Кіріспе
1981 жылғы желтоқсан
1981 жылғы желтоқсанда келесі оқиғалар болды:
1981 жылдың 1 желтоқсаны (сексенбі)
Inex Adria Aviopromet 1308 рейсі, Югославиядан ұшып келген McDonnell Douglas MD 80 ұшағы Аякчоға жақындаған кезде Корсикадағы Монт-Сан-Пьетро тауына шағылып, борттағы 180 адамның барлығы қаза болды. Топ бір күндік саяхатта болған. Иран-Контра жанжалы: АҚШ президенті Рейган президенттік бұйрыққа қол қойып, ЦРУ-ға Эден Пастора басқаратын Контра көтерілісшілеріне Никарагуадағы Сандинист үкіметін құлату үшін тікелей көмек көрсетуге құпия рұқсат берді. Конгресс комитеті кейіннен бұл әрекетті "Бұйрықтардың дұрыс пайдаланылмауы" деген бөлімде атап көрсетіп, Президент Конгреске хабарланғаннан артық нәрсеге рұқсат берген деген қорытындыға келді.
1981 жылдың 5 желтоқсаны (сенбі)
Камбоджаға шабуыл жасап, оны басып алғаннан екі жыл өткен соң Вьетнам басшылары Пэн Сованды Кампуч Коммунистік партиясының басшысы лауазымынан алып тастады және оның орнына Хенг Самринді тағайындады. Гавайи университеті мен Оңтүстік Каролина университеті арасындағы футбол матчына арналған алдын ала шоуды көрсетуге бара жатқанда, Jump Hawaii парашют командасының 12 мүшесінің 11-і, сондай-ақ олардың ұшқышы, ұшақ басқарудан шығып, Перл-Харбордың шығыс бөлігіне құлаған кезде қаза тапты. Команданың бір мүшесі ұшақ құлаған кезде парашютпен секіріп құтылды, ал үш мүшесі секірді, бірақ парашюттарын ашуға жеткіліктей биіктікте болмады.
1981 жылдың 6 желтоқсаны (жексенбі)
Триполиде ABC News бағдарламасының "Бұл аптада Дэвид Бринклимен" атты спутниктік сұхбатында Ливия президенті Муамар Каддафи АҚШ Мемлекеттік департаментінің АҚШ президенті Рейганды өлтіру үшін "өлтіру тобын" жібергенін жоққа шығарды. Ағылшын тілінде сөйлеген Каддафи: "Біз Рейганды немесе әлемдегі басқа адамдарды өлтіру үшін ешкімді жібермегенімізге сенімдіміз. Егер олардың дәлелдері болса, біз бұл дәлелдерді қарауға дайынбыз" деді. Одан әрі ол: "Сендер қаншалықты ақымақ халықсыңдар! Сендер – әлемдік державасыңдар, неге қорқасыңдар? О, бұл әкімшілік пен президенттің ақымақтығы!" деді. Өткен аптада АҚШ-қа 5, 10 немесе 14 адамнан тұратын өлім жасағы келді деген қауесет тарағанмен, ешқандай ақпарат расталмады және ешкім тұтқындалған жоқ немесе қамауға алынбады. Үндістанның Ахмадабад қаласында 100-ден астам адам жоғары қабатта болған кезде Гималай тауларының бескебатты ағаш және кенептен жасалған "Габбар" атты үлгісі өртеніп, кем дегенде 49 адам қаза тапты.
1981 жылғы 7 желтоқсан (сегізінші)
Lockheed L 1011 TriStar, Lockheed-тің кең денелі ұшағы, 1981 жылы 50 миллион долларлық бағасы бар сегіз жаңа тапсырыс алынғаннан кейін өндірілістен тоқтатылды, соның ішінде үшеуі кейіннен жойылды. Lockheed компаниясының төрағасы Рой А. Андерсон 1984 жылға дейін өндіріс бойынша 21 келісімшарттың соңғысы аяқталады деп хабарлады. Кентукки штатының Топмост қаласының жанындағы Adkins Coal Company шахтасының №18-дегі жарылыстан сегіз көмірші қаза тапты.
