Кіріспе

Креско – АҚШ-тың Айова штатындағы Говард округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 3 888 адамды құрайды, бұл 2000 жылғы санаудағы 3 905 адамнан азайған. Бұл Говард округінің әкімшілік орталығы.

Тарих

Cresco 1866 жылы теміржол аймаққа тараған кезде құрылған. Cresco латын тілінде "өсемін" деген мағына беретін сөз. 1980 жылдың 20 қазанында "Дэвид Леттерман Шоу" бағдарламасы Крескодан тікелей эфирде көрсетілді, ол бағдарламаны өткізу конкурсының жеңімпазы болған.

География

Кресконың ұзындығы және ендік координаталары ондық формада 43.374491, −92.115121 болып табылады. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3.35 шаршы миль (9 км²) құрайды, және барлығы құрлықтан тұрады.

Климат

Cresco ылғалды континенталды климатқа (Köppen Dfb) ие, онда ұзақ, суық, қарлы қыстар мен өте жылы, ылғалды жаздар болады.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 3905 адам, 1652 үй шаруашылығы және 1004 отбасы тұрды. Халық тығыздығы анықталмаған. 1791 тұрғын үй бірлігі болды, олардың орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қаланың нәсілдік құрамы: 98.77% ақ нәсілді, 0.23% афроамерикандық, 0.15% американдық үндістер, 0.15% азиялық, 0.03% басқа нәсілдерден және 0.67% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0.72% құрады. 1652 үй шаруашылығының 30.5% құрамында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 49.0% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 8.1% әйелі күйеуінен айырылған немесе жалғызбасты үй шаруашылығы, ал 39.2% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 35.0% жеке адамдардан тұрды, ал 19.5% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2.27 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2.95 адамды құрады. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 25.6%, 18-24 жастағылар – 7.1%, 25-44 жастағылар – 26.1%, 45-64 жастағылар – 18.5%, 65 жасқа жоғары жастағылар – 22.8%. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 88.6 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 87.0 еркек шақ келді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 32 236 доллар, ал отбасының орташа табысы 43 682 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 30 088 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 21 444 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 18 190 доллар. Халықтың 6.8%-ы және отбасылардың 2.1%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 5.2%-ы және 65 жасқа жоғары жастағылардың 5.9%-ы.

Музейлер және басқа да қызықты жерлер

Mighty Howard County Fair жыл сайын маусым айында өтеді. 1868 жылы құрылған, алғашқы Говард округі жәрмеңкесі Говард округі сотының алаңында өткізілді. Өнер мен қолөнер бұйымдары, сондай-ақ өнімдердің көрмелері Сот үйінің жоғарғы қабатында орналастырылса, ірі көрмелер Сот үйін қоршаған газонға қойылды. Cresco Community Theatre – кез келген идеясы немесе үлес қосуға ниетті адамға ашық коммерциялық емес ұйым. Cresco сахнасында қойылатын спектакльдерді ұйым мүшелері шешеді, олардың репертуары атақты туындылардан бастап, жергілікті жазылған пьесаларға дейін жетеді. Cresco қаласында 1970 жылы алғашқы марапаттау кеші өткен Айова штатының Глен Брэнд Күршісу Даңқы залы орналасқан. 2010 жылға қарай, әуесқой күреске елеулі үлес қосқан 97 мүше тіркелген. Cresco енді теміржол желісінде болмаса да, қалада қайта қалпына келтірілген Милуоки жолының FP7 дизель локомотиві сақталған, ол "Мұра пойызы" деп белгілі және қала орталығындағы 9-шы тас жолда орналасқан Бидл паркінде қойылған. Cresco сонымен қатар Featherlite Trailers компаниясының бас кеңсесі болып табылады. Cresco пошта бөлімінде 1937 жылы Ричард Хейнс салған "Айова шаруашылығы" атты фрескасы бар. Мұндай фрескалар 1934 жылдан 1943 жылға дейін АҚШ-та Қаржы министрлігінің Сурет және мүсін бөлімі (кейіннен Көркем өнер бөлімі) арқылы жасалды.

