Кіріспе

Канададағы БАҚ түрі
Канададағы қоғамдық теледидар – кабельдік теледидар компаниясы және тәуелсіз қоғамдық топтар өндірген, жергілікті қоғамдық мүдделерге арналған бағдарламаларды жергілікті кабельдік компания таратып, тарататын БАҚ түрі. Қоғамдық арна – АҚШ-тағы азаматтар жасаған кабельдік теледидар және басқа да контент түрлерімен салыстырылатын қоғамдық теледидардың бір түрі. Кабельдік компанияларға лицензия беруді реттейтін CRTC ережелері қоғамдық арнаны ұсынуды талап етеді. Кабельдік компаниялар кабельдік абоненттік төлемдердің белгілі бір пайызын қоғамдық арнаны қамтамасыз етуге жұмсауға міндетті. 2009 жылы бұл сома Канадада жылына 116 миллион доллардан асты. Қоғамдық арна – кабельдік компаниялар канадалықтардың атынан басқаратын қоғамдық сенім ретінде қарастырылады. 2016 жылы CRTC метрополитендік нарықтардағы (1 миллион немесе одан да көп халқы бар) теледидар провайдерлеріне қоғамдық арнаны іске қосудың орнына, қажетті инвестицияны бірлескен жер үстілік теледидар станциясының жергілікті жаңалықтар бөліміне ауыруға рұқсат беретін ережелерді қабылдады. Бұл өзгерістердің нәтижесінде «Роджерс Кэбель» және «Шоу Кэбель» компаниялары осы саясатты пайдаланып, ірі аймақтардағы қоғамдық арналарын таратуды бастады. Қоғамдық теледидар қызметі кішкентай нарықтардағы теледидар провайдерлері үшін міндетті болып қалады (немесе егер олар жергілікті теледидар станцияларымен бірлесіп иеленбесе).

Тарих

Канадада азаматтар медиасының тамыры 1922 жылға дейін жетеді, ол кезде режиссер Роберт Флаэрти «Солтүстік Нанук» фильміне инуит аңшысын қатыстырған. 1960 жылдары бұл фильм Канаданың Ұлттық кино кеңесімен байланысты болған киношілер тобына шабыт берді, олардың «Өзгеріс үшін күрес» жобасы Канаданың кедейлікке қарсы күресінің бір бөлігі болды. 1967 жылы «Өзгеріс үшін күрес» жобасы қоғамдық медианы қалыптастыруға адамдардың еркін үлес қоса алатын прототиптік студия құруға көмектесті. Одан кейін көптеген тәжірибелер жүргізілді. 1971 жылдың 16 шілдесінде Канадалық радио, теледидар және телекоммуникациялар комиссиясы (CRTC) кабельдік компаниялардан жалпыға қолжетімділікті қамтамасыз етуді талап етті. 1997 жылы CRTC Канададағы қоғамдық теледидарды либерализациялады, бұл кабельдік компаниялар мен қоғамдық ұйымдар арасында ұзаққа созылған саяси шиеленіске әкелді. CRTC-ге канадалық азаматтардан шағымдар түскеннен кейін саясатты қайта қарау процесі басталды, ол CRTC-нің 2002-61 шешімімен аяқталды, бұл қоғамдық арнаның қатысу элементтерін жаңартты. 2002-61 шешіміне сәйкес, қоғамдық арналарды тәуелсіз қоғамдық ұйымдар басқара алады, ал арнаның кемінде жартысы тәуелсіз қоғамдық өндірушілерге қолжетімді болуы керек. 2016 жылы CRTC теледидар провайдері, сондай-ақ олар қызмет көрсететін мегаполисте (халық саны 1 миллионнан асатын) теледидар станцияларына ие болса, жергілікті теледидар станцияларының жаңалықтар бөлімдерін қолдау үшін, әдетте қоғамдық теледидарға бөлінетін қаражатты қайта бағыттауға рұқсат берді. Содан кейін Shaw Communications 2017 жылдың сәуірінде Shaw TV қоғамдық арналарын Калгари, Эдмонтон және Ванкуверде 2017 жылдың 15 тамызында жабатынын және олардың қаржыландыру үлестерін әр нарықтағы Global станцияларына (Corus Entertainment компаниясының еншілес кәсіпорны) ауыстыратынын мәлімдеді. Rogers Cable де осындай себептермен Торонто аймағындағы Rogers TV қызметтерін қысқартатынын, төрт арнаны (Брэмптон, Ричмонд Хилл, Миссиссауга және Торонтоны қоса) жабылатынын және басқаларда штатты қысқартатынын (осылайша Citytv-ге қаржыландыруды аударатынын) хабарлады.

