Кіріспе

Канзас университетінің қатысты университеттер аралық спорт командалары – Канзас Джейхокс, көбінесе жай ғана КУ немесе Канзас деп аталады, Канзас университетін көрсететін спорт командалары. КУ – Канзас штатындағы NCAA I дивизионына қатысатын үш оқу орнының бірі. Джейхокс сондай-ақ Үлкен 12 Конференциясының мүшесі. КУ спорт командалары барлық уақытта он бес ұлттық чемпионатты жеңіп алды, олардың он екісі NCAA I дивизионының чемпионаттары: ерлер баскетболдан төрт, ерлер кросс-кантриден біреу, ерлер жабық аренадағы жеңіл атлетикадан үш, ерлер ашық аренадағы жеңіл атлетикадан үш және әйелдер ашық аренадағы жеңіл атлетикадан біреу. Канзас баскетбол командасы 1922 және 1923 жылдары Хелмс қорының екі ұлттық титулын жеңіп алды, ал КУ Боулинг 2004 жылы USBC ұлттық титулын жеңіп алды.

"Jayhawk" атауының шығу тегі

"Jayhawk" атауы Канзас штатының Азамат соғысы кезеңіндегі "Канзас Jayhawker" жасақтарынан шыққан. Бұл терминнің пайда болуы Революциялық соғысқа дейін соқтыруы мүмкін, ол Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы және патриот Джон Джеймен байланысты топты сипаттау үшін қолданылған. Джон Джей Америка революциясында қызмет еткен, сондай-ақ оңшыл Федералистік партияның мүшесі ретінде АҚШ-тың 1-ші Бас судьясы болды. Джей құлдықты жоюды жақтады және тарихшылар оны "христиандық ұлтшыл" және "қасиетті христиандардың ішіндегі ең ортодоксалдысы" деп сипаттайды, Кембридж университеті мен Оксфорд университетінің профессоры Дэниел Дрейсбахтың сөзін келтірсек, Американы христиандар басқаруы керек деп санайды. 1816 жылы Джей былай деп жазды: "Құдай біздің халқымызға билеушілерді таңдау мүмкіндігін берді және христиан ұлты ретінде біздің міндетіміз бен құқығымыз – өз билеушілерімізді таңдау үшін христиандарды іздеу және оларды бағалау". 1776 жылы, Америка құрылғанға дейін, Джей құлдықты моральдық жамандық деп айыптады және былай деді: "Киелі жазбалар әлі осы батыс аймақтарына уағыздалмаған, және Құдіреті шексіз Құдай құлдық пен жақсы хабардың бірге жүруіне жол бермейді деп сенуге толық негіздеріміз бар. Бұл мүмкін емес, болмайды". Бұл термин 1858 жылы, Канзас аумақтық кезеңінде, Миссури-Канзас шекарасындағы жергілікті тілге енді, осы кезде Канзаста отаршыл топтар өсе бастады. Аумақтық кезеңнің тарихшысы Jayhawkerлерді әртүрлі себептермен, соның ішінде құлдыққа қарсы қорғаныс, құлдықты жою, құлдыққа қарсы қоныс аударушыларды Канзас аумағынан және олардың жер талаптарынан қуу, христиандық, кек алу немесе тонау және жеке пайда табу үшін күресуге дайын адамдардың тобы ретінде сипаттады. 1861 жылдың қыркүйегінде Осеола, Миссури қаласы, Осеоланы тонау кезінде Jayhawkerлер тарапынан толығымен өртеліп жанып кетті. 2011 жылы оқиғаның 150 жылдығында қала Канзас университетінен Jayhawk талисманын алып тастауды сұрады, бірақ университет бас тартты. Уақыт өте келе, өз мемлекетінің құлдықты жоюға және Одақты сақтауға қосқан үлесіне мақтан тұтып, канзастықтар "Jayhawker" терминін қабылдады. Бұл термин Канзасқа қатысты адамдарға немесе заттарға қолданыла бастады. 