Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ньюнан – АҚШ-тың Джорджия штатындағы Коуэта округінің орталығы және қаласы, Атлантадан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 64 шақырым қашықтықта орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 42 549 адамды құрайды, 2010 жылғы 33 039 адамнан артық.
Newnan is a city in and the county seat of Coweta County, Georgia, United States, about 40 mile (64 km) southwest of Atlanta. Its population was 42,549 at the 2020 census, up from 33,039 in 2010.
Тарих
Ньюнан 1828 жылы Коуэта округінің орталығы ретінде құрылды (бұрынғы Бульсборо қаласын алмастырып) және Солтүстік Каролина генералы Дэниел Ньюнанның құрметіне аталды. Қала тез арада заңгерлер, дәрігерлер, басқа да мамандар мен саудагерлерді тартатын гүлденген орталыққа айналды. Ньюнанның өркендеуінің басты себебі – құлдыққа негізделген мақта өнеркәсібі болды. Ньюнан Азамат соғысынан көп бөлігінде зардап көрмеді, себебі ол Одақ және Конфедерация әскерлері үшін ауруханалық қала мәртебесіне ие болды, сондықтан қалада соғысқа дейінгі архитектураның көптеген үлгілері сақталған. Атланта науқаны кезінде Конфедерацияның атты әскері жақын жердегі Браун Милл шайқасында Одақ әскерлерін жеңді. Кейіннен сәулетші Кеннон Перри (1890-1954) қаланың 20-ғасырдың басындағы көптеген үйлерін жобалады. 1899 жылдың 23 сәуірінде афроамерикалық Сам Хоз (настоящее имя Том Уилкс) өзінің бастығы Альфред Кранфордты өлтірді деген айыппен линчевание оқиғасы болды. Хоз полициядан ұрланып, Ньюнан қаласынан өткізіліп, азапталды және қаланың солтүстігінде, Коуэта округінің шамамен 2000 тұрғынынан құралған линчевание жасаған топ тарапынан тірідей өртеп жіберілді. 1948 жылы Ньюнан қаласында бай жер иесі Джон Уоллес сотталды, ол Оңтүстікте афроамерикалықтардың куәлігімен өлім жазасына кесілген алғашқы ақ адам болды. Бұл оқиғалар "Коуэта округіндегі кісі өлтіру" романында бейнеленген. 1968 жылы Kmart Ньюнан қаласында қойма ашып, осы аймақтағы маңызды таратқыш орталық ретінде қалыптастырды. Халықаралық командалық бірлестік қойманы кәсіподақтандыруға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды, себебі қызметкерлер 329-201 дауыспен кәсіподақсыз қалуды жөн көрді. 2015 жылы тарату орталығы 164 жұмыс орнының жоғалуымен жабылды.
Newnan was established as county seat of Coweta County (replacing the defunct town of Bullsboro) in 1828, and was named for North Carolinian General Daniel Newnan. It quickly became a prosperous magnet for lawyers, doctors, other professionals, and merchants. Much of Newnan's prosperity was due to its thriving cotton industry, which relied on slavery. Newnan was largely untouched by the Civil War due to its status as a hospital city (for both Union and Confederate troops), and as a result still features much antebellum architecture. During the Atlanta Campaign, Confederate cavalry defeated Union forces at the nearby Battle of Brown's Mill. Subsequently, architect Kennon Perry (1890 1954) designed many of the town's early 20th century homes. On April 23, 1899, a lynching occurred after an African American man by the name of Sam Hose (born Tom Wilkes) was accused of killing his boss, Alfred Cranford. Hose was abducted from police custody, paraded through Newnan, tortured, and burned alive just north of town by a lynch mob of roughly 2,000 citizens of Coweta County. Newnan was also host to the trial in 1948 of wealthy landowner John Wallace, the first White man in the South to be condemned to death by the testimony of African Americans, two field hands who were made to help with burning the body of murdered white sharecropper Wilson Turner. These events were portrayed in the novel Murder in Coweta County. In 1968, Kmart opened a warehouse in Newnan, which slowly established it as a major hub for distribution in the area. The International Brotherhood of Teamsters attempted to unionize the warehouse, but the attempt was defeated when the employees voted 329 to 201 in favor of remaining union free. In 2015, the distribution center closed with a loss of 164 jobs.
