Кіріспе

Пэн Шуай (1986 жылғы 8 қаңтарда туған) – Қытайдың бұрынғы кәсіби теннисшісі. 2014 жылдың ақпан айында Әйелдер теннис қауымдастығы (WTA) оны әлемдегі ең жақсы қос ойыншы деп санды, бұл көрсеткішті кез келген салада алғаш рет қол жеткізген қытайлық теннисші. Ол 2011 жылдың тамызында жекелей сында әлемдік рейтингте 14-орынға жетті және WTA турнирлерінде екі жекелей және 23 қос сында жеңіс туын көтерді. Пэн 2010 жылғы Азия ойындарында жекелей финалда Ақгүл Аманмурадованы жеңіп, алтын медальді қанжығасына байлады. 2013 жылғы Уимблдон чемпионатына қатысып, әйелдер арасындағы қос сында Хси Су Вэймен бірге алғашқы үлкен титулын жеңіп алды. Ол сондай-ақ 2014 жылғы Франция ашық чемпионатында Hsieh есімді әріптесімен әйелдер арасындағы қос сында жеңіске жетті. Жекелей сындағы ең жақсы көрсеткіші 2014 жылғы АҚШ ашық чемпионатында жартылай финалға жеткені болды, бұл тарихта Чжэн Цзе мен Ли Надан кейін үлкен турнирдің жартылай финалына шыққан үшінші қытайлық теннисші. Пэн екі қолымен ойнау және өте тегіс соққы беру қабілетімен танымал болды. Ол Ким Клистерс, Мартина Хингис, Амели Моресмо, Анастасия Мыскина, Елена Дементьева, Франческа Шьявоне, Елена Янкович, Агнешка Радванска, Марион Бартоли және Вера Звонарева сияқты топ-10 және топ-5 теннисшілерін жеңген. 2021 жылдың қараша айында күштеп жоғалды деген күдік туғаннан кейін, Пэн Weibo әлеуметтік желісінде жазған хабардан кейін жұрттан жасырынды. Онда Қытайдың зейнеткер вице-премьері Чжан Гаоли оны күштеп сексуалдық қатынасқа мәжбүрлегені туралы мәліметтер келтірілген. Бұл жаңалық Қытайда кеңінен цензураланды. Пэннің қауіпсіздігіне байланысты халықаралық алаңдаушылық күшейді және WTA елдегі барлық турнирлерін тоқтатты. Пэн оқиғадан кейін бірнеше рет көпшілік алдына шығып, кәсіби тенниспен айналысуын тоқтатқанын мәлімдеді. Бұл жағдайға қанағаттанбаған WTA 2023 жылы Қытайға оралатындығын хабарлады.

