Шломи Долев: Компьютерлік ғылымның көрнекті қайраткері және инновациялар лидері

Кіріспе

Шломи Долев (; 1958 жылдың 5 желтоқсанында туған) – Бен-Гурион университетінде (БГУ) компьютерлік ғылым саласы бойынша «Rita Altura Trust» төрағасының профессоры және БГУ Негев жоғары технологиялық факультетінің стартап акселераторының жетекшісі.

Өмірбаян

Шломи Долев 1984 және 1985 жылдары Азаматтық инженерия (Құрылыс инженериясы) бакалаврі және Компьютерлік ғылымдар бакалаврі дәрежелерін алды, ал 1990 және 1992 жылдары Технион Израиль Технология институтынан Компьютерлік ғылымдар магистрі және ғылым докторы (D. Sc.) ғылыми дәрежелерін алды. 1992-1995 жылдары Техас А&М университетінде қонақ зерттеуші маман ретінде жұмыс істеді.

Академиялық мансап

1995 жылы Долев БГУ-дың математика және компьютерлік ғылымдар кафедрасына орналасты. Ол 2000 жылы құрылған Компьютерлік ғылым кафедрасының негізін қалаушы және алғашқы меңгерушісі болды. 15 жыл өткен соң, кафедра әлемдегі ең жақсы 150 кафедраның ішіне кірді. Ол 2000 жылы MIT Press баспасында жарық көрген «Өзін-өзі тұрақтандыру» кітабының авторы. 2011 жылдан 2014 жылға дейін Долев Табиғи ғылымдар факультетінің деканы қызметін атқарды. 2010 жылдан бастап ол алты жыл бойы Израильдің Университеттер аралық есептеу орталығының басшысы болды. Ол Secret Double Octopus компаниясының негізін қалаушы, директорлар кеңесінің мүшесі және CSO. Сонымен қатар, ол Secret Sky (SecretSkyDB) Ltd компаниясын да құрды. 2015 жылы Долев Израиль Білім министрлігінің компьютерлік ғылымдарды зерттеу жөніндегі басқару комитетінің төрағасы болып тағайындалды. Долев Юваль Эловичи және Эхуд Гудеспен бірлесіп Бен-Гурион университетінде Telekom Innovation Laboratories ашты. Долев Негевтің Бен-Гурион университеті және JVP Cyber Labs компанияларымен бірлесіп IBM Cyber Security Center of Excellence (CCoE) құруға зор үлес қосты. Оның зерттеулерін ISF, NSF, IBM (факультеттік сыйлықтар), Verisign, EMC, Intel, Orange France, Deutsche Telekom, АҚШ Әскери-әуе күштері және Еуропалық Одақ сияқты бірнеше мекемелер мен компаниялар, жалпы сомасы бірнеше миллион доллар көлемінде қолдады. Долев MIT, Париж 11, Париж 6 және DIMACS-те қонақ профессор болып жұмыс істеді. Ол жүзден астам бағдарламалық комитеттерде қатысты және екі маңызды конференция – DISC 2006 және PODC 2014 төрағасы болды. Соңғы кезде профессор Долев киберқауіпсіздік, криптография және машиналық оқыту жөніндегі халықаралық симпозиумды ұйымдастырып, оған төрағалық етті. Долев IEEE Transactions on Computers және PeerJ журналдарының редакторы болып қызмет етеді. 2019 жылы Долев Еуропалық инновациялар альянсының (EAI) мүшесі, ал 2020 жылы IEEE мүшесі атанды.