2021 жылғы торнадо
2021 жылдың 26 наурызының таңертеңгі сағаттарында Ньюнан қаласына күшті EF4 торнадосы тікелей соқтығысты, ол маңызды құрылымдық зақымдар келтіріп, бір адамның өліміне тікелей себеп болды. Бұл торнадо 1950 жылдан бері Джорджия штатында тіркелген ең күшті торнадолардың бірі болып табылады және тарихи қала орталығына тікелей әсер етті. Ньюнан орта мектебі ауыр зақымдарға ұшырағаннан кейін қайта салынады.
In the early morning hours of March 26, 2021, Newnan was directly impacted by a violent EF4 tornado, which caused substantial structural damage and indirectly killed one person. The tornado was one of the strongest on record in Georgia since 1950, and directly impacted the historic downtown area. Newnan High School will be re built after sustaining serious damage.
География
Неунан Коуэта округінің орталығында (33.376411, 84.788648) координаталарында орналасқан. АҚШ 29 тас жолы қаланың орталығынан өтеді, солтүстік-шығысқа қарай 21 шақырым Palmetto қаласына, ал оңтүстікке қарай 11 шақырым Moreland қаласына жетеді. Interstate 85 тас жолы қаланың шығыс жағынан өтеді, оған 41, 44 және 47 шығу орындары арқылы кіруге болады. I 85 тас жолы солтүстік-шығысқа қарай Атланта қаласының орталығына 64 шақырымға дейін, ал оңтүстік-батысқа қарай Алабама штатының Монтгомери қаласына 201 шақырымға дейін созылады. АҚШ 27A тас жолы Ньюнан қаласының орталығынан солтүстік-батысқа қарай 35 шақырым жердегі Кэрроллтон қаласына барады. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, Ньюнанның жалпы ауданы , оның ішінде , немесе 1,88% сумен жабылған.
Newnan is located in the center of Coweta County at (33.376411, 84.788648). U. S. Route 29 passes through the center of the city, leading northeast 13 mile (21 km) to Palmetto and south 7 mile (11 km) to Moreland. Interstate 85 passes through the eastern side of the city, with access from exits 41, 44, and 47. I 85 leads northeast 40 mile (64 km) to downtown Atlanta and southwest 125 mile (201 km) to Montgomery, Alabama. U. S. Route 27A leads northwest from the center of Newnan 22 mile (35 km) to Carrollton. According to the United States Census Bureau, Newnan has a total area of , of which , or 1.88%, is covered by water.
Климат
Климаты қоңыржай, орташа температурасы 64.3°F (қыста 45.8° және жазда 79.1°). Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 51.84 дюймді құрайды.
The climate is moderate with an average temperature of 64.3 °F (45.8° in the winter and 79.1° in the summer). The average annual rainfall is 51.84 inches.
Демография
+Жаңанан қаланың нәсілдік құрамы (2020 жылғы мәліметтер бойынша)
Нәсіл саны пайыз
Ақ (испандық емес) 21 206 49,84%
Қара немесе африкалық америкалық (испандық емес) 13 033 30,63%
Испан немесе латино 4 521 10,63%
Азиялық 1 879 4,42%
Басқа/аралас 1 819 4,28%
Америкалық үндістер 69 0,16%
Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар 22 0,05%
+Newnan racial composition as of 2020RaceNumberPercentWhite (non Hispanic)21,20649.84%Black or African American (non Hispanic)13,03330.63%Hispanic or Latino4,52110.63%Asian1,8794.42%Other/mixed1,8194.28%Native American690.16%Pacific Islander220.05%
2020 жылғы АҚШ халық санауына сәйкес, қалада 42 549 адам, 15 135 шаруашылық және 10 013 отбасы тұрады.
As of the 2020 United States census, there were 42,549 people, 15,135 households, and 10,013 families residing in the city.
Өнер және мәдениет
Қалада Грузия штатының афроамерикалық тарихына арналған сирек мұражайлардың бірі орналасқан. Ковета округінің африкалық американдық мұралар мұражайы және зерттеу орталығы, немесе Касвелл үйі, 2003 жылдың шілде айында Руби Касвеллге бұрын тиесілі болған, сыйға берілген ауылдық үйдің орнында ашылды. Мұражай Фармер көшесіндегі ескі, белгіленбеген құлдар зиратында орналасқан. Ол тұрғындармен сұхбаттасып, халық санағы деректерін зерттеп, жүздеген отбасылық генеалогиялық жазбаларды жинақтады. Мұражайда сондай-ақ 1870 жылдан 1920 жылға дейінгі Ковета округінің халық санағы көрсеткіштері сақталған. Округтың алғашқы қара түсті кітапханасы Сара Фишер Браун кітапханасы болды. 1950 жылдары салынған кітапхана кейіннен Қоғамдық әрекеттер арқылы жақсарту орталығына айналдырылды. Фармер көшесіндегі зират Оңтүстіктегі ең ірі құл зираты және еліміздегі ең үлкен бұзылмаған зират болуы мүмкін. Ол Ньюнан қаласының шегінде орналасқан.
