Кіріспе

214-ші теңіз жауынгерлік шабуыл эскадрильясы (VMFA 214) – Lockheed Martin F-35B Lightning II истребителімен ұшатын АҚШ Теңіз жауынгерлерінің шабуыл эскадрильясы. Эскадрильяның негізгі орны – Аризона штатындағы Юма теңіз жауынгерлерінің әуе станциясы, және ол 3-ші Теңіз әуе күштерінің (3rd MAW) 13-ші әуе күштері тобына (MAG 13) қарасты. Эскадрилья "Қара қой" деп белгілі. Оның Екінші дүниежүзілік соғыстағы ерліктері және командир полковник Грегори "Паппи" Бойингтонның естеліктері 1970-ші жылдардағы "Baa Baa Black Sheep" телешоуына, кейіннен "Black Sheep Squadron" деп қайта аталды.

Миссия

Жер бетіндегі мақсаттарды анықтау, шабуылдау және жою, жаудың ұшақтарын ұстап алып жою, сондай-ақ электрондық соғыс бойынша қолдау көрсету.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Бірлік 1942 жылдың 1 шілдесінде Гавайи штатының Оаху аралындағы Эва әуе базасында 214-ші теңіз жауынгерлік эскадрильясы (VMF 214) ретінде құрылды. Бастапқыда "Swashbucklers" деп аталған эскадрилья тамыз айында Жаңа Гебрид аралдарындағы Эспириту-Сантодағы Turtle Bay әуежайына көшірілді. Сол жерде майор Грегори "Паппи" Бойингтон (Құрмет медалі, Әскери-теңіз кресі) 214-ші теңіз жауынгерлік эскадрильясының алғашқы "Қара қойлары" болған 27 ұшқышқа қолбасшылық етті. Эспириту-Сантодан эскадрилья Гуадалканалға және Соломон аралдарындағы Хендерсон әуежайына жылжытылды. Гуадалканалдан олар Мунда мен Велла-Лавеллаға көшірілді. Майор Бойингтон Қытайда бір жылдық қызметтен кейін, көбінесе "Ұшқыш жолбарыстар" деп аталатын 1-ші америкалық еріктілер тобының құрамында оралды, онда ол бірнеше жапон ұшақтарын түсіргеніне куә болды. Бойингтон Қытайда 2 ұшақты түсіргені (6 деп мәлімделгені) және "Қара қойлармен" тағы 22 ұшақты түсіргені үшін, барлығы 28 ұшақты түсіргені ресми түрде тіркелді. Эскадрильяға бастапқыда ешқандай ұшақ немесе қосымша персонал берілмеді және олар Гуадалканалға, кейін Рассел аралдарына қанағаттандырмайтын жағдайдағы қарыз ұшақтармен ұшты. 1943 жылдың 13 қыркүйегінде кешке VMF 214-тің әскери қызметкерлері өздерінің командирлерінің тұлағында жиналды, сол кезде оларға лақап ат керек екені ұсынылды. Бастапқыда эскадрилья өзін жаңа командирінің құрметіне "Бойингтонның бұзықтары" деп атады, себебі барлық ұшқыштар "жетім" болды және олар біріккен кезде эскадрильяға бекітілмеген, сондай-ақ олардың сенімді ұшақтары мен механиктері болмады. Келесі күні бұл жаңа атау сол кездегі аралдағы Теңіз корпусының ақпараттық офицері, капитан Джек ДеШантқа ұсынылды, бірақ ол қабылдауға болмайтындықтан, азаматтық газеттер оны басып шығармайды. ДеШант содан кейін "Қара қойлар" деп атауды ұсынды, өйткені бұл сөздің мағынасы шамамен бірдей болды. Ұшқыштардың арасында тәжірибелі, әуеде жеңіске жеткен ветерандардан бастап, АҚШ-тан келген жаңа ұшқыштарға дейін әртүрлі деңгейдегі тәжірибелі мамантар болды. Майор Бойингтон мен майор Стэн Бейлиге тағайындалмаған ұшқыштарды эскадрильяға біріктіруге рұқсат берілді, олардың толық даярланып, жауынгерлік міндеттерге дайын болуы үшін төрт аптадан кем уақыт бар екені түсінілді. "Бойингтонның бұзықтары" деген атау алынғанмен, эскадрилья әлі де өз қалқанында бұзықтықтың қара жолағын сақтап тұр. Олар өздерінің белгісі ретінде заңсыздықтың қара қалқанын, қара жолақты, үстіне қара қой бейнесін, он екі жұлдыздық шеңбермен қоршалған және олардың F4U Corsair ұшағының суретімен тәжді таңдады. "Қара қойлар" эскадрильясы 84 күн бойы шайқасты. Олар жапондықтармен өздерінің далалары мен аумақтарында кездесіп, 203 ұшақты жойды немесе зақымдады, 97 әуеде жеңіске жетіп, тоғыз әуе ас ұшқышын дайындады, бірнеше әскер тасымалдау және жабдықтау кемелерін батырды, көптеген нысандарды жойды және көптеген басқа да жеңістерге қол жеткізді. Бастапқы "Қара қойлар" ерліктері үшін Президенттік бірлік цитатымен марапатталды. Бірінші жауынгерлік сапарынан кейін эскадрильяның 26 ұшқышы Мунда әуежайынан Австралияның Сидней қаласындағы Australia Hotel-де бір апта демалысқа кетті. "Қара қойлар" екінші жауынгерлік сапарын 1944 жылдың 8 қаңтарында аяқтады, майор Бойингтон жапондықтар тарапынан атып түсіріліп, тұтқынға алынғаннан бес күн өткен соң. Бастапқы "Қара қойлар" таратылды және ұшқыштар 11-ші теңіз ұшақ тобының ұшқыштар тобына жіберілді. Бұл бөлімнің оқиғалары 1970 жылдардағы Baa Baa Black Sheep телесериалында, кейін Black Sheep Squadron деп аталған, Роберт Конрадтың Бойингтон рөліндегі ойнауымен бостандықпен бейімделді. VMF 214 1944 жылдың 29 қаңтарында Калифорния штатының Голета қаласына жақын жердегі Санта-Барбара теңіз әуе базасында қайта құрылды. Олар 1945 жылдың 4 ақпанында Окинавадағы операцияларға қатысу үшін Franklin авианосеціне орналасты. 19 наурызда жапондық бомбалаушы USS Franklin-ді ұрып-соқты. Жарылыс пен одан туындаған өрт Franklin-де 772 адамның өліміне әкелді, оның ішінде 32 "Қара қой" мүшесі болды. Сол кезде көптеген "Қара қой" ұшақтары Жапонияның материгіне шабуыл жасауға ұшып бара жатқан еді. Бірінші лейтенанттар Кен Линдер мен Роберт "Боб" МакДоннелл Franklin-ді ұрған жапондық бомбалаушыны атып түсіргені үшін мақтау алды. Бұл VMF 214-тің Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуын аяқтады. Соғыс барысында эскадрилья 23 ұшқыштың қаза табуына немесе жоғалып кетуіне және 48 ұшақтың апатқа ұшырауына немесе жаумен байланысқа түсуіне себеп болды. 1945 жылдың сәуірінде "Қара қойлар" Калифорниядағы Эль-Центро...

