Кіріспе

Гила округінің Аризона штатындағы CDP, Зейн Грей романы.

Тонто алқабы – Америка Құрама Штаттарының Аризона штатындағы Гила округіндегі халық санағымен белгіленген аудан (CDP). 2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халық саны 1424 адамды құрады, 2000 жылы 840 адам болған. Тонто алқабының ішінде Пункин орталығы орналасқан.

Тарих

Pleasant Valley соғысы (кейде Tonto бассейні соғысы немесе жанжал деп те аталады) 1886 жылы Аризонада екі дауласқан отбасы – мал өсіруші Грэмдер мен қой өсіруші Тевксберилер арасындағы қақтығыс болды.

География

Тонто бассейні Гила округінің батысында (33.839953, 111.284734) координаталарында, Тонто өзенінің аңғарында, тұзды өзенге оңтүстікке қарай құятын саласы орналасқан. Аризона штатының 188-ші тас жолы осы елді мекен арқылы өтеді, оңтүстік-шығысқа қарай 79 км (49 миль) қашықтықта округ орталығы – Глоб қаласына, ал солтүстікке қарай 48 км (30 миль) қашықтықта Пейсон қаласына жетеді. АҚШ Халық санау бюросы мәліметтері бойынша, Тонто бассейні CDP-нің жалпы ауданы толығымен құрлықтан тұрады. 2000 жылғы халық санауы бойынша, CDP-де 840 адам, 439 шаруашылық және 262 отбасы тұрады. Халық тығыздығы құрайды. 726 тұрғын үй бар, орташа тығыздық – . CDP тұрғындарының этникалық құрамы: 96,1% ақ нәсілді, 1,4% американдық индейлер, 0,9% басқа нәсілдерден және 1,6% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 2,0% испаниялық немесе латын американдықтар. 439 шаруашылықтың 9,1%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 51,0%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,1%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 40,3%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 33,9%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 16,9%-ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Шаруашылықтың орташа мөлшері 1,91 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,38 адамды құрайды. CDP-де халық жас бойынша келесідей таралады: 18 жасқа дейінгілер – 10,4%, 18-24 жас аралығындағылар – 3,6%, 25-44 жас аралығындағылар – 13,5%, 45-64 жас аралығындағылар – 39,9%, 65 жастан асқандар – 32,7%. Орташа жас 58 жас. Әр 100 әйелге 107,4 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 103,0 еркек келеді. CDP-дегі шаруашылықтың орташа табысы 23 398 доллар, ал отбасының орташа табысы 29 091 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 30 125 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 17 500 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 15 157 доллар. Отбасылардың 15,9%-ы және халықтың 18,3%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 16,9%-ы және 65 жастан асқандардың 12,3%-ы.

Белгілі тұлға

Фредерик Расселл Бернхам 1886 жылғы Тонто ойпатындағы жанжалға жеңілген жақтан қатысып, тым жақыннан ажалдан қалды. Жанжалдан кейін ол Калифорнияға қайтып, бірнеше жыл өткен соң Африкаға аттанды.

Танымал мәдениетте

Тонто алқабы – 1921 жылы Зейн Грей жазған екі отбасы арасындағы алауыздық туралы батырлар романы. «Тонто алқабының заңсыздықтары» – 1941 жылы түсірілген фильм. Ковбойлар Тедди Рузвельттің «Жорғалаушы атқыштар» құрамына енгеннен кейін мал ұрлау оқиғасын тоқтатуға тырысады. Нақты өмірдегі алауыздықта бір адам «Жорғалаушы атқыштар» тобына қосылған. «Соңғы адамға дейін» (To the Last Man) – 1933 жылы Генри Хатауэйдің Зейн Грей романы негізінде түсірілген, Рэндольф Скотт, Эстер Ралстон, Бастер Крабб, Бартон МакЛейн, Ноа Бири, Ширли Темпл және Евгения Бессердің қатысуымен фильм. NPR-дің «Жалғыз қаңғыбас» туралы хабарламасына сәйкес, Тонто алқабы – «Жалғыз қаңғыбас» кейіпкерінің үндіс серігі Тонтоның шығу тегі.