1890 жылы Канзас университеті алғашқы футбол командасын құрғанда, сол кездегі көптеген университеттер сияқты, олардың ресми талисманы болған жоқ. Олар шошқаны қоса алғанда, көптеген түрлі тәуелсіз талисмандарды қолданды. 1890 жылдары команда студенттер тарапынан Jayhawkers деп аталды. Уақыт өте келе, атау біртіндеп оның қысқа нұсқасымен алмастырылды, ал KU спорт командалары қазір көбінесе Jayhawks деп белгілі. Jayhawk бірнеше Канзас шаттаналарында, ең танымалсы – "Rock Chalk, Jayhawk" әні ойын алдында және ойын кезінде бірге айтылады. KU дәстүрінде Jayhawk екі құстың бірі: "көк қаз, басқа ұяларды тонаған шулы, даулы құс; және "көк қаз", жасырын аңшы". Jayhawker термині Клинт Иствудтың "Заңсыз Джози Уэльс" фильмінде танымал болды. Канзастан келген қарт әйел мен ер адам Техастағы дүкенге кіреді. Сатушы: "Бұл бидай Канзастан, ал мелас Миссуриден" дейді. Әже: "Жарайды, мырза, біз меластан бас тартамыз, Миссуриден келгеннің бәрі лас" дейді. Әжесі: "Әже, біз Техаста болғанымыз үшін, сіз мұқият болуыңыз керек. Миссуриден батысқа қарай жақсы нәрселер келіп жатыр". Әжесі: "Миссуриден батысқа жақсы нәрселер келгенін естіген емеспін, және жеңіл қадам басу менің жолым емес. Біз Канзастанбыз, Jayhawkerлер және оған мақтанамыз". "Jayhawkerлер" термині мен мифтік құстың кез келген түрі арасындағы байланыс, егер ол болған болса, 1912 жылы KU құс талисманы ойлап табылған кезде жоғалып кеткен немесе жасырылған. Бірінші құс талисманының авторы Генри Малой екі жылдан астам уақыт бойы команда үшін бейнелі символ жасауға тырысты, содан кейін құс идеясы пайда болды. Малой түсіндіргендей, "мектеп айғайындағы jayhawk термині етістік, ал jayhawkers термині зат есім". KU-ның қазіргі Jayhawk дәстүрі негізінен KU профессоры Фрэнк В. Блэкмардан бастау алады. 1926 жылы Jayhawkтың шығу тегі туралы сөйлеген сөзінде Блэкмар көк қаз бен көбелекті атады. Блэкмардың сөйлеуі KU спорт командасының атауы мен Канзас аумақтық кезеңінің Jayhawkerлері арасындағы байланысты жұмсартуға көмектесті және салыстырмалы түрде жақында ойлап табылған Jayhawk бейнелі символын түсіндіруге көмектесті. Бірақ соңғы кезде университет және KU жанкүйерлері Jayhawker атауының тарихын қайтадан қабылдады, футбол командасы, басқа да Varsity командаларымен бірге, Азамат соғысы тақырыбындағы форма киді.

Киімдегі талисмандар

Jayhawks Big Jay және Baby Jay – Канзас университетінің киімдік талисманнары. Jayhawk киімдік талисманның тағы бірі Centennial Jay, немесе C Jay болды. C Jay-ді студент-карикатурист Генри Малой жасады және ол 1912 жылы «Университет күнделікті Кансан» газетінде жарияланды. Малойдың Jayhawk бейнесі мифтік құстың қалай көрінетініне жауап беруге көмектесті. Малойдан құсқа неліктен аяқ киім бергенін сұрағанда, ол: «Неге? Әрине, қарсыластарды тепкілеу үшін!» деді. C Jay 2012 жылы түпнұсқа Jayhawk дизайнының 100 жылдығына орай қолданылды.