Корей соғысы

Корея соғысы басталғанда, ВМФ 214 Гавайиге, әскери академиядан мичмандарды алып, USS Badoeng Strait бортында жол тартқан еді. Эскадрильяның командирі, майор Роберт П. Келлер Гавайидегі штабқа шақырылды, онда ол сол кездегі полковник Виктор Крулакпен кездесті. Крулак тікелей сұрады: "Майор, соғысқа дайынсыз ба?" 1950 жылдың 3 тамызында сегіз F4U 4B Corsair ұшағымен, ВМФ 214 Сицилиядан ұшып, Инчон маңындағы жаудың бекіністеріне шабуыл жасап, Кореядағы әрекетке кірген алғашқы теңіз әскері эскадрильясы болды. F4U ұшақтары жартылай жанғыш бомбалар мен ракеталарын жеткізгеннен кейін, бірнеше шабуылдық рейдтер жасады. USS Badoeng Strait және USS Boxer кемелерінен ұшып, "Қара қойлар" Кореяда екі жауынгерлік тур жасады. Олар Инчонға түсу және Біріккен Ұлттар Ұйымының Чосин суқоймасынан жеңіліп, шегінуі сияқты маңызды шайқастарға қатысты. Осы және басқа да шайқастарда олар үздіксіз әуе қорғанысын қамтамасыз етіп, жабдықтау және байланыс желілерін қиратты, көптеген нысандарға және жаудың бронетехникасына ауыр залал келтірді.

