жетеді деп есептеледі. Терезе тасының басты табиғи тартымдылығы – қаланың атымен аталған құмтастың (Entrada Sandstone) терезе тәрізді құрылымы. Навахо ұлтының мұражайы, Навахо ұлтының зоологиялық және ботаникалық паркі, сондай-ақ Навахо ұлтының кодекс сақтаушыларының екінші дүниежүзілік соғыстағы ескерткіші – Терезе тасында орналасқан тайпалық тартымдылықтар.

Атауы

1936 жылға дейін бұл аймақта сирек халық қоныстанды және навахо тайпасы оны тек қастерлі атауымен білді ("Әлем орталығы"). Үндістер ісі жөніндегі комиссар, реформатор Джон Коллиер осы орынды Навахо орталық агенттігінің орнын құру үшін таңдады, ол Үндістер ісі жөніндегі бюроның тайпамен ресми байланысы болды. Оның қастерлі атауды ресми атау деп бекіту ұсынысы қарсылыққа ұшырады, ал навахо тайпасы оны ("ішек-қарныңа") деп қысым жасады. Осы себепті, BIA осы Үнді агенттігі орнына жергілікті маңызды ескерткіштің атын – тесігі бар тасты (навахо тілінде: ) таңдады. Ол ағылшын тілінде Window Rock деп аударылды. Бұл ескерткіш Навахо үкіметі әкімшілік ғимараттарының солтүстігінде орналасқан. Ол дәстүрлі Навахо Су Жолының (Tóee) рәсімінде маңызды рөл атқарады, себебі бұл – навахо емшілері дәстүрлі тоқылған су құмыраларымен су алып, мол жаңбыр тілеу үшін өткізілетін рәсімге дайындалатын төрт орынның бірі.

Үкімет

Window Rock – Навахо ұлты үкіметінің астанасы. Оның кешенінде Навахо ұлтының президенті мен вице-президенті, Навахо ұлтының Жоғарғы соты, 24 мүшеден тұратын Навахо ұлты кеңесі және Навахо үкіметінің әкімшілік ғимараттары орналасқан. Сент-Майклс бөліміндегі аудан ретінде Window Rock-ты Навахо кеңесінің өкілі, бөлім президенті және вице-президенті басқарады.

География

Аризона / Нью-Мексико штаттарының шекарасы қаланың шығыс жиегін белгілейді, және қаланың кейбір ғимараттары штат шекарасынан бірнеше фут (метр) қашықтықта орналасқан. Window Rock-тан бірден штат шекарасы ар жағында Жаңа Мексика штатындағы Tse Bonito ауылы жатыр. Үлкен Window Rock аймағына Fort Defiance және St. Michaels округтері, сондай-ақ Аризонадағы Hunter's Point және Summit кішкентай елді мекендері, ал Нью-Мексико жағындағы Tse Bonito ауылы кіреді. АҚШ Халық санау бюросы мәліметінше, Window Rock CDP (халық санаумен белгіленген жер) жалпы ауданы бар, бәрі де құрлық. Аймақ Defiance платосының үстінде және оның ішінде орналасқан.

Климат

Window Rock 6a USDA қаттылық аймағында саналады, яғни жылдық орташа ең төменгі температурасы аралығында. Қаланың биіктігі жоғары болғандықтан, Аризона штатының көп бөлігінен салқын.

Навахо ұлтының мұражайы

1961 жылы Навахо тайпасы алғашқы Навахо тайпалық мұражайын Window Rock тайпалық жәрмеңке алаңындағы шағын ғимаратта құрды. 1982 жылы ол Навахо өнер және қолөнер дүкенінің артқы бөлмесіне көшірілді. 1997 жылы 7 миллион долларлық тұрақты ғимарат Навахо ұлттық зообағының жанында, Навахоның дәстүрлі хоган стилінде арнайы салынды, онда Навахоның мұралары сақталады. Навахо ұлттық мұражайы мен оның іргелес орналасқан кітапханасы Навахо халқы мен Навахо мемлекетінің көптеген жәдігерлерін, артефакттарын ұсынады. Сондай-ақ, Навахо халқының тілі, мәдениеті және дәстүрлі рәсімдері туралы көптеген ақпараттар мұражайға жақын орналасқан Навахо ұлттық кітапханасында қолжетімді. Мұражай дүйсенбіден жұмаға дейін ашық, кіру тегін.

Навахо ұлтының зоологиялық және ботаникалық паркі

1963 жылы Window Rock қаласында ашылған Navajo Tribal Zoo қорығында аю, койот, жылан, бұғы және алтын бүркіт сияқты резервациядағы жануарлар қойылған. Навахо ұлтының зоологиялық және ботаникалық паркі Навахо ұлтының төрт бұрышы аймағына тән өсімдіктер, жануарлар, балықтар, құстар мен жәндіктердің кең ассортиментін ұсынады, мысалы, бұғы, құлақ есектің бұғысы, мексикалық сұр қасқа, қара аю, қарға, алтын бүркіт, мүйізді қой, сілеусін, Рио-Гранде жабайы түйеқұсы, егермен, канадты қаз және түлкі. Навахо ұлтының зообағы дүйсенбіден сенбіге дейін ашық және кіру тегін.

Чихутсо үнді базар алаңы

Ch'ihootso Market Place навахо өнері мен қолөнерлерін, сондай-ақ хопи, зуни және жергілікті суретшілердің туындыларын ұсынатын көптеген сатушыларға ие. Базар дүйсенбіден жексенбіге дейін сағат 5:00-ден 18:00-ге дейін ашық.

Көлік

Window Rock қаласын Аризона штатының 264 тас жолы және Үндістанның 12 тас жолымен байланыстырады. Window Rock қаласында жергілікті аймақтық әуежай бар: Window Rock әуежайы. Window Rock әуежайы – Apache округіне қарасты Window Rock қаласының орталық бөлігінен оңтүстікке қарай бір теңіздік миль қашықтықта орналасқан, жалпы пайдалануға берілген әуежай. Оның иесі – Навахо ұлты. Жергілікті көліктерді Window Rock қаласынан жұмыс істейтін Navajo Transit System жүзеге асырады. Ол қауымдастыққа, Навахо ұлтына, Хопи ұлтына және Сан-Хуан Оңтүстік Пайют тайпасына қызмет ететін бірнеше бағыттарды ұсынады.

Бизнес

Window Rock қаласында екі аймақтық сауда орталығы орналасқан: Дине Башас және Лоу базары. Навахо Ұлтының сауда орталығы да аймаққа қызмет көрсетеді. Оған жергілікті кәсіпорындар да кіреді, мысалы, Навахо өнері мен қолөнері кәсіпорны, «Кофеинді маймыл» кафесі, Ди Барбер шаштарауы, Шима гриль және қосымша тамақтандыру қызметі, Чихутсо үнді нарығы, «Аризониялық» кітап дүкені, «Window Rock» кофе компаниясы, Навахо Біріккен жолы, IndigeHub, Navajo Technology Services, LLC, «DVD жинағы», «Ұлттық гүлдер» және «Нью-Мексико Чили жәрмеңкесі».

Денсаулық сақтау

Терезенің тасы Цехоуцой медициналық орталығымен қамтамасыз етіледі. Аризона штатының Форт-Дефианс қаласында орналасқан бұл орталық Терезенің тасына және оның төңірегіне де қызмет көрсетеді.