Кіріспе

Сетаукет /s//ə/'/t//ɔː//k//ɪ//t/// – Нью-Йорк штатының Суфолк округіне қарасты Брукхейвен қаласындағы Лонг-Айлендтің солтүстік жағалауында орналасқан шағын ауыл және халық санағы бойынша белгіленген аудан (CDP). 2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, сол кезде Шығыс Сетаукетті де қамтитын CDP халқы 15 477 адамды құрады. Сетаукет 1655 жылы құрылған, бұл болашақта Брукхейвен қаласы болып қалатын жердегі алғашқы қоныс болды. 2020 жылғы санаққа дейін бұл аудан Сетаукет – Шығыс Сетаукет CDP-нің бір бөлігі болды. 2020 жылы аймақ екі жеке CDP-ге бөлінді: Сетаукет және Шығыс Сетаукет, бірақ көптеген жергілікті тұрғындар оны әлі де бір тұрғын орын деп санайды. Сетаукет 17 ғасырдың ортасында ауыл шаруашылығы қауымдастығы ретінде пайда болды және Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Кулпер шпиондық желісі мен Сетаукет шайқасымен танымал болған аймақтық белсенділік орталығы болды. Сетаукеттің көптеген ежелгі құрылыстары бүгінгі күнге дейін сақталған және қазір Ескі Сетаукет тарихи ауданын құрайды. Сетаукет көбінесе тұрғын үйлерден тұрады және Порт Джефферсон мен Стони Бруктың коммерциялық аймақтарымен шектеседі. Аудан ішіндегі шағын бизнестер негізінен CDP-ге жақын орналасқан Стони Брук университетінің 25 000-нан астам студенттеріне қызмет көрсетеді.

Шығу тегі

"Сэтаукет" атауы колониялық кезеңге дейін осы аймақта тұрған алгонкин тілінде сөйлейтін Сеталкотт тайпасынан шыққан. 1655 жылы бір топ жерге құмар отаршылар жергілікті тұрғындардан Сэтаукет аймағын сатып алды. Аймаққа алғашқы еуропалық қоныс аударушылар Жаңа Англиядан келген ағылшындар болды. Бұл Брукхейвен қаласының алғашқы негізі болды, және елді мекен де, қала да 1655 жылды өзінің бастау тарихы ретінде қабылдайды. 17 ғасырда Сэтаукет колониялық Брукхейвен қаласымен бірдей аталатын. 1660 жылдары елді мекен уақытша "Ашфорд" деп өзгертілді. Бұл өзгеріске капитан Джон Скотт мұрындық болды, ол кәсіби жалдамалы әскер, және оны жергілікті американдық индейлерді тазалау үшін жалдаған. Ол Сэтаукеттің алғашқы қоныс аударушысы және Лонг-Айленд тарихындағы маңызды тұлға, ол қысқа мерзімге "Лонг-Айленд президенті" лауазымында қызмет еткен. Жерді пайдалануға құмар Скотт бір кезде аралдың үштен біріне, оның ішінде Сэтаукет аймағына ие екенін мәлімдеді. Оның көптеген талаптары күмәнді болғанына қарамастан, Джон Скотттың Сэтаукетті Англиядағы ата-бабаларының отаны Ашфорд, Кент деп қайта атауға және Эгертон деп аталатын салтанатты үй салуға жеткілікті күші мен қолдауы болды. Белгілі уағызшы және журналист Джон Вулман 1747 жылдың көктемінде "Сэтаукетте" квакерлер жиынына қатысқанын айтқан.