1950 жылдардың соңы - 1960 жылдардың басы

Кореядағы жаулық әрекеттердің аяқталуына шамалы уақыт қалғанда, VMF 214 теңізшілер корпусының әуе станциясы Эль-Тороға оралды. Мұнда олар өздерінің Corsair ұшақтарын F9F Panther ұшақтарымен алмастырып, жаңа оқу бағдарламасын бастады. 1953 жылдың көктемінде "Қара қойлар" F9 ұшақтарын жаңа F2H 4 Banshee ұшақтарымен ауыстырып, Гавай аралдарына бет бұрды. Олар келгеннен кейін 13-ші әскери-әуе кемелері тобының және 1-ші теңізшілер бригадасының құрамына кірді. 1956 жылдың қаңтарында "Қара қойлар" тағы да "дайын болу" бұйрығын алды. Бұл жолы жағдай бұрынғыдай қиын болған жоқ. Келесі он бес айда "Қара қойлар" теңіз авиациясының барлық саласын қамтыды. 1956 жылдың 31 желтоқсанында эскадрилья "214-ші теңізшілердің барлық жағдайға дайын жауынгер эскадрильясы" деп қайта аталды, Banshee ұшақтарын пайдалана отырып. Дайындыққа аспаптық ұшу, бомбалау, ракеталық қарулар, шабуыл, әуедегі түскен ұшақтарды нысанаға алу, әуе кемесіне қону жаттығулары, жоғары және төмен биіктіктен арнайы қаруларды тастау және әуе кемесіне қабілеттілікті жетілдіру кірді. VMF(AW) 214 1957 жылдың ақпанында арнайы қаруларды жеткізуге біліктілік алған алғашқы теңізшілер эскадрильясы болды. Корея мен Вьетнам арасындағы кезеңде "Қара қойлар" үшін бірнеше өзгерістер болды. 1957 жылдың 9 шілдесінде VMF VMA болып өзгертілді, эскадрильяны "жауынгер" емес, "шабуыл" эскадрильясы деп белгіледі. 1958 жылдың наурыз айында "Қара қойлар" FJ 4 Fury ұшақтарына көшті. VMA 214 және VMF 212 Тынық мұхиты арқылы ұшқан алғашқы эскадрильялар болды. 1959 жылдың қаңтарында "Қара қойлар" жаңа FJ 4B ұшағына көшті. FJ 4B Fury ұшақтарында эскадрилья шабуыл эскадрильясы ретінде 27 000 сағаттан астам уақыт ұшты. Оның ішінде 20 000 сағаттан астам апатсыз ұшу сағаттары бар. 1961 жылдың 29 тамызында "Қара қойлар" теңізшілер корпусының шабуыл эскадрильялары арасында "ең үздік қауіпсіздік көрсеткіші" үшін CMC қауіпсіздік сыйлығымен марапатталды. 1962 жылдың 23 қаңтарында "Қара қойлар" FJ 4B Fury ұшағын A 4B Skyhawk ұшағымен алмастырды. Бұл "Қара қойлар" мен Skyhawk ұшағының келесі нұсқалары арасындағы 27 жылдық қарым-қатынастың бастамасы болды. 1963 жылдың күзінде VMA 214 Жапон теңізіндегі су астына қарсы күрес тобына қарсы ұшып бара жатқан советтік Ту-95 "Айғыр" және Ту-16 "Баджер" ұшақтарын тосқауылдау үшін Westpac круизіне эскадрильяны жіберуге таңдалды. Олар 1964 жылдың сәуір айында MCAS Канеохе шығанағына оралды.

