Кіріспе

Эпигенетикада парамутация – бір локустағы екі аллельдің өзара әрекеттесуі, онда бір аллель екінші аллельде мұраға берілетін өзгеріске әкеледі. Бұл өзгеріс ДНК метилирлену үлгісінде немесе гистон модификацияларында болуы мүмкін. Өзгеріске түсіретін аллель парамутагенді, ал эпигенетикалық түрде өзгерген аллель парамутабелді деп аталады. Көбінесе жүгеріде зерттелгенімен, парамутация басқа да жүйелерде, соның ішінде Drosophila melanogaster және егешқұйрықтар сияқты жануарлар жүйелерінде де сипатталған. Осы құбылыс кеңінен таралғанына қарамастан, оның мысалдары сирек, ал оның механизмі толыққанды түсіндірілмеген.

Тарих

Парамутация деп аталатын құбылыстың алғашқы сипаттамасын 1915 жылы Уильям Бейтсон мен Кэролайн Пеллев берді, олар әрқашан өздерінің "ауқымсыз" фенотипін ұрпақтарына беріп отырған "ауқымсыз" бұршақтарды сипаттады. Дегенмен, парамутацияның алғашқы ресми сипаттамасын 1950-ші жылдары Висконсин университетінде (Мэдисон) Р. А. Бринк жасады, ол жүгеріде (Zea mays) жұмыс істеді. Парамутация жеміс шыбындары, C. elegans және егеуқұйрықтар сияқты жануарларда да анықталған.

Механизм

Парамутацияның нақты механизмдері организмдерде әртүрлі болғанымен, жақсы құжатталған барлық жағдайлар эпигенетикалық өзгерістер мен РНК-ны үндетудің парамутацияның негізгі механизмі екенін көрсетеді. Бұл метилирлеудің табысты жүзеге асуы үшін РНК-ға тәуелді РНК полимеразалар және РНК-ны үндету жолдарының басқа да құрамдастарын кодтайтын бірнеше гендер қажет, бұл парамутацияның эндогенді РНК-ны үндету жолдары арқылы орын алатынын көрсетеді.