Кіріспе

Атомдық саны 105, бірақ массалық саны әртүрлі нуклидтер

Дубний (105Db) – синтетикалық элемент, сондықтан стандартты атомдық салмағы берілмейді. Барлық синтетикалық элементтер сияқты, оның тұрақты изотоптары жоқ. Алғаш рет синтезделген изотоп 1968 жылы 261Db болды. 255Db-ден 270Db-ге дейінгі (264Db, 265Db және 269Db-ден басқа) он үш радиоизотоп белгілі, сондай-ақ бір изомер (257mDb) бар; тағы екі изомер туралы хабарланған, бірақ олар расталмаған. Ең ұзақ өмір сүретін белгілі изотоп – 268Db, оның жартылай ыдырау периоды 16 сағатты құрайды.

260Db

272Rg ыдыраулары туралы жаңа деректер, кейбір ыдырау тізбектерінің күтілгеннен әлдеқайда ұзақ өмір сүре отырып 260Db-ге дейін жалғасатынын көрсетті. Бұл ыдыраулар шамамен 19 секундтық жартылай ыдырау мерзімімен альфа-ыдырау арқылы ыдырайтын изомерлік деңгеймен байланыстырылды. Нақты анықтама беру үшін қосымша зерттеулер қажет.

258Дб

258Db-нің изомерлік күйіне қатысты дәлелдер 266Mt және 262Bh элементтерінің ыдырауын зерттеу арқылы алынды. Электронды тұтқындау (ЭТ) арқылы ыдырауға жатқызылған ыдыраулардың жартылай ыдырау мерзімі, альфа-ыдырау арқылы ыдыраулардың жартылай ыдырау мерзімінен айқын ерекшеленеді. Бұл шамамен 20 секундтық жартылай ыдырау мерзімімен ЭТ арқылы ыдырайтын изомерлік күйдің бар екенін көрсетеді. Бұл тұжырымды растау үшін қосымша тәжірибелер қажет.

257Дб

257Db-нің қалыптасуы мен ыдырауының зерттелуі изомерлік күйдің бар екенін дәлелдеді. Алғашқыда 257Db 9,16, 9,07 және 8,97 МэВ энергиясымен альфа-эмиссия арқылы ыдырайды деп есептелді. Бұл ыдыраулардың 253Lr ыдырауларымен салыстырылып зерттелгені 9,16 МэВ энергиямен ыдыраудың жеке изомерге тиесілі екенін көрсетті. Деректерді теориялық есептеулермен бірге талдау нәтижесінде бұл белсенділік метатұрақты күй, 257mDb деп белгіленді. Негізгі күй 9,07 және 8,97 МэВ энергиясымен альфа-эмиссия арқылы ыдырайды. 257m,gDb-ның спонтанды бөлінуі жақындағы тәжірибелерде расталмады.

Суық балқыту

Төмендегі кестеде дубний изотоптарын тікелей тудыратын суық ядролық синтез реакцияларының қималары мен қоздыру энергиялары келтірілген. Қалың әріппен көрсетілген деректер, қоздыру функциясының өлшемдерінен алынған максималды мәндерді көрсетеді. + – байқалатын шығу арнасын білдіреді. Проектіл Нысана CN 1n 2n 3n 51V 208Pb 259Db 1,54 нб, 15,6 МэВ 1,8 нб, 23,7 МэВ 50Ti 209Bi 259Db 4,64 нб, 16,4 МэВ 2,4 нб, 22,3 МэВ 200 пб, 31,0 МэВ.

Ыстық балқыту

Төмендегі кесте дубний изотоптарын тікелей түзуге қатысты ыстық ядролық синтез реакцияларының қималары мен қоздыру энергияларын көрсетеді. Қалың шрифтпен жазылған деректер – қоздыру функциясының өлшемдерінен алынған максималды мәндерді көрсетеді. + – байқалатын шығу арнасын білдіреді. Снаряд Тәуекел CN 3n 4n 5n 27Al 238U 265Db + + 22Ne 241Am 263Db 1.6 нб 3.6 нб 22Ne 243Am 265Db + + 19F 248Cm 267Db 1.0 нб 18O 249Bk 267Db 10.0 нб 6.0 нб