The city is home to one of the few Georgia counties with a museum that focuses mainly on African American history. The Coweta County African American Heritage Museum and Research Center, or Caswell House, was opened in July 2003 in a donated mill village house once owned by Ruby Caswell. The museum sits on Farmer Street on an old, unmarked slave cemetery. It has collected hundreds of family genealogical records by interviewing residents and going through the census records. The museum also houses the Coweta Census Indexes from 1870 to 1920. The first Black library in the county was the Sara Fisher Brown Library. Built in the 1950s, the library has since been converted into the Community Action For Improvement Center. The Farmer Street Cemetery is the largest slave cemetery in the South, and may be the largest undisturbed one in the nation. It is within the city limits of Newnan.
Коуэта округінің мектеп ауданы
Коуэта округінің мектеп ауданында балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейін білім беріледі, және ол 19 бастауыш мектеп, жеті орта мектеп және үш жоғары мектептен тұрады. Ауданның 1164 толық уақытты мұғалімі мен 18 389-нан астам оқушысы бар.
The Coweta County School District holds preschool to grade 12, and consists of 19 elementary schools, seven middle schools, and three high schools. The district has 1,164 full time teachers and over 18,389 students.
Жоғары білім
Мерсер университетінің Ньюнанда аймақтық академиялық орталығы бар. Орталық 2010 жылы ашылды және университеттің үздіксіз және кәсіби білім беру колледжі арқылы бағдарламалар ұсынады. Батыс Джорджия университетінің кампусы Ньюнан қаласында, қала орталығына жақын орналасқан. Бұл кампуста қазіргі таңда екі бакалавриат бағдарламасы бар: медбикелік ісі бойынша ғылым бакалавры және кішкентай балаларға білім беру. Ньюнан қаласында Батыс Джорджия техникалық колледжінің де кампусы бар. Колледж Темпл, діни емес әйелдер мектебі, 1854-1888 жылдар аралығында қызмет етті.
Mercer University has a regional academic center in Newnan. The center opened in 2010, and offers programs through the university's College of Continuing and Professional Studies. The University of West Georgia has a campus located in Newnan, near downtown. This campus currently has two undergraduate programs bachelor of science in nursing and early childhood education. Newnan is also home to a campus of West Georgia Technical College. College Temple, a non sectarian women's school, operated during the period of 1854 1888.
Әуежайлар
Ньюнан–Коуэта округі әуежайы жеке авиарейстер және ұшқыштарды даярлау қызметтерін ұсынады.
Newnan–Coweta County Airport provides chartered air service and flight training.
Темір жолдар
1950 жылдардың ортасына дейін Central of Georgia Атлантадан Колумбсқа дейін, Неунан арқылы екі бағытта күн сайын екі пойызды Man O' War қызметімен тасыды. Central 1971 жылға дейін бір ғана Man O' War пойызын сақтап келді, содан кейін Amtrak көптеген мемлекетаралық жолаушылар тасымалын өз мойнына алды. 1970 жылға дейін қала, Атланта арқылы Нью-Орлеаннан Нью-Йоркке қатынайтын Southern Railway компаниясының Crescent бағытындағы аялдамалардың бірі болды. 1960 жылдардың ортасына дейін Southern компаниясының Crescent және Piedmont Limited пойыздары Ньюнан қаласында екі бағытта да тоқтады.
Until the mid 1950s the Central of Georgia operated two trains daily in each direction, through Newnan from Atlanta to Columbus, in its Man O' War service. The Central continued a single Man O' War train until 1971 when Amtrak took over most interstate passenger service. Until 1970, the city was a stop on the Southern Railway's Crescent from New Orleans to New York City, via Atlanta. Into the mid 1960s, the Southern's Crescent and Piedmont Limited made stops in both directions in Newnan.