Америка революциясы

Американың Тәуелсіздік соғысында 1777 жылы Сетаукет шайқасы ауылдың жасыл алаңында болды. Сол кезде Сетаукетті лоялистер бақылап, пресвитериан шіркеуін өздерінің бекінісі ретінде пайдаланды. Генерал Сэмюэл Холден Парсонс басқаратын патриот әскері Коннектикут штатының Фэрфилд қаласынан Лонг-Айленд бұғазы арқылы келіп, лоялистерге шабуыл жасау ниетін білдірді. Парсонс кері шегінгенге дейін және Коннектикутқа қайтқанға дейін үш сағат бойы атыс жүрді, екі тараптың да шығыны аз болды. Атыс кезінде Парсонстың әскері «Патриоттар тасының» артына тығылды, ол ауылдың жасыл алаңының жанында естелік тақтасымен қазірге дейін сақталған. Бұл тастың үлкендігіне байланысты ол әскерлерге жеткілікті қорғаныс берді. Оқтардың бір бөлігі Брукхейвеннің Каролина шіркеуінің қабырғаларына кірді. 1778 жылдан 1781 жылға дейін Кулпер тыңшылар тобы Нью-Йорк қаласында жиналған британдық әскерлердің қозғалысы туралы ақпаратты Джордж Вашингтонға жеткізді. Тыңшылар тобының көп бөлігі Сетаукет тұрғындарынан, оның ішінде жетекшісі Бенджамин Таллмадж және маңызды агенті Абрахам Вудхаллдан құралды. Кулпер тобы өте табысты болды және Вашингтонды жаңа одақтасқан француз әскерлеріне жасалатын күтпеген шабуыл, континенттік валютаны фальсификациялау схемасы және Континенттік армиядағы генералдың құпия түрде қарсы тарапқа өткені туралы ескертті (кейіннен Бенедикт Арнольд екені белгілі болды). Вашингтон 1790 жылы Лонг-Айлендке жасаған сапарында Сетаукетте бір түн тұрды. Британдықтар басып алған кезде, тұрғындар 1729 жылғы Каролина шіркеуінде (Епископальдық) діни қызметтер өткізді, ал британдық әскерлер Сетаукет пресвитериан шіркеуін басып алды. Пресвитериан шіркеуінің мінбері қиратылды және бекініс құру үшін айналағы зираттан бірнеше қабір тастары алынып кетті. Соғыстан кейін қызметтер қайта жанданды, бірақ 1812 жылы шіркеуге шаңқай соқты. Пресвитериан шіркеуі 1812 жылы қайта салынды. Ауылдың жасыл алаңы әлі де екі шіркеудің меншігінде.