Вьетнам соғысы

1965 жылдың мамыр айында "Қара қойлар" теңіз авиация тобының 12-ші бөліміне, 1-ші теңіз авиациялық қанатына, Тынық мұхиты теңіз күштеріне қайта тағайындалып, MCAS Iwakuni, Жапонияға көшті. 1965 жылдың 21 маусымында "Қара қойлар" дивизиясының алғашқы бөлігі Вьетнам Республикасындағы Чу Лайға ұшып келіп, 1219 метрлік SATS ұшу-қону жолағына қонды. Жаңбыр маусымында "қозғалмалы ұшу-қону жолағы" мәселесін шешу үшін бастапқы 2438 метрлік 8000 футтан (шамамен) алып тасталды. A-4 ұшақтары MOREST жүйесімен қонды, ал құрлықтағы катапультаны пайдаланып ұшып кетті; C-130 ұшақтары JATO көмегімен ұшырылды. Әскери-теңіз күштерінің саперлері ұшу-қону жолағының ұшу бағытында 4000 фут алюминий тақтадан үйірді. Бір теңіз жаяуы әскерінің генералы және оның "жарқыраған" C-130 ұшағы, мұнараның нұсқауына қарамастан, ұшу алдында толық қуатпен ұшу-қону жолағымен жүгіруге шешім қабылдады. Саперлер өздерінің ауыр техникасының артында тығылып, тақталар олардың үстінен ұшып өткенін көрді. 1966 жылдың ақпанында "Қара қойлар" Вьетнамнан жаңа ұшқыштар мен қызметкерлерді алу үшін қайта оралды. 1966 жылдың сәуір айында "Қара қойлар" қайтадан Чу Лайға аттанды, онда олар Вьетнам Республикасын қолдау мақсатында жаңадан ұрыс тапсырмаларын орындады. "Қара қойлар" эскадрильясы 14 000 сағат ұрысқа қатысып, 13 000 рет шабуыл жасады, 10 000 тоннадан астам оқ-дәрі тастады және "Бронза жұлдызымен" бірге Әскери-теңіз күштерінің бірлестігіне мақтау белгісі тағайындалды. VMA 214 1967 жылдың сәуір айында Вьетнамнан оралды, Эль-Тороға көшті және Тынық мұхиты теңіз күштерінің 33-ші теңіз авиация тобына қайта тағайындалды. Эль-Тороға келгеннен кейін, бөлімше шабуылдаушы ұшқыштарды даярлайтын оқу эскадрильясы ретінде танылды, олардың көпшілігі Вьетнамға жөнелтілетін ұшқыштар еді. 1970 жылдың желтоқсан айында "Қара қойлар" 13-ші теңіз авиация тобына қайта тағайындалды.

1970 және 1980 жылдар

1970 жылдардың соңында және 1980 жылдары эскадрилья бірліктерді орналастыру бағдарламасына қатысып, Жапониядағы Ивакунидегі 12-ші теңіз әскери-әуе кемелері тобы мен Калифорниядағы MCAS El Toro-дағы 13-ші теңіз әскери-әуе кемелері тобы арасында алмасып отырды. 1982 жылдың қазан айында "Black Sheep" эскадрильясы Лоусон Х. М. Сандерсон сыйлығымен "Жылдың шабуыл эскадрильясы" аталымын жеңіп алды. 1987 жылдың қыркүйегінде "Қара қой" эскадрильясы Аризона штатының Юма қаласындағы Теңізшілер корпусының әуе станциясына көшірілді. 1987 жылдың 17 қазанында "Қара қойлар" Сандерсон сыйлығын екінші рет жеңіп алған алғашқы эскадрилья болды. 1989 жылы "Қара қой" 30 000 сағат апатсыз ұшқан және 6 жыл бойы апатсыз қанатын соқты. 1989 жылдың маусым айында "Black Sheep" эскадрильясы Теңізшілер корпусына бір орындықты "Түнгі шабуыл" ұшағын – AV 8B Night Attack Harrier II ұшақтарының алғашқы операциялық эскадрильясын енгізді.