Зерттеу жұмыстары

Долев өзін-өзі тұрақтандыру бойынша семинарды (Остин, 1989) тақырыпқа арналған іс-шаралар сериясына айналдырды. Долевтің Шломо Моран мен Амос Израильдің жетекшілігімен жазған магистрлік диссертациясы, Дикстраның өзін-өзі тұрақтандыру жүйелерінің әділ құрамын енгізген алғашқы мақаласынан кейін, өзін-өзі тұрақтандыру туралы ең көп сілтеме жасалған мақалаға айналды. Долевтің өзін-өзі тұрақтандыруды зерттеуге қосқан үлесі бірнеше онжылдық зерттеулер мен жарияланымдарды қамтиды, соның ішінде кездейсоқ өзін-өзі тұрақтандыру алгоритмдері туралы зерттеулер бар. Ол өзін-өзі тұрақтандыру жүйелері ұсынатын автоматты қалпына келтіру қасиеттерін сақтай отырып, динамикалық өзгерістерге сыпайы жауап беретін супер тұрақтандыру алгоритмдерін зерттеді. Долев сонымен қатар авторлармен бірге «Үнсіз тұрақтандыру», «Жергілікті тұрақтандыру», «Практикалық тұрақтандыру», «Өзін-өзі тұрақтандыру және өзін-өзі ұйымдастыру», «Ұзақ уақытқа созылған қателерді анықтау» және «Берілу схемалары» сияқты ұғымдарды енгізді. Ол сондай-ақ алғашқы үнсіз өзін-өзі тұрақтандыру тереңдігін іздеудің бөлінетін алгоритмін ұсынды. Тағы бір зерттеу саласы – мобильді желілер, оның ішінде хабарламаларды кездейсоқ тарату, GeoQuarum және виртуалды инфрақұрылымды пайдалану. Бұл жағдайда географиялық аймақты мекендейтін мобильді құрылғылар аймақ үшін виртуалды автоматтарды іске қосып, тұрақты инфрақұрылым құрады. Долевтің криптография және киберқауіпсіздік саласындағы зерттеулері xor ағаштары мен шиналарын, құпия бөлісу коммуникациясын, жинақтағыш автоматтарды және құпия бөліскен кездейсоқ қолжетімділік машинасын қамтиды, олар патенттерге және стартаптар құруға әкелді. Оптикалық есептеулер мен күрделілік туралы зерттеулер Долевтің криптографиялық зерттеулерін толықтырады, есептеулердегі олқылықтарды және орташа жағдайда шешуге қиын мәселелерді іздейді. Долев төрт оптикалық суперкомпьютерлік семинарлар сериясын және бірнеше журналдың арнайы нөмірлерін ұйымдастырды (мысалы, Optical High Performance Computing—JOSA A, Applied Optics және Optical SuperComputing). Ол Nature Photonics журналындағы түсіндірме, Nature Communications журналындағы кері есептеулер туралы мақала және патенттерді қоса алғанда, бірнеше мақала жариялады. Долев сонымен қатар күрделі желілер, хэш функциясы дерек құрылымдары, ми ғылымы, нақты уақыт есептеу, сығу, ойын теориясы, деректерді жоюды түзету, транзакциялық жад, қателерді түзету есептеулері, тексеру, машиналық оқыту, нанотехнология және кэш алмастыру саясаты саласындағы зерттеулерге үлес қосты.

Dolev turned a workshop on self stabilization (Austin, 1989) into a series of events on the subject. Dolev's MA thesis, under the supervision of Shlomo Moran and Amos Israeli resulted in the most cited paper on self stabilization, following the pioneering paper of Dijkstra introducing the concept of fair composition of self stabilizing systems. Dolev's contribution to the investigation of self stabilization spans several decades of research and publications, including research on randomized self stabilizing algorithms, He has researched Super Stabilizing algorithms that react gracefully to dynamic changes while preserving the automatic recovery property offered by self stabilizing systems. Dolev also introduced with co authors, the concepts of, Silent Stabilization, Local stabilization, Practically Stabilizing, Self stabilizing and Self organizing, Transient Failure Detectors and yielding Labeling Schemes. He also presented the first silent self stabilizing depth first search distributed algorithm. Another research interest is mobile ad hoc networks, including the use of messages random walks, GeoQuarum and virtual infrastructure, where mobile devices currently populating a geographic region implement virtual automata for the region, yielding a fixed infrastructure. Dolev's research in cryptography and cyber security research contributions include the introduction of the xor trees and buses, secret sharing communication and the accumulating automata and secret shared random access machine, which evolved to patents and establishment of start ups. Research on optical computing and complexity complements Dolev's cryptographic research, searching for the use of computation gaps, and provable hard on average instances. Dolev initiated a series of four optical supercomputing workshops and several journal special issues (e. g., Optical High Performance Computing—JOSA A and Applied Optics and Optical SuperComputing). Published several papers including a commentary in the Nature photonics journal, a nature communication contribution on reversible computing and a patent. Dolev has also contributed to research in Complex Networks, Hash Function Data Structures, Brain Science, Real time Computation, Compression, Game Theory, Erasure Correcting, Transactional Memory, Error Correcting Computations, Verification, Machine Learning, Nanotechnology and Cache replacement policy.