Ерлер баскетболы

Jayhawks ерлер NCAA баскетбол бағдарламасы – колледж баскетболы тарихындағы ең табысты және беделді бағдарламалардың бірі. "Джейхокс" командасының алғашқы жаттықтырушысы, ойынды ойлап тапқан Джеймс Нейсмит болды. Бұл бағдарлама баскетболдың ең ұлы кәсіби ойыншыларын (Клайд Лавелетт, Уилт Чемберлен, Джоэл Эмбид, Джо Джо Уайт және Пол Пирс сияқты) және ең табысты жаттықтырушыларын (Фог Аллен, Адольф Рупп, Ральф Миллер, Датч Лонборг, Джон МакЛендон, Ларри Браун, Дин Смит, Рой Уильямс және Билл Селф сияқты) тәрбиеледі. Бағдарлама ұлттық деңгейде үлкен жетістіктерге қол жеткізді, 1922 және 1923 жылдардың маусымдары үшін Хелмс Фондының титулдарымен марапатталды, 1952, 1988, 2008 және 2022 жылдары NCAA ұлттық чемпионаттарында жеңіске жетті және 16 рет финалдық төрттікке қатысты. "Канзас Джейхокс" ерлер баскетбол командасы – 2000-нан астам ойын жеңген үш бағдарламаның бірі. 2005 жылы KU Street & Smith журналының "Барлық уақыттағы 100 ең ұлы колледж баскетбол бағдарламасы" тізімінде 4-орынға ие болды.

Әйелдер баскетболы

Канзас алғаш рет 1968–69 маусымында әйелдер командасын құрды. Тридцать бір маусым бойы (1973–2004) әйелдер командасын Мариан Вашингтон жаттықтырды, ол команданы үш «Үлкен сегіз» чемпионатына, бір «Үлкен 12» чемпионатына, алты конференция турнирінің чемпионатына, он бір NCAA турниріне және төрт AIAW турниріне жетектеді. Команданың маусымнан кейінгі ең жақсы нәтижесі 1998 жылы «Sweet Sixteen» кезеңіне қатысу болды. Бонни Хенриксон 2004 жылдан 2015 жылға дейін бас жаттықтырушы болып қызмет етті, ол 2015 жылдың наурызында қызметтен босатылды. 2015 жылдың сәуірінде Хенриксонның орнына Брэндон Шнайдер тағайындалды.

Футбол

КУ 1890 жылы футбол ойнауды бастады. Футбол командасының атақты түлектерінің қатарында Гейл Сейерс бар, ол екі рет All American атанған және кейіннен жарақат салдарынан мансабы қысқарған, бірақ «Чикаго Беарс» командасымен Ұлттық футбол залының мүшесі болды; Джон Риггинс, тағы бір Ұлттық футбол залының мүшесі және «Вашингтон Редскинс» командасымен Super Bowl XVII турнирінің ең бағалы ойыншысы; «Кливленд Браунс» командасының Ұлттық футбол залының мүшесі Майк МакКормак. Сонымен қатар, бұрынғы «Jayhawks» ойыншылары Джон Хадл, Кертис МакКлинтон, Дана Стабблфилд, Бобби Дуглас, Нолан Кромвелл және қазіргі NFL шабуылшылары Акиб Талиб және Крис Харрис-младший де атақты. «Jayhawks» командасы 1948, 1969 және 2008 жылдары үш рет Orange Bowl турниріне қатысып, 2008 жылы жеңіске жеткен. Команда қазіргі таңда 50 071 орындық Мемориал стадионында ойнайды, ол елдегі ең көне жетінші колледж футбол стадионы және 1921 жылы ашылған. 2014 жылдың 28 қыркүйегінде Чарли Уайс қызметтен босатылғаннан кейін Клинт Боуэн уақытша бас жаттықтырушы болып тағайындалды. 2014 жылдың 5 желтоқсанында Дэвид Бити бас футбол жаттықтырушысы болып жарияланды.

Бейсбол

Канзас бейсболы 1880 жылы басталды және Боб Эллисон мен Стив Ренко сияқты танымал ойыншыларды тәрбиеледі. Команда бес рет NCAA турниріне (1993, 1994, 2006, 2009, 2014) қатысты және бір рет Колледж әлем чемпионатында (1993) өнер көрсетті.

