Кіріспе

Удо Латек (16 қаңтар 1935 – 31 қаңтар 2015) – неміс футболшысы және жаттықтырушысы. Латек футбол тарихындағы ең табысты жаттықтырушылардың бірі, ол 15 маңызды титул жеңіп алды, ең белгілісі – «Бавария» (Мюнхен). Ол сондай-ақ «Боруссия Мёнхенгладбах» және «Барселона» командаларымен маңызды кубоктарды жеңіп алды. Осы клубтардан басқа, оның бас бапкерлік мансабында «Боруссия» (Дортмунд), «Шальке 04» және 1. ФК «Кёльн» командаларын жаттықтырды, содан кейін футболдан зейнетке шықты. Итальяндық Джованни Трапатони және португалдық Жозе Моуриньюмен бірге ол үш ірі еуропалық клубтық титулды жеңген жалғыз жаттықтырушы, ал Моуриньюмен бірге – үш клубпен осы жетістікке қол жеткізген жалғыз жаттықтырушы.

Ерте өмір

Латек Германияның Шығыс Пруссиядағы Босемб қаласында (қазіргі Польша, Бозе) дүниеге келген. Мұғалімдік мансабына дайындалып жүрген кезінде, ол SSV Marienheide, Bayer 04 Leverkusen және VfR Wipperfürth командаларында футбол ойнады. 1962 жылы VfL Osnabrück клубына қосылды. Алғашқы маусымын клуб "Оберлиганың" солтүстік дивизионында өткізді, ал кейінгі уақытын екінші дивизионда өткізді, себебі клуб 1963 жылы жаңа Бундеслига құрылғанда ілікпеді. Ол көбінесе орталық шабуылшы ретінде ойнады және әуе дуэліндегі шеберлігімен танылды. 1962-1965 жылдар аралығында 70 лигалық матчта 34 гол соқты. 1965 жылдың басында Латек футболшылық келісімшартынан мерзімінен бұрын босатылып, неміс футбол федерациясының (DFB) жастар құрамасының бапкері болып, Деттмар Крамермен бірге жұмыс істеді, Крамер бас бапкер Хельмут Шённің көмекшісінің бірі болды. Осы қызметте ол Германияны 1966 жылғы әлем чемпионатына қатыстырып, финалға жеткізген бапкерлер тобының құрамында болды.

Бавария Мюнхен

1970 жылғы наурыз айында Латтек хорват Бранко Зебектің орнын басып, «Бавария» клубының басшылығын қабылдады. Ол клубқа Франц Беккенбауэр ұсынған, бірақ оның тағайындалуы даулы болды, себебі ол бұрын ешқашан клуб командасын жаттықтырған емес. Беккенбауэр, Герд Мюллер және Сепп Майерден тұратын командаға Латтек жас дағдылары Пауль Брайтнер мен Ули Хойнесті қосып, бавариялық клубтың билік құру кезеңін ашты. Латтек «Баварияны» үш мәрте қатарынан лига чемпионы атанды, бұл неміс футболы тарихында алғашқы рет болды, сондай-ақ Германия кубогын жеңіп алды. 1974 жылы олар Еуропа чемпиондар кубогын жеңген алғашқы неміс командасы болды, финалда қайта ойнау кезінде «Атлетико» (Мадрид) клубын жеңді. Бұл клубтың үш рет қатарынан Еуропа кубогын жеңуінің біріншісі болды (бірақ Латтек тек біріншісінде ғана болды). «Бавария» командасының алты ойыншысы 1974 жылғы әлем чемпионатын және 1972 жылғы Еуропа чемпионатын жеңген Батыс Германия құрамасының құрамында болды. 1974–1975 жылғы отандық маусымды нашар бастағаннан кейін Латтек қызметтен босатылды, ал «Бавария» оны Детмар Крамермен алмастырды, оны да Беккенбауэр клубқа ұсынған. Латтек айтуынша, клуб президенті Вильгельм Нойдекерге клубтың нашар ішкі көрсеткіштерін ескере отырып, өзгерістер қажет екенін айтқаннан кейін, Нойдекер: «Дұрыс. Сен жұмыстан шығарылдың» деген жауап берді.

Боруссия Мёнхенгладбах

1975–76 жылғы маусымның басында Латтек Хеннес Вайсвейлерді "Боруссия Мёнхенгладбах" клубының бас жаттықтырушысы қызметінен алмастырып, 1979 жылға дейін осы клубта жұмыс істеді. Осы кезеңде ол тағы екі неміс чемпионатында жеңіске жетті, сонымен қатар 1979 жылғы УЕФА кубогының финалында "Ред Стар Белград" клубын жеңіп, Еуропадағы табыстарын жалғастырды. Ол үшінші рет қатарынан чемпионатты жеңіп алса, клуб үшін бұл төртінші рет қатарынан лигадағы жеңіс болар еді. Бірақ "Боруссия Мёнхенгладбах" 1. FC Köln клубынан, оның бұрынғы бас жаттықтырушысы Хеннес Вайсвейлер басқарған командадан, гол айырмасымен ғана қалып қойды. 1977 жылы клуб Римде өткен Еуропа чемпиондар кубогының финалында "Ливерпульге" қарсы ойнады, бірақ 3:1 есебімен жеңілді. "Ливерпуль" Континентальдық кубок үшін өтетін келесі ойындарға қатысудан бас тартқандықтан, "Боруссия" Оңтүстік Америка чемпиондары "Бока Жуниорс" клубына қарсы финалда олардың орнын басты. Аргентинада 2:2 есебімен тең түскеннен кейін, "Мёнхенгладбах" Карлсруэде өткен өз алаңындағы ойында 3:0 есебімен жеңіліске ұшырады.

