Кіріспе
Сиу-Центр – Айова штатының Сиу округіндегі қала. 2020 жылғы халық санағы бойынша халық саны 8 229 адамды құрады. Сиу-Центр голландтық мұрасымен, агробизнес саласымен және Дорд университетінің орналасқан жері ретінде танымал.
География
Сиу орталығы (43.076546, −96.173214) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 6.31 шаршы миль (16 км²) құрайды, барлығы құрлық. Сиу орталығы теңіз деңгейінен 1445 фут (440 м) биіктікте орналасқан. Ол Батыс Айованың солтүстік-оңтүстікке созылған қыратының жанында жатыр. Сиу орталығының шығыс жағы Флойд өзеніне ағып түседі. Батыс жағы Үлкен Сиу өзеніне ағып түседі. Сиу орталығынан 16 шақырым радиустағы аумақ бір шаршы шақырымдық бөліктерге бөлінген. Бұл бөліктерді көрсететін қиыршық тас және асфальтталған жолдар азды-көпті дөңдер мен сай-арқаларға бейімделмейді.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 6002 адам, 1831 үй шаруашылығы және 1351 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1933 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздық – ... (мәлімет жоқ). Халықтың этникалық құрамы: 96,58% ақ нәсілді, 0,15% афроамерикандық, 0,10% американдық индейлер, 0,85% азиялық, 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,62% басқа нәсілдер және 0,67% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 4,67% құрады, алайда олардың саны артып келеді. 1831 үй шаруашылығының 33,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 68,0%-ында бірге тұратын жұбайлар, 4,8%-ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 26,2%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 23,1%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 12,4%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,63 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,10 адамды құрады. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 22,3%, 18-24 жас аралығындағылар – 27,1%, 25-44 жас аралығындағылар – 20,7%, 45-64 жас аралығындағылар – 15,4%, ал 65 жастан асқандар – 14,5%. Орташа жас 26 жас. Әр 100 әйелге 92,1 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 89,1 еркек шақ келді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 42 775 доллар, ал отбасының орташа табысы 51 039 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 35 821 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 20 025 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 16 912 доллар болды. Отбасылардың 4,9%-ы және халықтың 7,1%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 8,2%-ы және 65 жастан асқандардың 5,8%-ы. 2000 жылы Сиу-Центр тұрғындарының 66,66%-ы өздерін голландтық текті деп санады. Бұл елдегі голландтық американдықтарының ең жоғары көрсеткіші.
Экономика
Сиу орталығының экономикасы, Айова штатының солтүстік-батысындағы көптеген шағын қалалар сияқты, агробизнеспен үлкен байланысты. 2011 жылдың желтоқсан айында Сиу орталығы маңындағы егістік жердің гектары 20 000 долларға сатылды, бұл рекордтық көрсеткіш. Егістік жердің сапасы және оның жоғары өнімді жүгері мен сояны өндіруге қабілеті – аймақтың негізгі табиғи байлығы, экономиканы дамытатын күш. Аймақтағы ірі жұмыс берушілердің көпшілігі астық және мал шаруашылығына қажетті материалдармен жабдықтайды, астық және мал өнімдерін өңдейді немесе ауыл шаруашылығы материалдарын жеткізу, өндіру және өңдеу салаларындағы мамандарға қызмет көрсетеді. Қаладағы ең биік және ең ірі құрылыстардың көп бөлігі астық сақтау қоймаларынан тұрады. Басқа да маңызды жергілікті жұмыс берушілердің қатарында өнеркәсіптік және коммерциялық жобалар үшін электр жүйелерін жобалау және орнатумен айналысатын Interstates компаниясы және терезелерді өндіретін, жергілікті зауытында шамамен 400 адамды жұмыспен қамтитын Pella компаниясы бар. Сиу орталығында жүк тасымалы үшін теміржол қызметі әлі де қолжетімді. BNSF теміржолының басты магистралі Сиу орталығы арқылы 75-ші АҚШ федералдық тас жолымен қатар өтеді. Бірнеше теміржол тармақтары мен BNSF жабдықтарына арналған станция бар. Астық – теміржолмен тасымалданатын басты тауар.
Көрермендер мен іс-шаралар
2012 жылы Сиу орталығы RAGBRAI XL (Айова штаты бойынша Регистрдің жыл сайынғы үлкен велосипедпен жүру) алғашқы тоқталысы болды. Сиу орталығы RAGBRAI-ді тағы 3 рет қабылдады: 1990, 1996 және 2002 жылдары. Сиу округінің жастар жәрмеңкесі жыл сайын шілде айының ортасында шамамен бір апта бойы өткізіледі. Жәрмеңкеде негізінен ауыл шаруашылығына басымдық беріледі, бірақ музыкалық өнер қойылымдары және балаларға арналған түрлі іс-шаралар да ұйымдастырылады. Маусым айының басында қалада "Жаз тойы" өтеді, оның бағдарламасына қалалық театр қойылымы, автокөлік көрмесі, круиздік кеш және басқа да әртүрлі шаралар кіреді. "Шошқа шаруашылығымен айналысушылар" орталық саябақта жыл сайын пикник ұйымдастырады. 2007 жылы құрылған "Сиуксперман триатлоны" жыл сайын мамыр айының басында, ал "Егін жинау жарты марафоны және 10 шақырымдық жүгіру" жыл сайын қазан айының басында өткізіледі. Сиу орталығында көңіл көтеруге арналған бірнеше мүмкіндік бар. "Барлық маусымдар орталығы", құрамында Siouxnami су паркі және жабық су орталығы, мұз шанағы және жалға алуға болатын кеңістіктер бар, жергілікті тұрғындар мен Дордт университетінің студенттеріне ашық көп мақсатты кешен болып табылады. Университеттің кампусы орталығында боулинг алаңы мен демалыс орталығы орналасқан.