Брендтеу

Ірі компаниялар өздерінің барлық қоғамдық арналарын бірдей таңбалай алады. Мысалы, Rogers Cable компаниясының басқаратын барлық қоғамдық арналары Rogers TV деп, ал Cogeco Cable арналары YourTV деп аталады. Мұндай жүйелер өздерінің көбірек жалпы қызығушылық тудыратын бағдарламаларының бір бөлігін де ортақ пайдалана алады. Мысалы, Торонтода түсірілген «Reel to Real» фильмінің шолу сериясы Онтарио штатындағы барлық Rogers Television арналарында көрсетілді. Саскатун қаласындағы Telecable жүйесі Shaw Communications компаниясымен сатып алынар алдында, оның қоғамдық қолжетімділік арнасы Telecable 10 деп аталды. Егер бірнеше кабельдік компаниялар қызмет көрсететін нарықтарда, кабельдік компаниялар ортақ меншік арқылы бір ғана қоғамдық арнаны өндіре алады. Гамильтон қаласындағы Cable 14 осыған тамаша мысал. Сирек жағдайларда, кабельдік компания бірнеше қоғамдық арна ұсынуы мүмкін. Мысалы, Оттава қаласында және Нью-Брансуик провинциясының кейбір қалаларында ағылшын және француз тілдес қауымдастықтарына арналған жеке арналар бар, ал Ванкуверде Shaw Cable негізгі қоғамдық арнаға қоса, көпмәдениетті бағдарламалар арнасын өндіреді.

