Кіріспе
Футболдағы пенальти соққысын ойлап тапқан Уильям МакКрум (7 ақпан 1865 – 21 желтоқсан 1932) – ирландиялық бай мақта мата өндірушісі және спортшы, ең әйгілісі 1890 жылы футболдағы пенальти соққысын ойлап тапқандығымен танымал.
William McCrum (7 February 1865 – 21 December 1932) was a wealthy Irish linen manufacturer and sportsman, most famous for being the inventor in 1890 of the penalty kick in football.
Өмір жолы және отбасы
1865 жылдың 7 ақпанында Милфордтың сыртындағы Баллинахоне Бег шағылысында, Армаг округінде туған Уильям – зығыр миллионері Роберт Гармани МакКрумның (1829-1915) және оның әйелі Энн Элиза Риддалдың (1840-1869), Лимавади, Лондондери округынан шыққан әйелінің ұлы. Оның әкесі танымал зығыр өндірісі фирмасын – МакКрам, Уотсон және Мерсерді құрды және Виктория дәуіріндегі Милфорд үлгілі ауылын салдырды. Уильям Армагтағы Корольдік мектепте, содан кейін Дублиндегі Тринити колледжінде оқыды, онда университет чемпионы атанды. Ол әкесімен бірге Милфорд үйінде тұрып, кейін отбасылық бизнес үшін жұмыс істеді, оның ішінде Лондон өкілі және басқарушы директорлардың бірі болды. Уильям отбасылық бизнесті басқаруда сәттілікке жете алмады және әкесі сияқты іскерлік қабілет пен жаңашылдыққа ие болмады. Ол 1888 жылы Армаг округінің жоғары шерифі болды. Ол көп жыл бойы Милфорд футбол клубында қақпашы ретінде ойнады, соның ішінде Ирландия футбол лигасының алғашқы маусымында (1890–1891). Милфорд 14 ойында 0 ұпаймен лиганың соңында қалды, 62 гол жіберіп, тек 10 гол соқты. Ауыл тұрғындары арасында "Мастер Вилли" деп танылған ол бос уақытын Милфордтағы ауыл залында, МакКрам институты деп аталатын әуесқой театрға қатысып өткізді. Әлемді аралап жүрмегенде, өмірінің көп бөлігін Милфордта өткізді, онда ол бейбіт судья және көптеген спорттық клубтар мен комитеттердің өкілі болды, соның ішінде Милфорд ФК, Милфорд және Армаг крикет клубтары, және Армаг регби футбол клубы. Ол Армаг үшін шахмат ойнады, жеке және командалық жарыстарға қатысып, партияларын ұсынды.
Неке
Уильям МакКрам Монте-Карлода құмар ойнап, жақсы өткізуді ұнататын. Бір аптаның ішінде ол алты таңбалы қарызға батты. Бұл жолы оның әкесі қарызын төледі. 1891 жылы ол Монреаль, Канада қаласының В.В. Сквайрс есімді азаматтың қызы Мод Мэри Сквайрсқа үйленді. Олардың Сесил (1892–1976) есімді ұлы болды, ол кейін HMS Hood кемесінің капитаны болды. Уильям McCrum, Watson and Mercer отбасылық фирмасының акционері болды және фабрика агенті қызметін атқарды. 1897 жылы Уильям мен Мод Армаг қаласындағы Моллдағы Хартфорд Плейс тұрғанда, Мод ұлттық газеттердегі джентльмендерге қатысты дау-дамағлдарға қатысты болды. Мод қоғамға бет көрсете алмай, ұлымен бірге Ливерпульге кетіп, Уильям оның ізінен Ливерпульге барды. Оның әкесі Роберт Г. МакКрам Уильямның қайта оралмайтынын ойлады және оның американдық агенттері фирманы акцияларымен бірге акционерлік қоғамға айналдыруға кеңес берді. Уильям мен Модтың да жақсы өмір салты болғандықтан, олар тез арада 2000 фунт стерлингтен астам қарыз жинады. Уильям мен Мод кейін Армагқа оралды, бірақ 1903 жылы Мод майор Хердпен бірге Францияның Лазур теңізіне қашып кетті. Уильям әкесімен бірге Милфорд Хауста тұрды. Осы кезде Модқа оның қайын атасы Роберт Г. МакКрам жәрдемақы тағайындады, егер ол Уильямнан ажыраспаса. Оның қайын атасы өсиетімен, егер ол Уильям қайтыс болғаннан кейін ажырасып немесе қайтадан үйленсе, жәрдемақыдан айырылатынын жазды. Мод 1932 жылға дейін майор Хердке үйлену үшін күтті. 1915 жылы Роберт Г. МакКрам қайтыс болды, ал Уильям Армаг округіндегі Милфорд ауылына және McCrum, Watson & Mercer фирмасының жартылай үлесіне мұрагер болды. Өсиетте Уильямның Милфорд Хауста тұруға және оның барлық мүлігін пайдалануға құқығы бар екені, бірақ егер ол жылына алты айдан астам уақыт онда тұрмаса, мүлік оның қарындасы Харриетт Миллерге өтетіні айтылды. Кейін ол фирманың төрағасы болды. Ол скаут қозғалысына өте құлшыныспен қарады және Солтүстік Ирландиядағы скаут ұйымының жетекшісі болды. Ол бірде Армаг сотында Милфорд скаут тобы фабрика жұмысшылары болуы мүмкін, бірақ олар ең жақсы джентльмендер екенін айтқан. Ол Баден-Пауэллмен достық қарым-қатынаста болды және олармен бірге жиі тамақтанатын. Ол Армаг крикет клубына кубок сыйлады және оны жоғары бағалады. 1928 жылы ол Солтүстік Ирландия зығыр өнеркәсібінің делегациясы құрамында Ақ үйге барды.
