Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигериялық математик және ғалым (1932–2022)
Nigerian mathematician and academic (1932–2022)
Грейс Алеле Уильямс (16 желтоқсан 1932 – 25 наурыз 2022) – математика білім беру саласындағы нигериялық профессор, докторлық диссертациясын қорғаған алғашқы нигериялық әйел және Бенин университетінің алғашқы әйел вице-канцлері болып тарихқа енген.
Grace Alele Williams (16 December 1932 – 25 March 2022) was a Nigerian professor of mathematics education, who made history as the first Nigerian woman to receive a doctorate, and the first Nigerian female vice chancellor at the University of Benin.
Ерте өмір және білім
Грейс Авани Алеле 1932 жылдың 16 желтоқсанында Нигерияның Батыс аймағында (қазіргі Дельта штаты) Уори қаласында итсекири ата-анасының отбасында дүниеге келді. (қазіргі Ибадан университеті). Ол 1957 жылы Осун штатындағы Эдедегі Король мектебінде сабақ беріп жүргенде математика магистрі дәрежесін алды, ал 1963 жылы Чикаго университетінде (АҚШ) математика білімі саласы бойынша докторлық дәрежесін қорғады.
Grace Awani Alele was born to Itsekiri parents in Warri, Western Region (present day Delta State), Nigeria on 16 December 1932. (now University of Ibadan). She obtained a master's degree in mathematics while teaching at Queen's School, Ede in Osun State in 1957 and her PhD degree in mathematics education at the University of Chicago (U. S.) in 1963,
Мансап
Алеле Уильямстың оқытушылық мансабы Осун штатының Эде қаласындағы Король мектебінде басталды, онда ол 1954 жылдан 1957 жылға дейін математика пәнінің мұғалімі болды. 1979 жылдан 1985 жылға дейін Лагос штатының оқу бағдарламасын қайта қарау комитетінің және Лагос штатының емтихан тақтасының төрағасы қызметін атқарды. Ол 1992 жылы аяқталған тағайындамасының "әйелдердің басқару қабілетін көрсетуге арналған сынақ болғанын" айтады. Сонымен қатар, ол 1993 жылдан 2004 жылға дейін Үшінші әлемдегі ғылым саласындағы әйелдер ұйымының Африка айманындағы вице-президенті болып қызмет етті.
Alele Williams's teaching career started at Queen's School, Ede, Osun State, where she was a mathematics teacher from 1954 to 1957. From 1979 to 1985, she served as chairman of the Lagos State curriculum review committee and Lagos State examinations boards. and she believes her appointment, which ended in 1992, was "a test case to demonstrate a woman's executive capability". She also served ten years (1993–2004) as regional vice president for Africa of the Third World Organization for Women in Science.
Жеке өмір және өлім
Алеле Уильямс 1963 жылғы желтоқсан айында, АҚШ-тан Нигерияға оралғаннан кейін көп ұзамай, Бабатунде Абрахам Уильямсқа (1932–2010) тұрмысқа шықты. Уильямс – саяси ғылымдар саласының маманы, ол олар тұрмысқа шыққан кезде Осун штатындағы Ифе университетінде аға оқытушы болып жұмыс істеген. Алеле Уильямстың бес баласы және 2017 жылға қарай он немересі болды. Оның қазасына байланысты Бенин университеті елтаңбасын жартылай түсіріп, аза тұтты.
Alele Williams married Babatunde Abraham Williams (1932–2010) in December 1963, not long after returning to Nigeria from the United States. Williams was a political scientist who, at the time of their marriage, was a senior lecturer at the University of Ife, Osun State. Alele Williams had five children, and, as of 2017, ten grandchildren. The next day, the University of Benin flew the institution's flag at half mast to mourn her death.
Марапаттар
Алеле Уильямс көптеген наградалар мен құрметтерге ие болды. Ол 1987 жылы Нигер орденін алды, сондай-ақ Нигерия математикалық қауымдастығының мүшесі және Нигерия білім академиясының мүшесі болып сайланды. 2014 жылдың 28 ақпанында ол "Соңғы 100 жылда Нигерияның әлеуметтік-мәдени, экономикалық және саяси дамуына нигериялықтардың ерекше үлесін ерекше тану" мақсатында табысталған Жүзжылдық сыйлықтың иегері атанған 100 адамның қатарында болды. Ол математика саласындағы әйелдер қауымдастығы жарыққа шығарған көрнекті әйел математиктердің суреттері бейнеленген ойын карталары жинағына енді.
Alele Williams received several awards and honours. She received the Order of the Niger in 1987, and was elected a Fellow of the Mathematical Association of Nigeria and a Fellow of the Nigerian Academy of Education. On 28 February 2014, she was one of 100 people to receive the Centenary Award, "a special recognition of unique contributions of Nigerians to the socio cultural, economic and political development of the country in the last 100 years". She is included in a deck of playing cards featuring notable women mathematicians published by the Association of Women in Mathematics.