Ерте өмір

Пэн Шуай Сянтан қаласында дүниеге келген. Ол сегіз жасында тенниспен айналыса бастады, себебі оның әйелі Қытайда танымал теннис жаттықтырушысы және отбасында теннис ойнайтын жалғыз адам болған. Ол қатты корттарды және екі қолмен оң жақтан соққы беруді жақсы көреді (бірақ артқы соққысы жақсырақ). 13 жасында Пэн жүрек ақауын жою үшін операция жасатуға ауруханаға түсті, бұл жағдайды ол 2008 жылғы Adidas-тың "Impossible is Nothing" кампаниясында түсіндірді. 2002 жылдың ақпан айында Пэн үшінші $10k турнирінде жеңіске жетті. Келесі аптада ол жеңіс тізбегін он екіге дейін ұзартты және Нью-Делиде $25k турнирінің финалына өтті, бірақ чемпиондық матчта Ева Бирнероваға есе жіберді. Содан кейін ол шамамен жеті ай бойы жекелей турнирлерге қатысудан бас тартты және жылды әлемдік рейтингте 358-орында аяқтады. 2009 жылдың басында Пэн 2009 маусымында Тарик Бенхабилестің толық уақытты жаттықтырушысы болатынын мәлімдеді. Ол Сиднейдегі халықаралық турнирде Хси Су Вэймен жұптасып, Натали Деши мен Кейси Делаккуаны жеңіп, финалда жеңіске жетті. Мамыр айында өткен Италия ашық чемпионатында Пэн қайтадан Хсиемен жұптасып, Даниэла Хантухова мен Ай Сугияманы жеңіп, қос турнирде жеңіске жетті. Франция ашық чемпионатында Пэн жекелей турнирден шығарылды, бірақ Хсиемен жұптасып, қос турнирде жартылай финалға өтті, үшінші раундта Хантухова мен Сугияманы, ал ширек финалда Радванска әпкелерін жеңіп, Виктория Азаренка мен Елена Веснинаға есе жіберді. 2009 жылғы Уимблдон чемпионатында Пэн үш жарым сағатқа созылған қызықты ойыннан кейін екінші раундта 11-орындағы Агнешка Радванскаяға есе жіберді. Бес матч-пойнтты сақтап қалғанмен, ол үш сетте жеңіліске ұшырады. Оның "ешуақтан баспайтын" мінезі көптеген британдық жанкүйерлердің құрметіне ие болды. Қытай ашық чемпионатында Пэн 2008 жылғы чемпион және бұрынғы әлемнің бірінші ракеткасы Желена Янковичті жеңді, ол матчтың соңында білегін жарақаттады. Үшінші раундта Пэн бұрынғы әлемнің бірінші ракеткасы Мария Шараповаға қарсы жеңіске жетті. Жартылай финалда ол Надя Петровадан жеңілді. Қос турнирде Пэн Хсиемен жұптасып, жеңіске жетті, бұл оның мансабындағы ең жоғары 13-орынға көтерілуіне әкелді. 2010 жылғы Морилла-Хобарт халықаралық турнирінде және Австралия ашық чемпионатында Пэн Чжэн Цзеден жеңіліске ұшырады. Пэн Индиан Уэллс ашық чемпионатының екінші раундына және Эсторил ашық чемпионатының жартылай финалына өтті. Содан кейін ол бірнеше жарақат алды. Премьер-лиганың Мадрид ашық чемпионатының бірінші раундында оң жақ адуктор бұлшық етінің ауыруына байланысты матчты доғаруға мәжбүр болды. Екінші раундта ол Аранкса Парра Сантоньядан жеңілді. Содан кейін Пэн ауырып қалғандықтан Франция ашық чемпионатынан бас тартты және шөп корттағы маусымды өткізіп жіберді. АҚШ ашық чемпионатында Пэн үшінші раундқа өтті, бірақ жарақат алғандықтан турнирден шықты. Содан кейін ол Пан-Тынық мұхиты ашық чемпионатында және Қытай ашық чемпионатында екі рет бірінші раундтан шығып, әлемдік рейтингін 95-орынға түсірді. ITF турнирінде Пэн Тайбэйдегі $100k турнирінде жеңіске жетті және 2010 жылғы Азия ойындарында Қытай құрамасының құрамында маусымды аяқтады. Ол командалық жарыста Ли На, Ян Цзи және Чжан Шуаймен бірге алтын медальді жеңіп алды. Қос турнирде ол Ян Цзимен бірге қола медальді жеңіп алды, ал жекелей турнирде өзбекстандық Ақгүл Аманмурадованы жеңіп, тағы бір алтын медальді жеңіп алды.