Өлім мен құлдырау
1929 жылы Уолл-стриттегі құлау МакКрам, Уотсон және Мерсердің бағына ауыр соққы берді. Олардың Америкада үлкен бизнес мүдделері болған. Фирма құлдырап, "Солтүстік Банк" Милфорд фабрикасы мен ауылын бақылауға алды. 1930 жылдың қараша айында Милфорд үйінің барлық мүлігі аукционда сатылды. Уильям Англияға отбасымен бірге көшіп кетті. Бірақ ол онша сәтті болған жоқ. Оның немересі Тони, шахмат ойнауға қабілетті екеніңізді екі минут ішінде біле алатынын еске алады – Уильям Тонидің шахмат ойнай алмайтынын айтқан, бірақ оның інісі Майкл ойнай алатын екен. Кейін Уильям Армағ қаласына қайтып оралып, Виктория көшесіндегі пансионда тұрды. 1932 жылдың 21 желтоқсанында ол Армағ ауруханасына жеткізілді, онда жүрек талмасынан көз жұмды. Ол Армағтағы Әулие Марк шіркеуінің маңындағы қабірстанға ата-анасы мен әже-шешесімен бірге жерленген. 2015 жылы қабір ФИФА қаржысымен қалпына келтірілді.
Мұра
Милфорд Хаус Солтүстік Ирландиядағы қыздарға арналған жалғыз Country House Residential мектебіне айналды. 1966 жылы ол Manor House арнайы күтім ауруханасы болды. 1994 жылдан бері Милфорд Хаус құлазып, бүгінде Солтүстік Ирландиядағы ең көп қауіп төндіретін он ең маңызды ғимараттың бірі саналады. Британ жазушысы және бұрынғы әдеби редактор, The Observer газетінен Роберт МакКрум, оның немересі, және Уильям МакКрум туралы былай жазды: Отбасы бизнесінен қабілетсіз деп шығарылып, адал емес әйелі тастап кетіп, әкесі тарапынан салқын қабақтанған Уилли шебер әлемді аралап, жосықпен өмір сүрді және құмар ойыншы ретінде белгілі болды. Тағы бір немересі, ағылшын журналисі және саяхат жазушысы Марк МакКрум өзінің "The Craic – Ирландия арқылы саяхат" кітабында Уильям МакКрум туралы айтқан. Бүгінде Уильям МакКрум мен Милфорд Хаус пенальти соққысының туған жері ретінде әлемге танымал және әлемнің кез келген жерінде әр бес минут сайын бұқаралық ақпарат құралдарында кездеседі.
Жазалық соққы
Ирландия футбол ассоциациясының мүшесі ретінде МакКрум пенальти соққысын енгізу идеясын ұсынды. Бұл сол кезде кең таралған тәжірибені тоқтату мақсатында жасалды – қорғаушылардың гол соғудан ұстау үшін шабуылдаушы ойыншыны кәсіби түрде бұзуы. Бұл идея 1890 жылғы маусымда Халықаралық футбол қауымдастығы кеңесінің отырысына Ирландия футбол ассоциациясының бас хатшысы және IFAB өкілі Джек Рид арқылы ұсынылды. Алғашқы ұсыныста былай делінген: «Егер кез келген ойыншы қарсыласын қасақана ұрып немесе ұстап алса, немесе қасақана өз қақпасының сызығынан он екі метрлік шеңберде допты қолмен ұстаса, төреші шағым түскен жағдайда қарсыласына пенальти соққысын тағайындайды. Соққы қақпа сызығынан 12 метр қашықтықтағы кез келген нүктеден беріледі және келесі шарттар орындалуы тиіс: Пенальти соққысын орындайтын ойыншы мен қақпашыдан басқа барлық ойыншылар доптың артында және одан кемінде алты метр қашықтықта тұруы керек; доп соққы орындалғанда ойынға енгізіледі. Пенальти соққысынан гол соғуға болады». Бұл ұсыныс бастапқыда футболшылар мен баспасөз арасында зұлымсыну мен наразылық тудырды, себебі «ирландтықтардың ұсынысы» немесе «өлім жазасы» деп аталған бұл ұсыныс, ойыншылардың қасақана әділ емес әрекет етуі мүмкін екенін мойындады. Бұл Виктория дәуіріндегі әуесқой спортшы туралы қалыптасқан көзқарасқа қайшы келді. 1891 жылғы 14 ақпанда «Сток Сити» және «Ноттс Каунти» арасындағы Англия кубогының ширек финалынан кейін қоғамдық пікір өзгерген болуы мүмкін, онда қақпа сызығында қасақана қолмен ойналғаннан кейін берілген бос соққы голға әкелмеді.