1981 жылдың 8 желтоқсаны (сексенбі)
General Electric компаниясының бас директоры Джек Уэлч Нью-Йорктегі «Пьер» қонақ үйінде Уолл-стрит сарапшыларына сөз сөйледі, ол «АҚШ бизнесі мен АҚШ экономикасына ең үлкен әсерін тигізген» деп сипатталды. «Баяу өсетін экономикада қарқынды өсу» атты кітабында баяндалған көзқарас, GE бірінші немесе кем дегенде екінші орында болмаған кез келген еншілес компаниядан құтылу болды. Төрт жыл ішінде GE 411 000-нан астам қызметкердің 112 000-ын жұмыстан босатты және ең нашар көрсеткіштері бар басшыларының 10% -ын жыл сайын жұмыстан шығарды, сонымен бірге табысын тұрақты түрде арттырды, ал басқа корпорациялар да осы стратегияны қабылдады. Кентуккидегі кен апатынан кейін бір күн өткен соң, Теннесси штатының Уитвелл қаласындағы Tennessee Consolidated Coal Company No. 21 шахтасында болған жарылыстан 13 көмірші қаза тапты. Артур Скаргилл Ұлыбританияның Ұлттық шахтерлер одағының президенті болып сайланды, ол бұрынғы NUM президенті Джо Гормлидің орнын басу үшін өткен сайлауда дауыс берушілердің 70% -ының қолдауын алды. Польшадағы еңбек дағдарысы жалғасып жатқанда, 100 000 совет әскері елдердің ортақ шекарасына жиналды, дағдарыс уақытында басқыншылыққа дайын екені байқалды.
1981 жылдың 9 желтоқсаны (сәрсенбі)
Мүмия Әбу Жамал, бұрын Уэсли Кук аталған, Филадельфияда полицей офицері Дэниел Фолкнерді өлтіргені үшін тұтқындалды. Түрмеде өзінің "Өлім қатарынан тікелей эфирде" (Addison Wesley, 1995) атты кітабын жазғаннан кейін, Әбу Жамал кейбір адамдар тарапынан "әлемдегі ең белгілі саяси тұтқын" деп аталды.
1981 жылғы 10 желтоқсан (сәрсенбі)
Перулық Хавьер Перес де Куэльяр БҰҰ-ның бесінші Бас хатшысы болып Қауіпсіздік Кеңесімен ұсынылды, оның кандидатурасы 10 дауысқа 1 қарсы, төрт дауыс түйіндеумен мақұлданды, соның бірі Қытайдың дауысы еді. Кейіннен Тунис қарсы дауыс бергенін анықтады. Перес де Куэльяр, шындығында, Қауіпсіздік Кеңесінің бес тұрақты мүшесінің кем дегенде біреуі вето қоймаған жалғыз кандидат болды. Алғашқы 18 дауыс беру кезеңінде Австриядан Курт Вальдхайм үшінші бес жылдық мерзімге үміткерлігіне Қытайдан бірнеше рет вето қойылды, ал Танзанияның Сыртқы істер министрі Салим Салим АҚШ-тың ветоларына тап болды. Садруддин Ага Хан Перес де Куэльярдан кейін екінші орынды иеленді, бірақ оның пайдасына 9 дауысқа 2 қарсы дауыс берілді, оның ішінде "қарсы" дауыстардың арасында Кеңес Одағының ветосы болды. Бас Ассамблея келесі күні Хавьер Перес де Куэльярды қолдау көрсету арқылы мақұлдады. Испания Брюссельде Қолдану хаттамасына қол қойғаннан кейін Солтүстік Атлантика шарты ұйымына (НАТО) мүше болып қабылданды.
1981 жылдың 16 желтоқсаны (сәрсенбі)
"Вужектегі тәртіп орнату" әскери жағдай күшіне енгеннен үш күн өткен соң, Польшадағы тәртіп сақшылары Катовицедегі Вужек көмір шахтасындағы 2000 жұмысшының қарсылығын таратып жіберді. Полиция танктарды кіргізіп, халыққа оқ атты, тіпті көмек көрсетуге тырысқан жедел жәрдем қызметкерлеріне де оқ атыпты. Соқтығыстарда тоғыз кенші және төрт ZOMO полициясы қаза тапты. Он жыл өткен соң, қаза болғандарды еске алу үшін 100 фут (шамамен 30 метр) биіктігіндегі бетонды айқыш орнатылды. Оқиғадан кейін 25 жыл өткен соң, бұрынғы ZOMO командирі Ромуальд Цеслак және 14 офицер түрмеге кесілді.