Медиа

Қалалық газет – апта сайынғы Cresco Times Plain Dealer, сәрсенбі күндері және "The Cresco Shopper" сейсенбі күндері жарық көреді. KCZQ 102.3 FM – "Super C" деп танылатын, Айова штатының Креско қаласында тіркелген радиостанция. Станцияның студиясы, Эльм-стрит маңында орналасқан, оның басқару орталығы болып табылады. KCZQ 1991 жылдан бері Mega Media LTD компаниясына тиесілі, сол жылы хабар таратуды бастаған.

Білім

Крескодағы Нотр-Дам католик мектебі және Противиндегі Троица католик мектебі бастауыш мектеп оқушыларына жеке білім беру мүмкіндігін ұсынады. Бұрын Крескода Нотр-Дам жоғары мектебі болған. Нотр-Дам жоғары мектебі 1989 жылы соңғы түлектерін шығарды.

Басқару және кеңею (1871-1880)

Мектеп кеңесінің ең алғашқы құжатталған хаттамасы 1871 жылдың желтоқсанына дейін жетеді. Кеңестің алғашқы мүшелерінің арасында Август Бидл, Эдвард Жилет, В. Р. Мид, С. А. Стоун және В. Х. Паттерсон болды. Осы кезеңде облигациялар шығарылып, кейін қолма-қол ақшаға сатылды, бұл мектеп ғимаратын батыс жаққа кеңейтуге қажетті қаржы ресурстарын қамтамасыз етті. Келесі жылы кеңес құрамы мен басқару жүйесі өзгерді. 1872 жылдың қаңтар айында кеңес Д. В. Оу және Чарльз И. Уайт сияқты жаңа мүшелерді қабылдады, олар Бидл, Стоун, Паттерсон, Жилет және Мидпен бірге жұмыс істеді. Сол жылдың наурыз айында бірқатар тағайындамалар жасалды: Бидл президенттік лауазымға, Джон Э. Пек қазынашылыққа, ал Уайт хатшылыққа тағайындалды. 1872 жыл ішінде кеңес білім беру нысандарын одан әрі жетілдіру үшін бірқатар шаралар қолға алды. Болашақ даму үшін жеткілікті кеңістік қамтамасыз ету мақсатымен, қолдағы мектеп ғимаратына іргелес төрт жер учаскесін сатып алуға 400 доллар қаражат бөлінді. Бұдан өзге, мектеп үйі қорына үлестіру үшін доллардың 10 милінен салық енгізілді.

Өсім және кеңею (1878-1896)

1878 жылы ғимаратқа шығыс қанаты қосылды. Жоба 1880 жылы аяқталды, жалпы сметалық құны 13 000 АҚШ долларына бағаланды. Осы кезеңде Креско орта мектебінің тұңғыш бітірушілер жиыны 1880 жылдың 18 маусымында Кресконың Лирикалық залында өтті. Мектеп директоры Л. Т. Велд алты түлек алдында сөз сөйледі. Бұл дәуірге қатысты тарихи мәліметтер біршама шектеулі болғанымен, сол кезде орта мектеп үш жылдық оқу бағдарламасын ұсынғаны белгілі. Бұл оқу жоспары 1901 жылы төрт жылдық бағдарламаға дейін кеңейтілді. Креско мектептерінің материалдық-техникалық базасы оқушылар санының өсуіне байланысты үнемі жаңарып, дамып келді. 1893 жылы орталық кампуста бастауыш мектеп ғимараты салынды. Бұл ғимарат 1917 жылы қырауылдық өртке ұшырады. Кресконың білім беру жүйесінің артып келе жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында 1896 жылы Оңтүстік Уорд бастауыш мектебі салынды. Бұл мекеме 1953 жылы толыққанды қайта жаңартылудан өтті.