2011-2012 жж: жеке бақ бойынша мансаптық No 14

2011 жылы Окленд Ашық турнирінде Пэн Кузнецовадан (3-ракетка) жеңіп, сенсация тудырды. Австралия Ашық чемпионатында ол Катерина Бондаренко, Елена Янкович және Аюми Моританы жеңіп, карьерасында алғаш рет «Үлкен дулыға» турнирінің төртінші турында өтті, бірақ Агнешка Радванскаға есе жіберді. Оның рейтингі 40-қа көтерілді. Индиан-Уэллс турнирінің үшінші турында ол Ли Надан (7-ракетка) алғаш рет жеңіске жетті. Пэн Чарльстон қаласындағы Family Circle Cup турнирінің жартылай финалына жетіп, әлемдік рейтингте 29-орынға көтерілді. Пэн сондай-ақ Италия Ашық чемпионатында Чжэн Цземен бірге қос сында жеңіске жетті. Пэн Брюссель Ашық чемпионатының финалына шықты, бірақ әлемнің бірінші ракеткасы Каролина Возняцкиге есе жіберді. Франция Ашық чемпионатында Пэн ауруға байланысты үшінші турда матчты доғарып қалды. Уимблдон турнирінде ол 16-ға дейін жетті, бірақ Мария Шараповаға (5-ракетка) жеңілді. Цинциннатиде жақсы нәтижелер көрсетіп, Пэн карьерасындағы ең жоғары рейтингке – 14-орынға көтерілді. Жарақат алғаннан кейін АҚШ ашық сериясынан шыққаннан соң, ол АҚШ ашық чемпионатында 16-ға дейін жетті, бірақ Флавия Пеннеттаға есе жіберді. 2012 жылғы Австралия Ашық чемпионатында да, Дубай теннис чемпионатында да Пэн екінші турда жеңілді. Малайзия Ашық турнирінен кейін ол бір ай демалып, Мадрид Ашық турниріне оралды. Бірақ Мадридте, Римде және Брюссельде ерте кезеңдерде жеңілді. Уимблдон чемпионатында ол Сандра Заниевска, Аюми Морита және Аранта Русты жеңіп, Мария Кириленкоға есе жібермес бұрын екінші рет 16-ға жетті. 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында Пэн әйелдер арасындағы жекелей сында екінші турға, ал әйелдер арасындағы жұп сынында ширек финалға өтті (Чжэн Цземен бірге). WTA чемпионаттарында да өнер көрсетті. Пэн WTA тур чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы қытай теннисшісі және Чжэн Цзе, Ян Цзы, Сунь Тиантиан және Ли Надан кейін «Үлкен дулыға» турнирін жеңген бесінші теннисші болды. 2014 жылы Пэн Шэньчжэнь Ашық чемпионатының финалына жетіп, Ли Надан жеңілді. Австралия Ашық чемпионатында ол алғашқы турда Куруми Нарадан жеңілді. Сондай-ақ, ол екінші турда Шахар Пеер мен Сильвия Солер Эспиносаға қарсы жұп сынында Хсиемен бірге жеңілді. Кейін Пэн екі рет қатарынан жұп сынында жеңіске жетті: Паттайя Ашық чемпионатында Чжан Шуаймен бірге финалда Алла Кудрявцева мен Анастасия Родионованы жеңіп, Катар Ашық чемпионатында Хси Су Вэймен бірге финалда Квета Пешке мен Катарина Среботникты жеңді. 17 ақпанда Пэн жұп сынында әлемнің бірінші ракеткасы атанды, бұл оның әлемдегі бірінші ракетка атанған алғашқы қытай теннисшісі (еркек немесе әйел, жекелей немесе жұп сынында). Пэн мен Хсие маусымда тағы үш титул жеңіп, сәтті өнер көрсетуді жалғастырды, оның ішінде екі «Премьер Мис обязательный» турнирі (Индиан-Уэллс және Пекин) және Франция Ашық чемпионаты. Жартылай финалда ол 10-ракетка Каролина Возняцкиге қарсы 6:7, 3:4 есебімен жеңілді, ыстыққа байланысты аурудан қатты құрышты және мүгедектер арбасында корттан шығарылды. Ол қалпына келтіру үшін келесі Гонконг Ашық турниріне қатыспады, бірақ онда жарнамалық шараларға қатысты. Ол Ухань Ашық, Қытай Ашық және Тяньцзинь Ашық турнирлерінде қайтадан өнер көрсетті. Пэн мен Хсие ВТА финалына екінші орынды иеленгендер ретінде қатысты. Олар Гарбинье Мугуруза/Карла Суарес Наварро және Алла Кудрявцева/Анастасия Родионованы тікелей сеттерде жеңіп, финалға өтті. Бірақ олар Кара Блэк/Сания Мирзаға ойсырап жеңілді. Содан кейін олардың жұптығы аяқталды, Пэн бұрын АҚШ Ашық чемпионатында хабарлағандай.

2015: Жарақат

2015 жылы Пэннің маусымы қиын болды. Жарақаттарына байланысты ол көбінесе бірінші немесе екінші раундта жеңіліске ұшырады. Оның маусымдағы ең жақсы нәтижесі – Аустралия ашық турнирінің төртінші раундына өтуі болды, бұл оның бұрынғы ең жақсы көрсеткішімен теңесті, бірақ ол екінші нөмірлі Мария Шараповаға ұтылып, турнирдің финалисіне дейін жеткен ол ойыншыға есе жіберді. Пэн 2015 жылы бірде-бір жұптық ойында жеңіске жете алмады. Ол 2016 жылғы Олимпиадаға дайындық мақсатында Тяньцзинь қаласындағы әріптесі Сюй Ифанмен маусымды бастады, бірақ Шэньчжэнь және Аустралия ашық турнирлерінің бірінші раундтарында жеңіліске ұшырады. Аустралия ашық турнирінің бірінші раундында Кимко Дате Крумм мен Кейси Делаккуаға қарсы өткен ойында олар 6:4, 5:0 еселігімен алға шығып, екінші сетте екі матч-пойнт, ал соңғы сеттің он екінші геймінде тағы үш мүмкіндікті пайдалана алмады және нәтижесінде қарсыластарына есе жіберді. Пэн Сюйдің ойынына қатты ренжіді, өйткені қарсыластары оны үнемі шабуылдап, көптеген қателіктер жасады және осы серіктестікті тоқтатуды шешті. Ол Дубайда Квета Пешкемен және Мадридте Зарина Дияспен тағы екі турнирде өнер көрсетті, бірақ бірде-бір сетті жеңе алмады. Франция ашық турнирінің бірінші раундында Полона Херцогқа жеңілгеннен кейін Пэн арқасы мен беліндегі жарақаттарына байланысты 2015 жылғы маусымын аяқтағанын мәлімдеді.