1981 жылдың 20 желтоқсаны (жексенбі)
Майкл Беннетт режиссерлік және хореографиялық қойған «Dreamgirls» Бродвейдегі Император театрында тұңғыш рет көрсетілді. Ол алты «Тони» сыйлығын жеңіп алып, 1521 қойылымға дейін сахналанды. Кристофер Джонстың «Қызыл кхмерлер елінде» атты мақаласы «Нью-Йорк Таймс» журналының мұқабасында жарияланды, онда тергеуші журналист Камбоджадағы вьетнамдықтарға қарсы күрескен партизандармен өткізген бір айды баяндады. Бір айдан кейін «The Village Voice» газетінің Александр Кокберн есептің бір бөлігінің Андре Малроның «Корольдік жол» романынан көшірілгенін анықтады және оқиғаға күмән тудырды. Ақпан айына қарай «Нью-Йорк Таймс» газеті алданыс құрбаны болғанын мойындауға мәжбүр болды. Премьер-министр Менахем Бегин шақырған министрлер кабинетінің отырысында Израильдің қорғаныс министрі Ариэль Шарон Ливанға басып кірудің жоспарын алғаш рет ұсынды, мақсаты – Палестина Азат ету Ұйымын солтүстік көршісінен ығыстыру. Көптеген министрлер соғыс бастау жоспарына таң қалды және сол кезде жоспарды мақұлдау үшін дауыс беру өткізілмеді. Операция келесі жылы іске асырылды. «Марисат» байланыс спутнигі «Ариан» ракетасының төртінші сынағы аясында Француз Гвианасынан геосинхронды орбитаға сәтті ұшырылды. Польшаның АҚШ-тағы елшісі Ромуальд Спасовский елден қашып кетті. Екі күннен кейін ол Ақ үйde президент Рейганмен кездесті.
1981 жылдың 21 желтоқсаны (дүшәмбе)
Шығыс және Оңтүстік Африканың ортақ нарығын (КОМЕСА) құру шарты 15 елдің өкілдері Замбияның Лусака қаласында қол қойды. Шарты 1982 жылдың 30 қыркүйегінде күшіне енеді. Иллинойс штатының Пеория қаласында өткен студенттер баскетбол матчында Цинциннати университеті Брэдли университетін 75:73 есебімен жеңді. Бұл ойын NCAA I дивизионындағы рекордтық жеті қосымша уақытқа созылды. Цинциннати ойынды 61:61 есебімен теңестірді, ресми уақыттың соңына 45 секунд қалғанда төрт ұпаймен қалып қойғаннан кейін. 40 минуттық ойын тағы 35 минутқа жалғасты, содан кейін Дуг Шломер ойынның соңына 1 секунд қалғанда жеңіс голын салды. Осындай ұзақ ойындар тағы да I дивизионда (1956 жылдың 18 ақпанында Блэк Хиллс мемлекеттік колледжі Янктон колледжін 80:79 есебімен жеңді) және III дивизионда (2010 жылдың 23 қарашасында Скидмор колледжі Оңтүстік Вермонт колледжін 128:123 есебімен жеңді) өтті.
1981 жылдың 22 желтоқсаны (сексенбі)
"Corporate Angel Network", корпоративтік әуе кемелеріндегі пайдаланылмаған орындарды қайырымдылық мақсаттары үшін бағыштау бағдарламасы, алғашқы рейсін жасады, нәтижесінде жас бала Уайт-Плейнс қаласынан Детройтке операцияға жеткізілді. Юнион Пасифик Темір жолы Батыс Пасифик Темір жолын иеленді.
1981 жылдың 26 желтоқсаны (сенбі)
Сент-Томас Мор колледжі Техас штатының Форт-Уорт қаласында шағын католик либералды өнер колледжі ретінде негізі салынды.
1981 жылдың 30 желтоқсаны (сәрсенбі)
Уэйн Гретцки 38 NHL ойынында 45 гол соқты және Морис Ричард пен Майк Босси орнатқан 50 ойында 50 гол соғу рекордын бұзуға қадам басқан кезде, оның Эдмонтон Ойлерз командасы Филадельфия Флайерс клубымен кездесті. Көрершілердің қызығушылығында, Гретцки Эдмонтонның 7–5 есебімен жеңіске жетуіне бес гол соқты, соңғы бесінші голды ойын аяқталуға 0:01 секунд қалғанда салды. Гретцки маусымды 92 голмен аяқтады. Астурия 1978 жылғы Конституциямен құрылған децентрализацияланған аумақтық құрылымда 1981 жылдың 30 желтоқсанында Испанияның автономиялық аймағына айналды.