1990 жылдар

214-ші әскери шабуыл жасағы 1991 жылғы қазан айында Жапонияның Ивакуни қаласына 20 түнгі шабуылға арналған «Харриер» ұшағын жеті айға орналастыру арқылы, бірліктерді дислокациялау бағдарламасына түнгі шабуыл мүмкіндігін енгізген алғашқы жасақ болды. Өздерінің пионерлік дәстүрін жалғастыра отырып, 1993 жылғы шілдеде «Қара қойлар» Калифорниядағы Twenty Nine Palms-тағы Теңіз корпусының әуе-жер шайқас орталығына арнайы «Түнгі жүйелер» дислокациясын жүргізді. Нәтижесінде, үш апта бойы таңға дейін түн бойы ұшу тапсырмалары орындалды. Түнгі ұшу және оның ұшқыштардың өнімділігіне тигізетін әсері туралы медициналық деректер жиналды. 1993 жылғы желтоқсаннан 1994 жылғы шілдеге дейін VMA 214 теңізшілері «Пелелиу» кемесіне дислокацияланып, Сомали жағалауында «Үмітты қалпына келтіру» және «Жылдам тартым» операцияларына қатысты. Бұл дислокация кезінде VMA 214 Det B Бурунди мен Руандадағы «Алысқа жүгіруші» операциясына қатысты. 1994 жылғы қазан айында 214-ші әскери шабуыл жасағының тобы 13-ші әскери экспедициялық бөлімді (13-ші МЭБ) қолдау үшін «Эссекс» кемесіне мінгізілді. Дислокация кезінде бұл топ Оңтүстік-Батыс Азиядағы «Оңтүстік күзет» және Сомали жағалауындағы «Біріккен қалқан» операцияларын қолдады. 1996 жылғы сәуір айында 214-ші әскери шабуыл жасағы 13-ші МЭБ-ді қолдау үшін «Тарава» кемесіне тағы да топ жіберді. Бұл топ Кувейт жағалауындағы «Оңтүстік күзет» және Солтүстік Ирактағы «Шөл шабуылы» операцияларын қолдады. 1997 жылғы тамызда «Қара қойлар» үшінші рет «Жылдың шабуыл жасағы» үшін Лоусон Х.М. Сандерсон сыйлығымен марапатталды. 1998 және 1999 жылдары «Қара қой» эскадрильясы «Боксер» кемесіне дайындалып, тікелей Солтүстік Парсы шығанағына «Шөл түлкісі» операциясына қатысу үшін аттанды. Осы дислокация кезінде «Харриер» қауымдастығы кемедегі іс-шаралар үшін, соның ішінде ортақ палубада тікұшақтармен жұмыс істеу үшін түнгі көру құрылғыларын алғаш рет операциялық қолданысқа енгізді.

Терроризмге қарсы жаһандық соғыс

Теңіз жауынгерлері "Харриерлерді" жерге қондырғаннан кейін, "Қара қойлар" эскадрильяны бөліп, екі бөлек теңіз экспедициялық бөлімін қолдау үшін бірден орналастырды. Эскадрилья () Жапониядағы Ивакуни теңіз әскери-әуе базасына орналасты, ал "Браво" бөлімі "Тарава" кемесіндегі 13-ші теңіз экспедициялық бөлімін қолдауға аттанды. Осы орналасу кезеңінде VMA 214 теңіз жауынгерлері Шығыс Тимор және Индонезиядағы гуманитарлық операцияларға қатысты. Бір айдан кейін "Браво" бөлімі 13-ші MEU(SOC) құрамында Йемен жағалауында болды, "Cole" эсмидегінің құтқару операциясы – "Operation Determined Response"-қа қатысты. Осы операция кезінде "Қара қойлар" теңіз жауынгерлері аймақта оқып-жаттығулар жасады және тұрақты қанатты авиацияның болуы арқылы аймақтағы тұрақтылықты сақтауға көмектесті. VMA 214 "Ирактың бостандығы" операциясын екі рет қолдады. Бірінші рет 2003 жылы Иракқа басып кірген кезде, ал екінші рет 2004 жылдың ақпаннан тамызға дейін, олар Аль-Асадтан жұмыс істеді. Эскадрилья 2009 жылдың мамыр айында 2-ші теңіз экспедициялық бригадасының құрамында Ауғанстанға орналасты. Олар 2009 жылдың қараша айында MCAS Yuma-ға оралды, алты айлық миссиясы барысында шамамен 3000 сағат ұшты. Орналасу кезінде олар 40-шы теңіз авиациялық тобының құрамында Қандаһар халықаралық әуежайынан жақыннан қолдау көрсетті және әуеде барлау жүргізді. Олар президент Обаманың 2009 жылдың ақпан айының ортасында жариялаған 17 мың әскерді арттырудың бір бөлігі болды. 2009 жылдың мамырынан бастап VMA 214-тен бөлінген бөлімше 13-ші теңіз экспедициялық бөлімімен бірге "Operation Enduring Freedom" және "Combined Task Force 151" (CTF 151) операцияларын қолдауға жіберілді. Миссия барысында олар Оңтүстік Ауғанстандағы 2-ші теңіз экспедициялық бригадасын қолдады және Африка жағалауындағы қарақшылыққа қарсы күреске қатысты. Нәтижесінде "Қара қойлар" төртінші рет 2010 жылғы шабуыл эскадрильясы ретінде Лоусон Х. М. Сандерсон сыйлығымен марапатталды.

F-35B ауысуы

2022 жылдың 25 наурызында эскадрилья Форт-Уорт, Техас штатындағы Локхид Мартин зауытынан жаңа F-35B Lightning II ұшақтарын қабылдау басталғанда, 214-ші теңіз жауынгерлік шабуыл эскадрильясы (VMFA-214) деп қайта аталды.