Кіріспе
Монси (/'//m//ʌ//n//s//i/, ) – АҚШ, Нью-Йорк штатының Рокленд округіндегі Рамапо қаласында орналасқан шағын кент және халық санағы бойынша белгіленген аудан. Ол Эйрмонттың солтүстігінде, Виоланың шығысында, Нью-Хемпстедтың оңтүстігінде және Спринг-Вэллидің батысында жатыр. Касер ауылы Монси кентімен қоршалған. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 26 954 адамды құрады, бұл 2010 жылғы санақпен салыстырғанда 46%-ға артты. Кентте үлкен және қарқынды өсіп келе жатқан хареди еврей қауымдастығы бар.
Тарих
Рокленд округіне алгонкин тілдерінде сөйлейтін линапе тайпасының мунси тобы қоныстанған. Монси Глен, ежелгі американдықтардың тұрағы, 59 және 306 мемлекеттік тас жолдарының қиылысынан батысқа қарай орналасқан. Онда көптеген артефакттар табылды, сондай-ақ кейбір тас үңгірлер әлі де көрініп тұр. Мунси теміржол станциясы, аты мунси линапе тайпасының басқаша жазылуынан алынған, 1841 жылы Нью-Йорк және Эри теміржолы осы алқаптан өткен кезде салынды. 1943 жылы раввин Шрага Фейвел Мендловиц Тора мұғалімдерінің білім деңгейін арттыру мақсатымен Монсиде жер сатып алды. "Айш Дос" (Оттың бағанасы) деп аталған институт он алты акр жерге орналасқан екі ғимараттан тұрды. 1944 жылы ол Бет Медраш Элион болып қайта құрылды, бұл Монсидегі алғашқы еврей мекемесі еді. 1950 жылдары Монсиде бір светофор және бір ешива болды. 1979 жылы раввин Эзриэль Таубер және басқа да діншілер тобы Ор Сомаях Йешиваның американдық кампусы үшін Монсиде жер сатып алды. 1997 жылы Монсиде 112 синагога және 45 ешива болды. Монсиде орналасқан Хаузер Конклин үйі 2010 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Рокленд округіндегі ең ірі православиелік еврей қауымына ие Монси, Роклендтің барлық православиелік яхудилері үшін, соның ішінде Виола, Эйрмонт және Спринг-Вэлли сияқты көршілес кенттер мен ауылдарда тұратындар үшін атауға айналды.
In the 1950s, Monsey was a one stoplight town with a single yeshiva. In 1979, Rabbi Ezriel Tauber together with a group of lay leaders purchased land in Monsey for the american campus of the Ohr Somayach Yeshiva. By 1997, Monsey had 112 synagogues and 45 yeshivas. Located in Monsey is the Houser Conklin House, listed on the National Register of Historic Places in 2010. Having the largest Orthodox Jewish community in Rockland County, Monsey has become a metonym for Orthodox Jews in all of Rockland, including those who live in neighboring hamlets and villages such as Viola, Airmont, and Spring Valley.
География
Монси орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, бұл CDP-ның жалпы ауданы 2,2 шаршы миль (5,8 км²), оның ішінде 2,2 шаршы миль (5,7 км²) құрлық және 0,04 шаршы миль (0,1 км²) (0,90%) су алабын құрайды.
According to the United States Census Bureau, the CDP has a total area of 2.2 square miles (5.8 km2), of which 2.2 square miles (5.7 km2) is land and 0.04 square mile (0.1 km2) (0.90%) is water.
Демография
2017 жылғы санақ бойынша, CDP-де 22 043 адам, 3984 үй шаруашылығы және 2596 отбасы тұратын. Халық тығыздығы анықталмаған. 4244 тұрғын үй бірлігі бар, орташа тығыздығы көрсетілмеген. CDP-нің нәсілдік құрамы: 95,8% ақ нәсілді, 3,0% афроамерикалық, 0,03% американдық индейлер, 1,05% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,70% басқа нәсілдер және 1,08% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 2,86% құрайды. 43,98% үйде ағылшын тілінде сөйлейді, 41,48% идиш, 6,88% иврит, 2,69% француз немесе француз тілінің креолдық түрі, 1,85% испан және 1,24% орыс тілінде сөйлейді. 2981 үй шаруашылығы бар, олардың 58,9% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 78,0% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,0% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 12,9% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 10,6% жеке адамдардан тұрады, ал 4,4% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 4,74 адам, ал отбасының орташа мөлшері 5,16 адам. CDP-де халық жас бойынша таралып орналасқан: 48,6% -ы 18 жасқа дейінгілер, 10,5% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 18,2% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 16,3% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 6,4% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 19 жас. Әр 100 әйелге 106,8 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 106,6 еркек келеді. CDP-дегі үй шаруашылығының орташа табысы 45 194 доллар, ал отбасының орташа табысы 45 911 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 41 606 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 33 576 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 14 000 доллар. Отбасылардың 25,4% және халықтың 30,6% кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 37,8% және 65 жастан асқандардың 9,2% кедейлікте өмір сүреді.
Яһуди қауымы
Монси – Кириас Джоэл, Казер, Спринг Вэлли және Нью-Сквер сияқты бірнеше қалалармен бірге АҚШ-тағы православие яһудилігінің маңызды орталығы. Бұл Нью-Йорк қаласынан тыс АҚШ-тағы хасидтік яһудилігінің ең ірі орталығы, шамамен 5400 үй шаруашылығы (әлемдегі хасид халқының 4,2 пайызы). Монсиге көші-қон 1940 жылдардың соңында Нью-Йорк қаласының православиелік яһудилері өсіп келе жатқан қауымдастықтары үшін қолжетімді жылжымайтын мүлік іздеген кезде басталды. Бұл жерлер оларға жаппай көшіп, халаха (яһуди діни заңы) бойынша өмір салған, православие емес көршілерімен жиі қақтығыспайтын анклавтар құруға мүмкіндік берді. Бұл қауымдастықтар үшін маңызды, ерекше қала маңындағы демографиялық өзгеріс болды. Монсидегі ірі хасидтік секталарға Сатмар, Вижниц Монси және Белз жатады, ал Бердичев, Лизенск, Лизенск (Рокеа), Никольсбург, Самбор Йерушалаим Монси, Сасов, Шинаве, Спинка Монси, Станислав және Вижниц Монси секталарының ребелері осы қауымда тұрады. 2019 жылдың 28 желтоқсанында Монсиде Косон сектасының хасидтік ребесінің үйінде Ханука тойы кезінде жаппай пышақталды, төрт адам жараланды және біреу қаза тапты.