Кіріспе

Ферменттер класы
Ацетальдегид түзетін фермент

Пируват декарбоксилазасы – пирув қышқылының ацетальдегидке декарбоксилденуін катализдейтін фермент. Ол 2-оксо қышқыл карбоксилаза, альфа-кетоқышқыл карбоксилаза және пирувик декарбоксилаза деп те аталады. Анаэробты жағдайда бұл фермент ашытқыда, әсіресе Saccharomyces туысында этанол өндіру үшін ашыту процесіне қатысады. Ол сондай-ақ кейбір балық түрлерінде (алтын балық және сазан сияқты) кездеседі, онда ол балықтарға оттегі жетіспегенде этанол ашытуды (сүт қышқылы ашытумен бірге) жүргізуге мүмкіндік береді. Пируват декарбоксилазасы пируватты ацетальдегид пен көмірқышқыл газына айналдыру арқылы осы процесті бастайды. Пируват декарбоксилазасы тиамин пирофосфаты (ТПФ) және магний кофакторларына тәуелді. Бұл фермент пируваттың ацетил-КоА-ға окистену декарбоксилдеуін катализдейтін, оксидоредуктаза деп аталатын пируват дегидрогеназасымен шатастырылмауы керек.

Құрылымы

Пируват декарбоксилазасы әрбір димердің мономерлері арасында екі белсенді орын бөлісетін димерлер димері түрінде кездеседі. Фермент бета-альфа-бета құрылымын қамтиды, нәтижесінде параллель бета-парақтар пайда болады. Әр димерде 563 қалдықтан тұратын суббұрыш бар; фермент мономерлер арасында күшті тартылысқа ие, бірақ димерлер бос тетрамер құру үшін әлсіз өзара әрекеттеседі. Липофильді қалдықтар Ile 476, Ile 480 және Pro 26 Glu 477 айналасындағы аймақтың полярсыздығына үлес қосады. ТПП коферментінен басқа, теріс зарядталған жалғыз қалдық – Asp 28, ол Glu 477-нің pKa-сын арттыруға да көмектеседі. Осылайша, ферменттің ортасы Glu 477-нің гамма-карбоксил тобының протондалуын шамамен pH 6 деңгейінде қамтамасыз етуі керек. Конформациялық өзгеріс 1,2 нуклеофильдік қосылуды қамтиды. Бұл реакция, тиокеталдың түзілуі, ферментті белсенді емес күйінен белсенді күйге түрлендіреді. Сайтты XC6H4CH=CHCOCOOH класындағы ингибиторлар/субстрат аналогтарымен, сондай-ақ цинамальдегидтер сияқты қосылыстардан декарбоксилдену өнімдері арқылы тежеуге болады. Ингибитор үшін басқа да нуклеофильдік орындарға Cys 152, Asp 28, His 114, His 115 және Gln 477 жатады.

Ашытқы

Анеробикалық ашыту кезінде ашытқыда пируват декарбоксилаза тәуелсіз жұмыс істейді және 2 көміртекті фрагментті ацетальдегид және көмірқышқыл газы түрінде бөліп шығарады. Пируват декарбоксилазасы КО2 шығару механизмін құрайды, оны жасуша сыртқа шығарады. Бұл фермент сондай-ақ бәсекелес организмдерді жоюға арналған антибиотик ретінде қолданылатын этанолдың түзілуіне қатысады. Фермент альфа-кето қышқылдарының декарбоксилдеуіне көмектесу үшін қажет, себебі реакцияның аралық кезеңінде карбонил көміртегі атомында теріс заряд жинақталады; сондықтан фермент ТПП және альфа-кето қышқылының (пируват) қанағаттанарлық ортада кездесуіне жағдай жасайды.