2016-2017 жж: WTA жеке турнирінің титулымен оралу, австралиялық қос финалы

2016 жылы Пэн Индиан-Уэллсте турнеге оралды. Ол бірнеше турнирде ерте қаңғырып, оның ішінде Рио Олимпиадасында бірінші раундта жеңілді. Қытай ашық турнирінде Пэн бірінші раундта Венера Уильямсты жеңіп, екінші раундта Каролина Гарсиядан жеңілді. Тяньцзинь ашық турнирінде ол өзінің алғашқы WTA жекелей турнирінің чемпионы атанды. Тяньцзиньде тұратын ол, жетінші нөмірлі және отандасы Чжан Шуайдың турнирден шығуына байланысты алғашқы раундта ойнамады. Екінші раундта ол Чан Кай Ченді жеңді. Ол ширек финалда Агнешка Радвансканың турнирден шығуынан пайдаланып, жаңбырдың салдарынан екі күнге созылған жартылай финалда Данка Ковиничті жеңді. Пэн 2014 жылғы чемпион Элисон Рискеге қарсы жартылай финалдан кейін бірнеше сағаттан соң финалға шықты және екі сетпен жеңіске жетті. Сондай-ақ, Кристина МакХейлмен бірге қос сында да жеңіске жетті. Пэн маусымды Шэньчжэнь ашық турнирінде бастады, онда ол алғашқы раундта кейіннен чемпион атанған Катерина Синяковадан жеңілді. Қос сында ол Андреа Хлавачковамен бірде-бір сетті жоғалтпай 21-ші титулын жеңіп алды. Австралия ашық турнирінің жекелей сынында ол екінші раундта Эужени Бушардан жеңілді. Қос сында Пэн мен Хлавачкова бірде-бір сетті жоғалтпай финалға өтті, үшінші орынды алған және Олимпиада чемпиондары Екатерина Макарова/Елена Веснина, сондай-ақ бірінші орынды алған Каролина Гарсия/Кристина Младеновичті жеңді. Финалда олар 2015 жылғы чемпиондар Маттек-Сандс/Шафароваға үш сетпен жеңілді. Содан кейін Пэн Тайвань ашық турниріне қатысып, бірде-бір сетті жоғалтпай сегізінші рет WTA финалына өтті. Финалда ол әлемнің 13-ші ракеткасы Элина Свитолинадан жеңілді. Ол Хлавачковамен бірге қос сында да финалға өтті, бірақ матчты тең аяқтап, Веснина/Макаровадан жеңілді. Ол Индиан-Уэллсте төртінші раундқа жетті, бірақ Мадрид ашық турнирінде Карла Суарес Наварроға қарсы бірінші раундта жеңілді. Ол Қытайдың Нанчан қаласында өткен Цзянси халықаралық ашық турнирінде өзінің екінші WTA жекелей титулын жеңіп алды, финалда Нао Хибиноны жеңді.

2018: ТМБ санкциясы

2018 жылдың тамызында Пенгке Теннис адалдығы бөлімі (TIU) тарапынан мәжбүрлеу жасағаны және оның негізгі серігі 2017 жылғы Уимблдон чемпионатында тіркелу мерзімі өткен соң да әйелдердің жұптық сынынан бас тартуға келісуі үшін қаржылық сыйақы ұсынғаны үшін алты айға жарысқа қатысудан шеттетіліп, 10 000 доллар айыппұл салынды. Оның серіктесі Элисон Ван Уитванк бас тартқандықтан, Пэнг оның орнына турнирден шықты. Жаза мерзімінің үш айы мен 5000 доллар айыппұл төлеу шарттары тоқтатылды.

