Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы

Автоматты taxobox
|name = Eremophila
|image = Eremophila maculata flowers.jpg
|image caption = Eremophila maculata (егілген) Лас-Вегастағы Desert Demonstration Garden-да
|taxon = Eremophila (өсімдік)
|authority = R. Br.
|subdivision ranks = Түрлер
|subdivision = Eremophila түрлерінің тізімін қараңыз
|synonyms ref =

Таксономия және атау беру

Эремофила туысы алғаш рет 1810 жылы ботаник Роберт Браун «Prodromus Florae Novae Hollandiae» еңбегінде ресми түрде сипатталды. Алғаш аталған түрлер E. oppositifolia және E. alternifolia болды, бірақ Браун типтік түрін белгілемеді. Виктория үкіметінің ботанигі Фердинанд фон Мюллер осы туысқа ең қызығушылық танытқан, ықпалды ерте табиғаттанушы болды және 47 түрін сипаттады, олардың көптегені Австралияның шалғай аймақтарына жасалған экспедициялар барысында жиналды. Роберт Чиннок – эремофилалардың 100-ден астам түрін атаған қазіргі заманғы сарапшы, бірақ көптеген түрлер сирек баратын жерлерде өсетіндіктен, тағы да көптеген түрлерге атау берілген жоқ. Қазірге дейін 221 түр сипатталған, ал тағы 40 түрі табылды, бірақ әлі сипатталған жоқ. Тізімге соңғы қосылған түрлер – Eremophila buirchellii және Eremophila calcicola, олар 2016 жылы ресми түрде сипатталды. Эремофила атауы ежелгі грек тілінен алынған: ἐρῆμος (erêmos) – «жалғыз» немесе «шөл», ал φίλος (phílos) – «құрметті» немесе «жақын» деген мағынаны білдіреді, бұл түрдің шөлейтті ортаға бейімделуіне сілтеме жасайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Эремофилалар Австралия құрлығында, негізінен шөлейтті аймақтарда таралған, ал түрлердің көпшілігі Батыс Австралияда кездеседі. Эремофила макулата Австралияның барлық штаттарында табылса да, Тасманияда эремофилалар өспейді. Эремофила дебилис Жаңа Зеландияда кездеседі, бірақ оның онда пайда болуы соңғы кезде болған деп саналады, көбінесе адамдар әкелгендіктен. Батыс Австралияда кем дегенде 229 түр табылған, ал олардың 80% осы штатқа тән. Олар ең көп кездесетін жері – Мекатарра-Вилуна аймағындағы шөлейтті жерлер. Онда 50-ден астам эремофила түрі бар және олар ең көп кездесетін бұталар. Бірнеше түрі, соның ішінде E. complanata және E. mirabilis өте шектеулі ареалда таралып, тек бір-екі тасты беткейде ғана өседі. Эремофила тұқымдарын өсіруге болады, бірақ бұл процесте жемісті ұзақ уақытқа жерге қалдыру керек немесе тұқымға зиян келтірмей, жемістен тұқымды алу қажет. Табиғатта эремофилалар көбінесе жауын-шашын аз болатын жерлерде өседі және ұзақ құрғақшылықтарға, тіпті жылдарға созылатын шөлейтке төтеп беруге бейімделген. Сондықтан эремофилалар аз күтімді қажет ететін, сумен қамтамасыз етуі шектеулі немесе бағбандары көп су талап етпейтін баққа ие болғысы келетін бақтарға өте қолайлы. Шындығында, артық су көптеген түрлерді өлтіруі мүмкін. Қатты құрғақшылықта кейбір түрлер, мысалы, E. microtheca жапырақтарын тоқтырып, ұзақ құрғақшылықтан кейін өлідей көрінеді, бірақ терең суарғаннан кейін қалпына келіп, тығыз, сау бұтаға айналады. Олардың көпшілігі қоректік заттарға кедей топырақта өседі, сондықтан тыңайтқыш көбінесе қажет болмайды немесе пайдалы емес.