Софтбол

Jayhawks софтбол командасы әйелдер колледжінің әлем чемпионатына жеті рет қатысқан, оның ішінде 1973–1977 жылдар аралығында бес рет қатарынан, сондай-ақ 1979 және 1992 жылдары.

Гольф

1949 жылы Марилин Смит әйелдер арасындағы жекелеген колледждер чемпионатында жеңіске жетті (бұл жарысты Қыздар мен әйелдер спорты бөлімі (DGWS) өткізген, кейіннен ол қазіргі NCAA әйелдер гольф чемпионатына айналды).

Футбол

Канзас университетінде әйелдер футболы 1995 жылы басталды, ал ойындарын Канзас штатының солтүстік-батысындағы Лоуренс қаласындағы Рок Чалк Паркте өткізеді. Стадионға 2500 адам сыяды, бұл оны Үлкен 12 лигасының футбол бойынша ең ірі стадиондарының біріне айналдырады. Команданы Марк Фрэнсис жаттықтырады, ол 2023 жылы KU-де 25-ші маусымын өткізіп, 258-192-43 есебін көрсетіп отыр. Команданың 1995 жылдан бергі жалпы есебі 283-240-46, оның ішінде екі Үлкен 12 лигасының чемпиондық атағы, дивизиондық титул және NCAA турниріне 9 рет қатысу бар.

Регби

1964 жылы құрылған Канзас Джейхокс регби футбол клубы, 1-ші дивизиондағы Heart of America конференциясында Канзас штаты және Миссури сияқты дәстүрлі Big 8 / Big 12 қарсыластарымен колледж регбиін ойнайды. Канзас 2011 жылы 24-ші орынды иеленді. Канзас регбиі 1977 жылдан бері халықаралық турнелерге қатысып, Еуропа, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка, Бельгия, Голландия, Шотландия, Англия, Ирландия және Аргентинада ойнады. Команда өз матчтарын Вествик регби кешенінде өткізеді, ол түлектердің 350 000 долларлық қайырымдылықтарымен қаржыландырылған. Канзас жыл сайын қыркүйек айында өткізілетін Heart of America жетілік турнирін қабылдайды, оның жеңімпазы АҚШ регби жетілік ұлттық чемпионатына ілікседі. Канзас университетінің регбиден танымал американдықтары: Пит Кнудсен (1986), Пол Кинг (1989–90), Энтони Рио (1992), Филип Олсон (1993), Джоэл Фостер (1993), Коллин Готам (1993). 2022 жылы клуб АҚШ регби D1AA көктемгі ұлттық чемпионатының финалында Фресно штатына 22–17 есебімен жеңіліп қалды.

Мұз үстіндегі хоккей

ACHA-да бәсекелес болатын Канзас Джейхокс клубының шайбалы хоккей командасы 2013 жылдан бастап жыл сайын Миссури және Небраска командаларымен ойындар ұйымдастыра бастағаннан бері қайтадан танымалдылыққа ие болып келеді. Команданы Энди Макконнелл жаттықтырады. Команданың негізгі логотипі – дәстүрлі Канзас Джейхок логотипі, ал қосымша логотипі Ванкувер Канукс клубының классикалық логотипіне еліктеп жасалған, онда Канзас штатының контурының ортасынан хоккей шабығы өтеді.

Ұлттық чемпионаттар

Канзас 12 NCAA командалық ұлттық чемпионат және 3 NCAA емес ұлттық чемпионат жеңіп алды. Он екі NCAA чемпионатының он бірі ерлер спорт командаларының есебінен келді. Бір-бір ғана әйелдер ұлттық чемпионаты 2013 жылы ашық ауадағы жеңіл атлетика командасынан болды. Соңғы командалық ұлттық чемпионат 2022 жылы ерлер баскетбол командасы жеңіп алды. Бес түрлі спорт түрінде кем дегенде бір чемпиондыққа ие болды.