Дін
Сиу орталығының мықты голланд мұрасы, көбінесе реформацияланған (кальвинистік) протестант мұрасы болып табылады. Сиу орталығында бес Христиандық реформациялық шіркеу, төрт Америкадағы реформациялық шіркеу, бір Біріккен реформациялық шіркеу және бір Нидерланд реформациялық шіркеуі бар. Сонымен қатар, Евангелиелік еркін шіркеу, Мәсіх миссиясы үшін лютерандық қауымдар және бір ELCA шіркеуі де бар. Рим-католик шіркеуі жақын жердегі қалалардағы екі шіркеудің бір бөлігі болып табылады, олардың барлығына Сиу-Сити діоцезінің бір діни қызметкері қызмет көрсетеді. Сиу орталығы Amistad Christiana-ға да үйі, ол CRC және RCA-ға қатысты испан тілінде сөйлейтін қауым.
Мәдениет
Сиу орталығы Солтүстік-Батыс Айова симфониялық оркестрінің үйі. Олардың концерт залы – Дордт университетінің B. J. Haan аудиториясы деп аталатын ғимарат. Оркестрдің құрамына көбінесе Айова штатының солтүстік-батыс бөлігінен келген еріктілер кіреді. Кейбір жетекші музыканттарға жалақы төленеді. Оркестр сонымен қатар жергілікті мектептер мен колледждердің жас музыканттарын дамыту үшін стипендиялар мен мүмкіндіктер ұсынады. Доктор Генри Дуйтман соңғы 22 жыл бойы оркестрді басқарды және жақында Мичиган штатының Allendale Charter Township қаласындағы Grand Valley мемлекеттік университетінде доцент болып жұмысқа орналасты, осылайша оркестрде дирижерлік лауазым бос қалды. 2011 жылдың сәуірінде Оңтүстік Дакота штатының Сиукс-Фолс қаласындағы Августана университетінің оркестрлік іс-шаралар директоры Кристофер Станичар оркестрдің директоры болып тағайындалғаны жарияланды.
Кітапхана
Сиу орталығы қоғамдық кітапханасы 1927 жылы құрылды. Сұраныстың өсуі мен ресурстық материалдардың көбеюіне байланысты орналасқан жері жылдар бойы бірнеше рет өзгерді. 1967 жылы кітапхана Орталық сауда орталығының солтүстік-шығысына қарай, бір блок қашықтықта жаңа орында ашылды. 2003 жылдың 23 шілдесінде кітапхананың көп бөлігі өрттен қирады. Шамамен 600 000 долларлық материал жоғалды, бірақ бір бөлігі қалпына келтіріліп сақталды. Жаңа ғимарат салу жоспарлары дайындалып жатқан кезде кітапхана қоғамдық орталыққа көшірілді. 2008 жылдың қыркүйегінде аяқталған Сиу орталығы кітапханасының жаңа орны көптеген қызметтерді ұсынды – жеке кеңес беру бөлмелері, көркемсурет галереясы және көптеген компьютерлер жалпы қолдануға арналды.
Американың скауттары
Сиу орталығында скауттық қозғалысы 1923 жылы басталды. Сиу орталығы жасағы Сиу қалалық кеңесінде 1-ші жасақ ретінде тіркелді. Бірнеше жыл өткен соң, 1-ші жасақ 1935 жылға дейін таратылды. Сол кеңес аясында, 94-ші жасақ Америка легионының №199 бөлімімен бекітілді. Жасақ 1935 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді. 1943 жылы Сиу-Сити аймақтық кеңесі жасақты Айова штатының Форт-Додж қаласында орналасқан «Прери Голд» аймақтық кеңесіне берді. Осы кезде 94-ші жасақ 211-ші жасақ болып қайта аталды. Тарихында 75-тен астам скаут «Құрметті скаут» атағына ие болды.
Америкадағы Сиу орталықтарының гүлдестелері
Ветерандарды мерекелік маусымда гүл шоқтарымен құрметтеу дәстүрі 1992 жылы Ворчестер гүл шоқтары компаниясының (Харрингтон, Мэн) Моррилл Ворчестері мерекелік маусым аяқталғанда көптеген артық гүл шоқтарымен қалғанда басталды. Арлингтон ұлттық зиратына бала кезінде жасаған сапарын еске түсіріп, ол зираттың ескі бөліміндегі қабір тастарына қою үшін 5000 гүл шоғын сыйлады. Ворчестердің бұл әрекеті ұлттық қозғалысқа ұласты. 2006 жылы Wreaths Across America коммерциялық емес ұйым ретінде құрылды. Жыл сайын желтоқсан айының сенбі күні 1000-нан астам жерде Американың әскери қызметкерлеріне құрмет көрсету және естелік ретінде гүл шоқтары қойылады. Әр гүл шоғы жеке тұлғалар, ұйымдар немесе компаниялардың қаржыландыруымен сатып алынады. Әр демеушілік естелік бағына бір гүл шоғын қоюға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта Аарон Ван Бек Сиу орталығы бағдарламасының директоры болып жұмыс істейді.