2019-2022: Зейнетақыға шығу

Пэн 2019 жылғы маусымын Шэньчжэнь ашық турнирінде бастады. Ол бірінші раундта Кристина Плишковаға қарсы үшінші сетте жамбас жарақатынан кейін матчтан шықты. Жұптық сында ол және жерлесі Янг Чжаочуан финалда Дуан Иньин/Рената Ворачованы жеңіп, титулға ие болды. Пэн Австралия ашық турнирінің, Ролан Гаррос пен Уимблдонның бірінші раундтарында, ал АҚШ ашық турнирінің екінші раундтарында жеңілді. Цзянси халықаралық турнирінде Пэн жартылай финалға өтті, онда Елена Рыбакинадан жеңілді. Жұптық сында ол Чжан Шуаймен бірге финалға жетті, бірақ елдестері Ван Синью/Чжу Линьге есе жіберді. Пэн Гуанчжоуда жекелей сында екінші раундта жеңілді, бірақ Лора Сигемундпен жұптасып, жұптық сында жеңіске жетті, финалда Алекса Гуарачи/Джулиана Олмосты жеңді. Ол Ухань, Пекин және Тяньцзиньде бірінші немесе екінші раундта жеңілді, бірақ Сучжоу Ladies Open финалында Чжу Линьге қарсы жеңіске қол жеткізді. Пэн 2020 жылғы маусымын Шэньчжэнь ашық турнирінде бастады, онда ол екінші раундта бесінші ракетка және болашақ чемпион Екатерина Александроваға ұтылды. Хобартта ол Чжан Шуаймен жұптық сында финалға өтті, бірақ Надия Киченок/Сания Мирзадан жеңілді. Австралия ашық турнирінде, Таиланд ашық турнирінде және Катар ашық турнирінде ол бірінші немесе екінші раундта жеңілді. 2022 жылдың ақпан айында Пэн француз журналы L'Équipe-ке берген сұхбатында карьерасын аяқтағанын жариялады, сондай-ақ 2021 жылғы әлеуметтік желідегі жазбасы мен одан кейінгі оқиғалар туралы айтты.

Жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптау және жоғалып кету

2021 жылдың қараша айында Пэн Чжан Гаолиді, зейнеткер қытай вице-премьері және ҚКП-ның жоғары лауазымды мүшесін, 2018 жылы сексуалдық шабуыл жасады деп айыптады. Бұл туралы ол Weibo әлеуметтік желісінде жариялаған хабарламасынан белгілі болды. Онда екеуінің Чжан Саяси бюроға жоғары лауазымға көтерілгенге дейін танысқандығы айтылған. Алайда, Чжан 2018 жылы зейнеткерлікке шықты, және Пэн мен оның әйелін қабылдағаннан кейін, ол теннис жұлдызымен тағы да сексуалдық қатынас құруды қалады. Пэн бастапқыда қарсылық көрсетті, бірақ Чжан оны көндіруге тырысты. Қорқып, алаңдап, бұрынғы сезімдеріне байланысты ол келісім берді. Пэннің жазбасы Қытайдағы MeToo қозғалысына назар аударды, және белсенді Чжоу Сяочуан оған қолдау білдірді.

Содан кейін Пэн әлеуметтік желілерде жарияланбады және WTA оған жете алмады. Қытай билігі сауалдарға нақты жауап бермеді, ал Қытай Теннис қауымдастығы оның қауіпсіз екенін мәлімдеді. WTA бас директоры Стив Саймон қытай билігінен оның айыптауларын тергеп, осы тақырыпты цензуралауды тоқтатуға шақырды, сондай-ақ көптеген теннисшілер алаңдаушылық білдірді. Пэннің суреттері қытай мемлекеттік БАҚ-тарында пайда болды, бірақ сарапшылар мен адам құқықтарын қорғаушылар бұл үкіметтік пропаганда болуы мүмкін деп алаңдады және ол еркін болмауы мүмкін деген күдік туды. Халықаралық Теннис федерациясы, Amnesty International, Еуроодақ және БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі жоғары комиссары оның қауіпсіздігін растау үшін дәлелдерді талап етті, ал WTA Қытайдағы барлық турнирлерді тоқтатуға шешім қабылдады. Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) олар оған екі рет бейне байланыс арқылы сөйлескенін мәлімдеді. Lianhe Zaobao газетінен шыққан видео және L'Équipe француз журналына берген сұхбатында Пэн ешкімді сексуалдық шабуыл жасады деп айыптамағанын айтты, бірақ күмәндер мен оның бастапқы жазбасының мағынасы және құқықтық салдары туралы пікірталастар сақталып қалды. Пэн 2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында ХОК өкілдерімен кездесіп, бірнеше шараларға қатысты. Оның жариялаған мәлімдемесі және одан кейінгі оқиғалар Қытайда цензураланып отыр. 2022 жылдың тамызында ITF президенті Дэвид Хаггерти Пэнмен сөйлескенін және оның қауіпсіз екенін көргенін айтты. WTA қытай үкіметінен Пэннің мәлімдемесін тергеуді талап етті, бірақ кейбір теннисшілер бұл талапты артық деп санады. New York Times және Guardian газеттерінің жазушылары бұл шешімді сынады, олардың пікірінше, бұл шешім қаржылық мүдделермен байланысты.