Физикалық өсу және даму (19051913)

Кресконың үнемі өзгеріп отыратын білім беру талаптарын қанағаттандыру үшін 1905 жылы жаңа орта мектеп ғимараты салынды. Бұл жоба сол жылдың наурыз айында тәуелсіз мектеп округінің азаматтарының мақұлдауына ие болды, оның бюджеті 25 000 доллардан аспады. Құрылыс тендерлері мамыр айында берілді, ал желтоқсан айына қарай жаңа аяқталған ғимараттарда сабақтар басталды. 100 футқа 80 фут өлшемдегі құрылыс, престелген кірпіш және Поствилл тасынан тұрғызылды. Оның биіктігі бағанадан күмбездің ең жоғарғы нүктесіне дейін 84 футқа жетті. Кәрнізі мен қоңырау мұнарасы мырыштан жасалған. Ғимарат орта мектеп деп аталғанымен, 3-тен 12-ге дейінгі сыныптардың оқушыларын қабылдады. 1905 жылы салынған ғимараттың бірінші қабатында директордың кабинеті мен бес сынып бөлмесі орналасқан. Екінші қабатта жетінші сыныптың бөлмесі, алты орта мектеп сыныбы, төрт оқу бөлмесі, жиналыстар залы және зертхана болды. Жертөледе қол өнер шеберханасы мен қазандық бөлмесі орналасқан. Ғимаратта бумен жылыту және жетілдірілген желдету жүйесі қолданылды. 1910 жылы "Ховард Каунти Таймс" газеті оны былай сипаттады: "Бірнеше ауа арналары күмбезге дейін жетеді, онда бірнеше радиаторлар ауа ағынын жоғары қарай құрады, бұл барлық бөлмелердің ауасын шамамен үш минут ішінде толығымен жаңартады. Сырттан келген таза ауа алдымен радиаторларда жылытылып, содан кейін барлық бөлмелерге жіберіледі, одан кейін күмбезге апаратын арналар арқылы шығарылады". Дора Перри, Кресконың студенті және кейіннен мұғалімі, 1906 жылғы "Old Rose and Black" жылнамасында жаңа ғимараттың егжей-тегжейлі сипаттамасын берді. Ол былай деп жазды: "1905 жылы Креско азаматтары салған жаңа орта мектеп ғимараты қаланың мәртебесін көтеріп тұр. Оған Шығыс Пек көшесінен оңтүстікке қарай негізгі кіреберіске дейін жаяу жолмен жуықтап келуге болады. Оның жалпы құрылысын қарастырғанда, ол Бедфорд құмтасының іргетасына орнатылған қыш кірпіштен салынғанын көруге болады. Кең шатырдың үстінде күмбез бен ту тігу мастысы тұр, онда жұлдызды-жолақты ту мектеп оқушыларының басынан биікке желбірейді. Басты кіреберістің оңтүстік жағында 1905 жыл деп жазылған. Ғимаратқа үш кіреберіс арқылы кіруге болады: оңтүстікке қарай орналасқан негізгі кіреберіс, сондай-ақ шығыс және батыс кіреберістер. Енді ғимаратқа кіріп, ішкі кеңістігіне бір көз жүгіртіп көрейік. Жылыту және желдету жүйелері жақсы жобаланған, радиаторлар ғимараттың барлық жеріне орналастырылған. Жертөледе қол өнер шеберханасы орналасқан. Жетінші сынып оқушылары жақын арада осы саладағы оқуларын бастауды күтуде. Дене шынықтыру шеберханасынан шығысқа қарай қазандық бөлмесі орналасқан. Жылыту аппаратының таңғажайып құрылысын тамашалағанда, біз басқалардың ыңғайлы болуы үшін мұндай күрделі механизмдерді ойлап табуға адамның тапқырлығына таңғаламыз. Енді кіреберіске кірсек, бірінші қабатқа апаратын