Қазіргі тарих

XIX ғасыр Шығыс Сетаукетке өнеркәсіп әкелді. 1662 жылы басталган кеме жасау саласы, Сетаукет портының Дайерс Нек деп аталатын бөлігінде жаңа кеме жасау орындары ашылғанда, дамыды. Бұл көршілес Порт-Джефферсонның ірі операцияларын толықтырды. Сетаукетте салынған кемелердің арасында 1870 жылы Дэвид Брюстер Бейлстің "Адорна" кемесі болды, ол Бруклиннен тыс Лонг-Айлендте салынған ең үлкен шаршы желкенді кеме еді. (Ол кезде Бруклин Лонг-Айлендтің бір бөлігі саналды, ал Порт-Джефферсон қаласында салынған ең үлкен желкенді кеме – 1902 жылғы "Марта Э. Уоллес" – шхуна болды.) "Адорнаның" суреті бүгінде Сетаукет бастауыш мектебінің басты кіреберісінің үстінде мақтан тұтады. Көбірек танымал болғаны – 1857 жылы Уильям Джоан Роуленд жасаған, кейін оған командалық берген капитан Томас Б. Хокинстің басшылығымен Сетаукетте салынған "Вандерер" шхуналық яхтасы. "Вандерер" алғашқы саяхатынан кейін жаңа иелеріне сатылды, олар 1858 жылы кемені құл сатуға пайдалану үшін жасырын түрлендіруге тырысты, көбінесе сырттан жұмысшыларды жалдады. Күдік тудырған жергілікті тұрғындар билік органдарына хабарласты, нәтижесінде кеме Порт-Джефферсон жанында USRC "Harriet Lane" кемесімен ұсталды. Өкінішке орай, Нью-Йорктегі билік кемені иелеріне қайтарды, және ол капитан Хокинссіз, кеме босатылмас бұрын жұмысынан кеткен, Африкаға жасалған соңғы табысты американдық құл саудасы сапарына шықты. Көпшілікке белгісіз жайт, "Вандерер" кейін Азамат соғысы кезінде Одақ әскери-теңіз күштерінде "USS Wanderer" ретінде қызмет етіп, екі кішкентай блокаданы бұзушы кемені ұстады. 1876 жылдан 1904 жылға дейін Шығыс Сетаукет Лонг-Айленд каучук компаниясының каучук фабрикасын басқарды. XX ғасырдың басында Сетаукет аймағындағы барлық өнеркәсіптік қызмет тоқтады. 1873 жылы Нью-Йорк қаласынан Порт-Джефферсонға теміржолдың ашылуынан кейін Сетаукет жазғы демалыс орнына айналды. XX ғасырдың ортасына дейін, Сетаукет жағалауының өнеркәсіптік дамымаған бөліктеріне бай отбасылар қоныстанды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сетаукетте халық саны күрт өсті, қалған ауыл шаруашылығы жерлері тұрғын үйлермен толтырылды. Бұл өзгеріске қарсы тұру үшін Ескі Сетаукет тарихи ауданы құрылды, және Сетаукеттегі тұрғын үйлердің көп бөлігі соғысқа дейінгі кезеңнен сақталды. 1709 жылғы Томпсон үйі және 1830 жылғы Шервуд Джейн мұражайы тарихи ескерткіштер болып табылады. Фрэнк Мелвилл ескерткіш паркі 1937 жылы құрылды және Сетаукет диірменінің айналасындағы жердің көп бөлігін сақтайды. Сетаукетке CVS корпорациясының иесі болған Уорд Мелвиллтің қайырымдылығы да зор әсер етті. Мелвилл Стони Брук университетін құрды, оның кампусы Сетаукетке батыс жағынан орналасқан. Университеттің студенттері мен оқытушыларының бір бөлігі қазір Сетаукетте тұрады. Мелвилл сондай-ақ көршілес Стони Брукте Жаңа Англия стиліндегі ауылдық ауданды құрды, ол Сетаукеттің батыс аймақтарына ең жақын сауда орталығы болып табылады және шығысқа қарай Порт-Джефферсонның рөлін толықтырады. Шығыс Сетаукет Американың ең табысты хедж-фондтарының бірі – "Ренессанс Технологиясының" орны, оны Стони Брук университетінің математика профессоры Джеймс Харрис Саймонс құрды. 2012 жылы жергілікті саясаткерлер Сетаукет пен Стони Брук арасында орналасқан, Стони Брук университетімен шектесетін Нью-Йорк штатының 25А тас жолының бөлігін жоспарлау комитетін құрды. Бұл дәліздің көп бөлігі қазір толыққанды пайдаланылмайды, шағын сауда орталықтарында бірнеше кәсіпорын бар. Концепция – студенттер мен тұрғындардың қызығушылығын тудыра алатын, жаяу жүруге ыңғайлы орталықты құру. 2014 жылдың мамыр айында Сетаукет пен Порт-Джефферсон станциясын байланыстыратын 6 шақырымдық "Гринвей жолы" велосипед жолы ашылды. Велосипед жолын Уэдинг Риверге дейін кеңейту жоспарлануда, бұрынғы теміржол жолдары қайта жаңартылып жатыр. Америкадағы Иерусалим патриархатының бас кеңсесі – Киелі Крест грек православ монастыры Сетаукетте орналасқан.

