Кіріспе

Навахо округіндегі Dilkon (CDP) – АҚШ-тың Аризона штатындағы Навахо округіне қарасты халық санағымен белгіленген елді мекен. 2010 жылғы халық санағы бойынша халқы 1184 адамды құрады. Қала атауының навахо тілінен "Тегіс қара тас" немесе "Жаланбет" деген мағынада келгені айтылады.

География

Dilkon (35.3606096, 110.3155400) координаталарында орналасқан. Ол Колорадо үстіртінде және Хопи Беттс жанартаулық өңірінің ішінде жатыр. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы 16,8 шаршы мильді (44 км²) құрайды, бұл аудан толығымен құрлықтан тұрады.

Демография

Тілдер (2000) Навахо тілінде үйде сөйлейтіндер – 71,3% Үйде ағылшын тілінде сөйлейтіндер – 28,7%

2000 жылғы халық санауы бойынша, CDP-де 1265 адам, 298 шаруашылық және 264 отбасы тұрады. Халық тығыздығы құрады. 379 тұрғын үй бар, орташа тығыздығы – . CDP-нің этникалық құрамы: 97,0% – американдық индейлер, 1,6% – ақ нәсілділер, <0,1% – азиялықтар, Тынық мұхиты аралдарынан келгендер немесе афроамерикандықтар, 0,4% – басқа нәсілдер және 1,0% – екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 1,8% – испаниялық немесе латын американдықтары. 298 шаруашылықтың 61,4% -ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 50,0% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 31,2% -ында күйеуі жоқ әйел басшылық етеді, ал 11,1% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 10,1% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 2,0% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 4,24 адам, ал отбасының орташа мөлшері 4,50 адам. CDP-де халық жас бойынша таралып кеткен: 18 жасқа дейінгілер – 46,8%, 18-24 жас аралығы – 10,6%, 25-44 жас аралығы – 23,8%, 45-64 жас аралығы – 14,3%, ал 65 жастан асқандар – 4,5%. Медианалық жас – 19 жас. Әр 100 әйелге 89,4 еркек келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 84,4 еркек келеді. CDP-дегі шаруашылықтың медианалық табысы – 16 146 доллар, ал отбасының медианалық табысы – 14 966 доллар. Ер адамдардың медианалық табысы 16 786 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 18 846 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы табысы – 5949 доллар. Шаруашылықтың 56,1% және халықтың 59,1% кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 65,8% және 65 жастан асқандардың 76,5% кедейлікте өмір сүреді.

Экологиялық қозғалыстар

1988 жылы Waste Tech Services, Inc. компаниясы Аризона штатының Дилкон қаласының тайпалық үкіметіне 40 миллион долларлық қайта өңдеу зауытын салу туралы ұсыныс жасады және ол мақұлданды. Бұл жобаның Дилконға 200 жұмыс орнын әкелуіне үміттенілді, сол кезде аймақта жұмыссыздық деңгейі 75% құрады. Бірақ, қосымша зерттеулер қауымдастыққа зауыттың қайта өңдеу емес, уытты қалдықтарды төгу орыны болатынын көрсетті. Қалдықтар Калифорния, Невада және Колорадо штаттарынан Дилконға тасылып, сонда өртелетін болады. Халықтың наразылығы одан әрі күшейді, себебі медициналық қалдықтардың, тіпті ампутацияланған дене мүшелерінің де осы жерде өртелетіні белгілі болды. Навахо халқы өлгендерге құрмет көрсету қажет деп санайды, ал мұндай әрекет оларға өте құрметсіздік болып көрінді. Waste Tech Services, Inc. компаниясының жобасына қарсы тұру үшін азаматтар «Citizens Against Ruining Our Environment» (CARE) ұйымын құрды. Лори Гудман мен Эб Пламмер бірлесіп құрған CARE ұйымы Дилкон қаласындағы жобаның сенімділігін төмендетуге қол жеткізді. 1989 жылдың 25 ақпанында Waste Tech Services, Inc. және оның серіктес компаниясы High Tech Recycling, Inc. қоғамдық тыңдау ұйымдастырып, жобаны талқылау үшін инженерлер тобын шақырды, халықтың қолдауын қайтаруды үміттене отырып. Азаматтардың соңғы дауысы жобаға қарсы 99, қолдау білдіргендер 6 болды. 6 наурызда тайпа басшылары жобаны мақұлдау туралы шешімдерін бірауыздан кері қайтарды. CARE ұйымы өз жерлерінде уытты қалдықтарды төгу мүмкіндігін сәтті болдырмады. Осы жетістіктен кейін, Навахо халқының басқа да жергілікті экологиялық ұйымдары оларға қарсы күресу үшін құрыла бастады. Америкалық индейлердің резервацияларындағы байлық пен білімнің жетіспеуі және олардың аз ұлттық топ екендігіне байланысты, АҚШ үкіметі 40 жылдан астам уақыт бойы Дине жерлерін дамыту үшін тау-кен және энергетикалық компаниялардың енуіне жол берді, бұл қоршаған ортаға және денсаулыққа зиян келтіріп, жер асты су ресурстарын жоғалтты. CARE өзінің жетістігінің басқа да күрестегі ұйымдарға көмектесетініне көз жеткізді, сондықтан олар барлық Навахо халқының мүддесін қорғайтын «Diné CARE» экологиялық конгломератына бірікті. (Diné сөзі «Халық» дегенді білдіреді және Навахо халқы өздерін осылай атайды.)