баспалдаққа тап боламыз. Сол жерде тұрғанда, мына сөздер есіме түседі: "Өмір - өзің жасаған нәрсе, әлем - өзің қабылдаған нәрсе". Сатыдан оң жақта директордың кабинеті орналасқан, ол екі бөлікке – мемлекеттік және жеке кабинеттерге – ағаштан жасалған бөлу қабырғасымен бөлінген. Оның атмосферасы бұл жерде жағымды да, жағымсыз да істер жүзеге асырылатынын көрсетеді. Бірінші қабатта бес сынып бөлмесі бар. Үшінші сынып үлкен екі орынды орындықтармен жабдықталған, ол біз өмірдің алғашқы күресіне кіріскен шағымызды еске салады. Дегенмен, бұл бөлме жалқаулықты емес, оның тұрғындарының аянбай еңбегін көрсетеді. Үшінші сыныптың қасында, дәліздің арғы жағында төртінші сынып орналасқан. Ол бұрынғы бөлмеге ұқсас, бірақ қабырғалардағы әшекейлеулер интеллектуалды дамудың жоғары деңгейін көрсетеді. Батысқа қарай жылжуда бесінші сыныпты табамыз. Бұл көңілді бөлме балаларға оқу үшін жағымды орта жасайды. Содан кейін алтыншы сыныпқа жетеміз, онда ынталы оқушылар күнделікті міндеттерін орындауға дайын. Оңтүстік дәліздің арғы жағында сегізінші сынып орналасқан. Бұл жерде біз ой-қиялының айқын дамуын байқаймыз. Қабырғада 22 ақпанда сыныпқа сыйға берілген Линкольннің бюсті тұр. Бұл мүсін Лонгфеллоудың: "Ұлы адамдардың өмірі бізге ескерткіш болады, біз өзіміздің өмірімізді керемет ете аламыз" деген сөздерін еске салады. Екінші қабатқа екі баспалдақ жетеді, ал бірінші кездесетін бөлме жетінші сынып. Бұл бөлменің ішкі кеңістігі оқушылардың өнерлерін көрсетеді, олардың таланты қабырғаларда жазылған. Бұл туындылардың ішінде Роберт Бернстің суреті ерекше орын алады. "Соңғы жылдары Креско білім беру мекемелерін одан әрі өзгерткен қосымша құрылыс жобаларын жүзеге асырды. 1913 жылы орталық кампустың батыс жағында 13 000 долларға бағаланған жаңа бастауыш мектеп ғимараты салынды. Бұл қосымша құрылыс білім беру инфрақұрылымын кеңейтіп, бастауыш мектеп деңгейіндегі оқушылар санын арттырды. 1919 жылы Креско шығыс орта мектебі мен Батыс ауданы мектебін ашты. Бұл жобаларды қаржыландыру үшін 56 000 долларлық облигациялар шығарылды."

Жаңғырту (19271951)

Cresco Junior College 1927 жылдың 6 қыркүйегінде құрылды және жоғары мектеп ғимараттарының қарсы бетінде орналасқан жөнделген үйде орналасқан еді. Бірінші жылы Cresco Junior College-ге 19 студент қабылданса, келесі жылы 23 студент оқыды. Колледж студенттердің аздығына байланысты қиындыққа тап болды және нәтижесінде екі жылдан кейін жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. 1935 жылы 1905 жылғы ғимаратты 1919 жылғы ғимаратпен байланыстыратын жаңа дәліз салынды. Сол жылы спорт залының құрылысы жоспарланды. Ол 1938 жылы аяқталды. Бұл кеңейту аясында 1919 жылғы ғимараттағы ескі спорт залы толығымен қайта жабдықталды және шағын қойылымдарға арналған орынға айналдырылды. 1951 жылы жаңа гараж, автобус тұрағы және музыка бағдарламасы үшін оркестр бөлмесі салынды.