География

Сетаукет Брукхейвен қаласының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Ол Лонг-Айлендтің солтүстік жағалауында жатыр және екі жағалаудың бөліктерін қамтиды: Сетаукет порты мен Консиенс шығанағы, екеуі де Порт Джефферсон портының Лонг-Айленд саундқа қарайтын салалары. Сетаукет CDP солтүстікте және батыста Олд Филд ауылымен, солтүстік-батыста/оңтүстік-батыста Стони Брукпен, оңтүстікте Стони Брук университетімен, оңтүстік-шығыста Шығыс Сетаукетпен, шығыста Покуотт ауылымен және солтүстік-шығыста Порт Джефферсон гаванімен шектеседі. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы 74,5 км² құрайды, оның ішінде 74,5 км² жер және 23,2% немесе қалғаны су. Сетаукетте Жаңа Англия стиліндегі ауылдық алаң, диірмен тоғаны және саябақ, кішкентай пошта кеңсесі, 1729 жылы салынған Каролина шіркеуі және 1660 жылы құрылған Сетаукет пресвитериан шіркеуі бар. Ауылдық алаңда орналасқан Эмма С. Кларк кітапханасы Лонг-Айлендтегі ең толық кітапханалардың бірі саналады. Бұл бөлік – бастапқы қоныстың тарихи орталығы және Ескі Сетаукет тарихи ауданының ядросын құрайды. Диірмен тоғаны сонымен қатар Frank Melville Memorial Park мемлекеттік саябағының ішінде орналасқан. Нью-Йорк штатының 25А тас жолы – Порт-Джефферсон мен Стони-Брукты байланыстыратын басты батыс-шығыс жолы. Сетаукетке Лонг-Айленд тас жолының 62-шы шығу арқылы және Николс жолы арқылы қол жеткізуге болады. Сетаукеттегі сауда орындарының көп бөлігі 25А тас жолының бойында шоғырланған. Қосымша коммерциялық аймақтар көршілес Шығыс Сетаукетте Бель Мид жолында (бұрын мұнай терминалынан кейін Терминал жолы деп аталған) және Несконсет тас жолында орналасқан. Бель Мид жолында көптеген медициналық және кәсіби кеңселер, сондай-ақ оларға қызмет көрсететін басқа да кәсіпорындар бар. Заманауи аймақтарға бөлу ережелері күшіне енгенге дейін бірнеше қосымша дүкендер мен фабрикалар ашылды, олардың бір бөлігі Шығыс Сетаукеттегі Гнарлд Холлоу Роуд пен Комсевог Роудта орналасқан. Сетаукеттің қалған бөлігі көбінесе тұрғын үйлер мен орманды алқаптардан тұрады. "Сетаукетс" немесе жай ғана "Сетаукет" атауы Олд Филд пен Стони Брук және Порт Джефферсон порттары арасындағы кең аумақты, соның ішінде Стони Брук университетінің шығысындағы қалалық жағдайды білдіреді. Осылайша, олар Сетаукет пен Шығыс Сетаукетті, сондай-ақ Стронгс Нек, Покуотт, Батыс Порт Джефферсон станциясы және Солтүстік Центреич (жергілікті жерде Оңтүстік Сетаукет деп аталатын аудан) қамтиды. Сетаукетс, Олд Филд және Стони Брук "Үш ауыл" аймағын құрайды, бұл аймақ Үш ауыл орталық мектеп округінің қызметінде.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша Сетаукет шығыс Сетаукет CDP-де 15 931 адам, 5 521 үй шаруашылығы және 4 289 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 5 632 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы – (мәлімет жоқ). CDP-нің нәсілдік құрамы: 87,76% ақ нәсілді, 1,27% афроамерикандық, 0,17% американдық үндістер, 8,80% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,61% басқа нәсілдер және 1,35% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 9,43% құрады. 5 589 үй шаруашылығы бар, олардың 39,2% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 68,6% -ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 6,8% -ы күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 22,3% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 17,2% жеке адамдардан тұрады, ал 4,7% -да 65 жастан асқан жалғыз адам тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,88 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,26 адамды құрады. CDP-де халық жас бойынша былай таратылды: 18 жасқа дейінгілер – 26,9%, 18-24 жас аралығы – 7,3%, 25-44 жас аралығы – 29,3%, 45-64 жас аралығы – 27,2% және 65 жастан асқандар – 9,4%. Орташа жас 37 жас болды. Әр 100 әйелге 96,7 еркек сай келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 94,5 еркек сай келеді. CDP-дегі үй шаруашылығының орташа табысы 96 986 доллар, ал отбасының орташа табысы 105 472 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 80 276 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 46 281 доллар болды. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 37 736 долларға тең. Отбасылардың 0,9%-ы және халықтың 1,0%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 0,8%-ы және 65 жастан асқандардың 0,3%-ы.

Танымал мәдениетте

Сетаукет – 2014 жылы көрсетілімге түскен және Калпер сақинасының тарихын айтатын Turn: Washington's Spies телесериалының басты оқиға орны.