Кіріспе

Электрондық техникада Лехер желісі немесе Лехер сымдары – радио толқындарының, негізінен VHF, UHF және микротолқын жиіліктеріндегі толқын ұзындығын өлшеу үшін пайдаланылатын параллель сымдар немесе таяқшалар жұбы. Олар теңгерілген беріліс желісінің қысқа бөлігін құрайды (резонанстық тістік). Радио жиілікті қуат көзіне, мысалы радио хабар таратушысына қосылғанда, радио толқындары олардың бойымен тұрған толқындарды құрайды. Екі сымды бойымен жалғастыратын өткізгіш таяқшаны жылжыту арқылы толқындардың ұзындығын физикалық түрде өлшеуге болады. Австрия физигі Эрнст Лехер 1888 жылы Оливер Лодж және Генрих Герц қолданған әдістерді жетілдіре отырып, толқын ұзындығын өлшеудің осы әдісін жасады. Лехер желілері жиілікті өлшеу құрылғылары ретінде 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін арзан жиілік санағыштары қолжетімді болғанға дейін қолданылды. Олар сондай-ақ компоненттер ретінде, көбінесе "резонанстық тістіктер" деп аталатын, VHF, UHF және микротолқындық радио жабдықтарында, мысалы, хабар таратушыларда, радарларда және теледидарларда, резонаторлар, сүзгілер және кедергі сәйкестендіру құрылғылары ретінде пайдаланылды. Олар HF/VHF және UHF/SHF арасындағы жиіліктерде қолданылады, мұнда жиынтық компоненттер қолданылады, ал UHF/SHF жиіліктерінде резонанстық қуыстар тиімдірек.

Толқын ұзындығын өлшеу

Лехер желісі – бір-біріне параллель, оқшауланбаған сымдар немесе таяқшалардың белгілі бір арақашықтықта орналасқан жұбы. Арақашықтық аса маңызды емес, бірақ толқын ұзындығының шағын бөлігін құруы керек; ол бір сантиметрден кемден 10 см-ден асады. Сымдардың ұзындығы қолданылатын толқын ұзындығына байланысты, ал өлшеуге арналған желілер әдетте бірнеше толқын ұзындығынан тұрады. Сымдардың тегіс араласуы оларды тұрақты жылдамдықпен, жарық жылдамдығына жуық жылдамдықпен толқындарды өткізетін беріліс желісіне айналдырады. Сондықтан толқын ұзындығы λ екі тікелей түйіннің (немесе антинодтың) орналасқан жерін анықтап, олардың арасындағы қашықтықты өлшеп, нәтижені екеуге көбейту арқылы есептелуі мүмкін. Толқындардың жиілігі f толқын ұзындығы мен толқындардың жылдамдығынан, ол шамамен жарық жылдамдығы c-ға тең, есептелуі мүмкін:

Түйіндер антинодтарға қарағанда әлдеқайда анық, себебі кернеудің желі бойымен арақашықтыққа қатысты өзгеруі түйіндерде максималды болады, сондықтан олар радиотолқындардың жылдамдығын өлшеу үшін қолданылады. Ол 10 және 30 МГц аралығында 13 түрлі жиілікті пайдаланып, 297 600 км/с орташа мәнін алды, бұл жарық жылдамдығының қазіргі мәнінен 1% ішінде. Мысалы, Г.Р. Джессоп сипаттаған 432 МГц екі тетродты (QQV03 20) күшейткіш Лехер желісін анодтық резервуар ретінде пайдаланады.

Теледидар тюнерлері

Төртінші толқындық Лехер желілері қазіргі заманғы теледидарлардың радиожиілік күшейткіштері және жергілікті генератор бөліктеріндегі резонаторлық тізбектер үшін қолданылады. Әр түрлі арнаны таңдауға қажетті реттеу Лехер желісіне қосылған варактор диодтары арқылы жасалады.