Кіріспе

32 биттік параллельді компьютерлік шина, ирланд композиторы.

NuBus (/n//(//j//)//u/,/b//ʌ//s/) – 32 биттік параллельді компьютерлік шина, бастапқыда MIT-де әзірленді және 1987 жылы NuMachine жұмыс станциясы жобасының бір бөлігі ретінде стандартталды. NuBus-тің алғашқы толыққанды іске асырылуын Western Digital компаниясы өздерінің NuMachine және Lisp Machines Inc. LMI Lambda құрылдары үшін жасады. Кейіннен NuBus Texas Instruments (Explorer) компаниясының Lisp өнімдеріне енгізілді және Apple Computer компаниясы оны негізгі кеңейту шинасы ретінде пайдаланды, ал NeXT компаниясы NeXTBus деп аталатын түрін жасады. Қазіргі таңдағы ендімді нарықтан тыс кеңінен қолданылмайды.

Сәулет

S 100 сияқты алғашқы микрокомпьютерлік шиналар көбінесе микропроцессордың қосылымдары мен қуат көздеріне ғана жалғастырылатын. Бұл компьютердің архитектурасы өзгере қалса, әдетте жаңа шина да қажет болатынын білдірді. Мұндай мәселелерді болдырмау үшін NuBus процессордан, оның жалпы архитектурасынан және I/O өңдеуінің егжей-тегжейлі аспектілерінен тәуелсіз етіп жобаланды. Осы кезеңдегі көптеген жетілдірілген мүмкіндіктердің ішінде NuBus 8 немесе 16 биттік шиналар кең таралған кезде 32 биттік артқы панельді қолданды. Бұл шинаны «болашаққа дайын» етеді деп есептелді, себебі 32 биттік жүйелердің жақын арада пайда болады деп күтілді, ал 64 биттік шиналар және одан да жоғары деңгейдегі шиналар практикалық емес және артық болып көрінетін. Сонымен қатар, NuBus процессордың өзіне бей-жай болды. Бұрынғы көптеген шиналар олар қосылған машинаның сигналдау және дерек стандарттарына сәйкес келетін (мысалы, үлкен немесе кішкентай эндиан). NuBus мұндай ешқандай болжам жасаған жоқ, яғни кез келген NuBus картасын кез келген NuBus машинасына тиісті құрылғы драйвері болса қосуға болады. Дұрыс құрылғы драйверін таңдау үшін NuBus карталарға жүйелік құрылымға енгізілгенде өздерін хост-компьютерге тануға мүмкіндік беретін идентификациялық жүйені қосты. Бұл пайдаланушының жүйені конфигурациялауын қажет етпейтін, бұрынғы шина жүйелеріндегі үлкен қиындық болған мәселені шешті. Мысалы, ISA драйверін карта үшін ғана емес, сондай-ақ оған қажетті жад, пайдаланған үзілістер және т.б. үшін де конфигурациялау қажет болатын. NuBus мұндай конфигурацияны қажет етпеді, осылайша ол «қосып пайдалану» архитектурасының алғашқы мысалының біріне айналды. Бұл икемділік NuBus-ты пайдаланушылар мен құрылғы драйверлерін жасайтындар үшін әлдеқайда оңай жасады, бірақ картаны жобалайтындар үшін жағдайды қиындатты. Көптеген «жақсы» шина жүйелерін осы процессорды ескере отырып, қолдануға арналған бірнеше кіріс/шығыс чиптерімен оңай қолдауға болар болса, NuBus-та әрбір карта мен компьютердің барлығын платформаға бей-жай «NuBus әлеміне» ауыстыру қажет болды. Әдетте бұл шина мен картадағы кез келген I/O чиптерінің арасына NuBus контроллері чипін қосуды білдірді, бұл шығындарды арттырды. Бұл бүгінде барлық жаңа шиналарға қажетті қарапайым процедура болса да, 1980 жылдары NuBus қажетсіз күрделі және қымбат деп есептелді.

Қолданылу

NuBus 1987 жылы IEEE 1196 стандарты ретінде қабылданды. Бұл нұсқада стандартты DIN 41612 96 контактілі үш қатарлы қосылыс пайдаланылды, жүйе 10 МГц сағаттық жиілікте жұмыс істейді, максималды деректерді тарату жылдамдығы 40 МБ/с, ал орташа жылдамдығы 10-20 МБ/с құрады. Кейінірек пайда болған NuBus 90 деректерді тарату жылдамдығын 20 МГц-ке дейін арттырды, бұл максималды жылдамдықты шамамен 70 МБ/с-қа, ал орташа жылдамдықты шамамен 30 МБ/с-қа дейін жеткізді. NuBus алғаш рет Western Digital NuMachine құрылғысында коммерциялық тұрғыда жасалды және олардың лицензия иегері Lisp Machines, Inc. компаниясы LMI Lambda, Lisp машинасының өндірістік үлгісінде қолданды. 1984 жылы жоба мен даму тобы Western Digital компаниясы Texas Instruments компаниясына сатылды. Технология олардың TI Explorer құрылғысына енгізілді, ол да Lisp машинасы болды. 1986 жылы Texas Instruments компаниясы NuBus-ты S1500 көппроцессорлы UNIX жүйесінде пайдаланды. Кейіннен Texas Instruments және Symbolics компаниялары Lisp-ті қолдайтын микропроцессорлар негізінде Lisp Machine NuBus тақтарын (TI MicroExplorer және Symbolics MacIvory) жасады. Бұл NuBus тақтары Apple Macintosh желісіндегі (Mac II және Mac Quadras) Lisp машиналарымен бірге қосымша процессорлар болды. NuBus сонымен қатар Apple Computer компаниясы Macintosh II жобасында пайдалану үшін таңдалды, онда оның қосып-ажырату мүмкіндігі Mac-тің пайдалануға ыңғайлы философиясына сай келді. Ол 1980-ші жылдардың соңында Mac-тің кәсіби деңгейін құраған Macintosh II сериясының көп бөлігінде қолданылды. Macintosh Quadras-тан бастап NuBus 90-қа жаңартылып, 1990-шы жылдардың ортасына дейін қолданылды. Алғашқы Quadras екі тақша бір-бірімен байланысқанда ғана 20 МГц жиілігін қолдады, себебі негізгі плата контроллері жаңартылмады. Бұл мәселе кейіннен 660AV және 840AV модельдеріндегі NuBus іске асырылуында шешілді. Бұл жетілдірілген NuBus контроллері бірінші буын Power Macintosh 6100, 7100 және 8100 модельдерінде қолданылды. Кейінгі Power Mac модельдері Intel-дің PCI шинасын қабылдады. Apple компьютерлері компьютер өшірілген кезде телефон желісін бақылау сияқты міндеттер үшін әрқашан +5 В "қуатты үнемдеу" қуат көзін де ұсынды. Бұл, әдетте, бекітілмеген NuBus стандартының бөлігі болды. NuBus сонымен қатар NeXT Computer компаниясының құрылғылар желісі үшін де таңдалды, бірақ басқа физикалық басылған плата (PCB) орналасқан схемасын пайдаланды. NuBus осы рөлдерден тыс жерде көбінесе қолданылмады, ал Apple 1990-шы жылдардың ортасында PCI-ге ауысқанда NuBus тез жоғалып кетті.