Бағдарламалау

Қоғамдық арналар көбінесе қоғамдық теледидар мен қоғамдық қызмет бағдарламаларын, мысалы, қалалық кеңес отырыстарын, спорттық хабарларды немесе жергілікті ток-шоуларды көрсетеді. CRTC 2002-61 саясатына сәйкес, қоғамдық арнаның эфир уақытының жартысына дейін тәуелсіз қоғамдық өндірушілерге берілуі тиіс. Кейбір қоғамдық арналар толық бағдарламаларды шығарады және көрсетеді, ал басқалары жаңалықтар, қоғамдық істер және адам мүддесі туралы репортаждар тұрақты түрде ауыстырылатын жергілікті жаңалықтар арнасының форматын қабылдайды. Тікелей бағдарламаларды хабарламайтын кезде, қоғамдық арна әдетте қоғамдық оқиғалардың тізімдерін көрсететін хабарландыру тақтасын көрсетеді. Кейде кабельдік компаниялар қоғамдық мүддеге арналған бағдарламаларды шығару үшін еріктілер комитетімен бірлесіп жұмыс істейді. Өздерінің қоғамдық бағдарламалау бастамалары арқылы қоғамдық арналар көбінесе Канададағы БАҚ-тың әртүрлілігі бойынша көшбасшы болды. Мысалы, Coming Out, Gay News and Views және 10% QTV сияқты қоғамдық арналар Канададағы ЛГБТ аудиториясына бағытталған алғашқы канадалық теледидар бағдарламалары болды. Қоғамдық арналар сондай-ақ жергілікті кіші немесе жасөсперімдер лигасының спорттық іс-шараларын, мысалы OHL, QMJHL немесе WHL хоккей ойындарын жиі көрсетеді. Өкілетті заң шығарушы телеарнасы жоқ провинцияларда, қоғамдық арналар провинциялық заң шығарушы жиналыстың кейбір отырыстарын да хабарлай алады. Канадалық қоғамдық арналар көпшіліктен бағдарламалық ұсыныстар сұрауға тырысады деп күтілуде, бірақ қазіргі уақытта эфир уақытына көптеген өтініштерге қарамастан, жеке азаматтың ұсынысы (америкалық кабельді теледидар арналарымен салыстырғанда) өте сирек кездеседі. Қоғамдық топтар мен кабельдік компаниялар телеарналардың активтерін басқарудың ең жақсы тәсілі туралы келіспейді. Көптеген кабельдік компаниялар жергілікті арнаның кестесін толтыратын жүйелік форматтарды әзірлейді. Мысалы, бірнеше Rogers Television арналары күндізгі, бірінші жергілікті немесе (қала/аймақ) өмірі деп аталатын бағдарламаларды шығарады. Қоғамдық топтар өздерінің тәуелсіз бағдарламалары үшін эфир уақытын пайдалануды қалайды. 2015 жылдың ақпан айында CRTC Видеотронды – Квебекке қызмет көрсететін ірі кабельдік провайдерді – өзінің Монреальдегі қоғамдық арнасы MAtv үшін жергілікті қызығушылықты тудыратын жеткілікті бағдарлама жасамағаны үшін сөгіс берді. Ол коммерциялық емес ICTV тобының дәлелдерін келтірді, оның ішінде MAtv желілері арасындағы бағдарламалау желісі, оның бағдарламалау өндірісіне қоғамдастықтың жеткіліксіз қатысуы (оның ішінде кәсіби қызметкерлердің үй командасы шығарған бірқатар бағдарламалар және жеткіліксіз өндіріс қуатын келтіре отырып, бірқатар бағдарламаларды қабылдамау – CRTC негізсіз деп санайды). CRTC MAtv-ге қоғамдық кеңес құруды тапсырды. Bell Fibe's TV1 сонымен қатар тәуелсіз жергілікті продюсерлердің кейбір сценарийлі комедиялық және драмалық бағдарламаларына, соның ішінде Pink Is In, Vollies және Sunshine City сериалдарына инвестиция салды. Қоғамдық арнаның сәттілік оқиғасы Том Грин, оның партизандық комедиясы алғаш рет Оттавадағы Rogers Television арнасынан пайда болды. Қоғамдық арна бағдарламаларымен байланысты тағы бірнеше тұлғаларға Кэтрин Кларк, Жаклин Хеннесси және Дейл Голдхок жатады.

Жер бетіндегі теледидар

Қоғамдық арна термині сонымен қатар, Леамингтондағы (Онтарио) CFTV DT, Кардстондағы (Альберта) CFSO TV, Сент-Эндрюсдегі (Нью-Брансуик) CHCO TV және Аричаттағы (Нова-Скотия) CIMC TV сияқты, жергілікті коммерциялық емес ұйымға тиесілі және басқарылатын дәстүрлі телеарналарды да білдіруі мүмкін, олар ұқсас функцияларды атқарады. Жердегі қоғамдық станциялар тек жергілікті топ CRTC-ге жүзеге асырылатын бизнес-жоспар ұсынған және лицензия алған жағдайда ғана ұсынылады. Кабельдік қоғамдық арналардан өзгеше, жердегі қоғамдық арнаның кез келген нарықта болуы міндетті емес. Кабельдік компаниялар CRTC-ге негізгі кабельде тарату міндеттемесінен босату туралы өтініш бере алады, мысалы, CFTV жағдайында, ол цифрлық негізгі кабель арқылы таратылады. Канадада жердегі қоғамдық станция ашуға жасалған ең әйгілі әрекеттердің бірі – Star Ray TV, оның иесі CRTC лицензиясын алуға сәтсіздікке ұшырағаннан кейін оны пираттық телеарна ретінде пайдалана бастағанда танымал болды. Кейде кабельдік арнаға кабельдік теледидармен қатар жер үстінен хабар таратуға лицензия берілуі мүмкін. Мысалдарға Неипавадағы (Манитоба) NAC TV және Квебек қаласындағы Télé Mag жатады. Мұндай жағдай көбінесе өздерінің коммерциялық медиа қызметтері жоқ кішкентай қауымдастықтарда кездеседі.