Канзас штатының жабайы мысықтары (күнбағыс жекпе-жегі)

Канзас штаты университеті Канзас штатының басты қарсыласы болып табылады. Канзас пен Канзас штаты арасындағы ойындар тізбегі "Күнбағыс шайқасы" деп белгілі.

Миссури жолбарыстары (шекаралық соғыс)

Канзас пен Миссури арасындағы 160 жылдық бәсекелестік 1850 жылдары Канзас территориясында (Лоуренстің тонау оқиғасы) және Миссуридің батыс шекаралық қалаларында болған, Америка Азамат соғысына дейін «Қанды Канзас» деп белгілі болған ашық зорлық-зомбылықпен басталды. Бұл оқиғалар екі штаттың құлдықты жақтаған және құлдыққа қарсы Канзастың Канзас штатына еркін немесе құл мемлекеті ретінде кіруіне ықпал ету үшін болған қақтығыстар еді. Соғыстың алғашқы жылында Миссуридің алты қаласы (ең ірісі – Осеола) және Миссуридің батыс аймағының кең аумағы Канзастан келген «Джейхокерлер» деген партизандық топтармен тоналып, өртелді. Осеоланың тонауы екі жылдан кейін Лоренс, Канзастағы Лоренс қырғыны деп аталатын жазалау шабуылына әкелді, онда 185-тен 200-ге дейін ерлер мен ұлдар қаза тауып, бұл өз кезегінде 1863 жылғы №11 жарлыққа (атқаруға) және бірнеше батыс Миссури округтерінің мәжбүрлі түрде босатылуына әкелді. Лоуренс шабуылына Огайода туған Конфедерация партизаны Уильям Квантрилл жетекшілік етті, ол 1861 жылдың соңында өз бушвакерлік тобын құрған еді. Азамат соғысы басталған кезде Квантрилл Канзас штатының Лоуренс қаласында тұрып, мектепте сабақ берген. Спорттық бәсекелестік 1891 жылғы 31 қазанда өткен футбол матчынан басталды. Қазіргі уақытта бұл бірінші дивизиондағы ең ұзақ ойналатын екінші серия болып табылады және елдегі ең қарқынды бәсекелестіктердің бірі ретінде сипатталады. Алайда, Миссури Оңтүстік-Шығыс конференциясына қосылу туралы ұсынысты қабылдағаннан кейін және Канзас Миссуридің конференциядан тыс бәсекелестікті жалғастыру туралы ұсынысын қабылдамағаннан кейін, тұрақты маусымдық ойындар жоспарланбады. Баскетбол сериясында Канзас үлкен артықшылықпен жетекшілік етеді (172-95 KU), футболда Миссури өте шамалы артықшылықпен жетекшілік етеді (56-55-9 MU), ал бейсболда Миссури үлкен артықшылықпен жетекшілік етеді. Миссури SEC-ке кеткеннен кейін 2020 жылдан бастап баскетболдан және 2025 жылдан бастап футболдан тұрақты маусымдық ойындар алғаш рет жоспарланды.

Небрасканың бұршақ құстары

Канзас пен Небраска Корнхаскерсі арасында бәсекелестік болған, бірақ бұл бәсекелестік ең алдымен қайсысының спорттық бағдарламасы жақсырақ екеніне қатысты еді. Канзас баскетболдағы шеберлігімен мақтанса, Небраска футболдағы үстемдігімен. Бұл спорт мәдениеттерінің бәсекелестігі Небрасканың 2011 жылы Үлкен Он Конференциясына (Big Ten Conference) өтуімен тоқырады. 2011 жылға дейін екі команда арасындағы футбол ойындарының саны колледж футболында Миннесота-Висконсин және Канзас-Миссуриден кейін үшінші орында тұрды. Ал баскетболда Канзас барлық кездесулерде 170–71 есебімен көш бастап келеді.

Белгілі спортшылар

Төмендегі тізім өздерінің спортында Олимпиада жүлдегерлері мен Даңқ залына енгендерді қамтиды, бір ғана ерекшелік бар. Ең танымал спортшылардың толық тізімін мына жерден қараңыз .