Боруссия Дортмунд

Осы маусымның соңында Латтек «Мёнхенгладбахтан» кетіп, екі сәтсіз жылды «Боруссия Дортмундта» өткізді. «Мёнхенгладбахта» жұмыс істеген кезінде ол легендарлы шабуылшы Юпп Хайнкеске (375 лигалық матчта 226 гол / 64 еуропалық жарыста 51 гол), сондай-ақ ұлы даниялық шабуылшы Аллан Симонсенге, және Берти Вогц, Райнер Бонхоф, Ули Стилейке және Герберт Виммер сияқты ұлттық құраманың тұрақты ойыншыларына жетекшілік етті. «Дортмундта» оның мұндай талантқа қол жеткізуі мүмкін болмады, ал жаңа клубында оны дамытуға қажетті ресурстар мен шыдамдылық болмады. Осы кезде оның 15 жастағы ұлы лейкемиядан қайтыс болды, бұл оны жеке өміріндегі қайғыдан аулақ болу үшін жаңа жұмыс іздеуге итермеледі. «Барселона» сапында Мигуэли, Алексанко, Рексач, Асенси, Куини, неміс Бернд Шустер және даниялық Аллан Симонсен, Латтек бұрынғы клубы «Мёнхенгладбахтан» шақырған жұлдызы алаңда жетекшілік етті. Екінші маусымда 22 жастағы Диего Марадона рекордтық трансфер сомасына сатып алынды. Дегенмен, «Барселона» сол жылы ешқандай ішкі титул жеңе алмады, ал 1982–83 маусымының соңында Латтек орнына әлем чемпионы аргентиналық жаттықтырушы Сесар Луис Менотти келді, одан Марадонаның ең жақсы қасиеттерін ашуды күтті.

"Бавария" клубына оралу

Латтек келесі бас бапкерлік қызметін бұрынғы ойыншысы Ули Хоэнестен алды, ол сол кезде өзінің бұрынғы клубы – «Бавария» Мюнхеннің коммерциялық директоры болып жұмыс істеді. Латтек венгр жаттықтырушысы Пал Цсернайдың орнын басты. Келесі бірнеше жылда ол клубпен тағы бір лига чемпионатының «хет-тригін» жеңіп алды және тағы екі ұлттық кубокты ұтып алды, 1986 жылғы «дубль» неміс футболы тарихындағы төртінші рет болды. Дегенмен, «Бавария» 1987 жылғы Еуропа чемпиондар лигасының финалында «Портуға» 2:1 есебімен жеңілді. Оның «Бавариямен» екінші рет жұмыс істеген кезіндегі көрнекті ойыншылары: Карл Хайнц Румменигге, Лотар Маттеус, Клаус Аугенталер, Дитер Хоэнес, даттық жартылай қорғаушы Сёрен Лерби және бельгиялық ұлттық қақпашы Жан Мари Пфафф. «Боруссия Мёнхенгладбахпен» болғандай, оның бұрынғы ойыншысы Юпп Хайнкес оны мұнда да бас жаттықтырушы ретінде із басты.

Кельн және Шальке

"Бавария" клубындағы жарқын жылдарынан кейін Латтек бірнеше жылға зейнетке шықты. 1991 жылы ол 1. FC Köln клубының спорттық директоры болып жұмысқа тұрды және бір матчқа бас жаттықтырушы болды, онда "Баварияға" қарсы өз алаңында тең түсті. Маусымның қалған бөлігін ол клубта техникалық менеджер ретінде өткізді. 1992 жылы ол қайтадан жаттықтырушылыққа оралды және "Шальке 04" командасын маусымның бірінші жартысында жетектеді. Мюнхендегі соңғы матчы "Бавариямен" 1–1 есебімен тең аяқталды.

Боруссия Дортмундқа оралу

Латек ресми түрде зейнеткерлікке шығып, ұлттық басылым Die Welt газетінде және екі апта сайын жарық көретін kicker спорт журналында телекомментатор және тілші болып жұмыс істеді. Бірақ, бұрынғы командасы – «Боруссия Дортмунд» оны зейнеттен қайта шақырды. Клуб 1997 жылы Чемпиондар лигасының жеңімпазы болған еді, алайда 1999–2000 маусымының соңына қарай үлкен дағдарысқа тап болды. Команда төменгі лигаға түсіп қалу аймағынан тек бір ұпай ғана жоғары тұрды, ал маусымды аяқтауға бес матч қалған еді. 65 жастағы Латек, шамамен 250 000 еуро көлемінде өте жомарт ұсынысқа келісіп, құтқарушы рөлін қабылдады. Оның тәжірибесі нәтежесін берді: екі жеңіс, екі тең ойын және тек бір жеңіліс – «Бавария» Мюнхенге қарсы – клубты лигада қалдыруға жеткілікті болды. Оның соңғы матчы 75 000 көрерменнің алдында «Герта BSC» клубына қарсы өткен, нәтижесі 3–0 есебімен жеңіс болды. «Дортмундта» ол ізбасары Маттиас Саммерге жұмыс істеуге қолайлы жағдай жасады, ол екі жылдан кейін 34 жасында неміс командасын лига чемпионы етіп шығарған ең жас бапкер атанды.

Кейінгі өмірі

Латек 14 маңызды жүлде жеңіп, зейнетке шықты. Кейіннен Латтек Паркинсон ауруы мен деменцияға шалдықты. Оның қазасы туралы хабарды естігеннен кейін Франц Беккенбауэр Twitter-де былай деп жазды: "Қайғылы жаңалық: ұлы Удо Латек қайтыс болды. Тыныштықта жат, досым."