Кіріспе

Ксения ( /z//iː//n//i//ə/ ZEEneeə) – АҚШ-тың Огайо штатындағы Грин округінің орталығы болып табылатын қала. Огайоның оңтүстік-батысында орналасқан, Дейтоннан шығысқа қарай 15 миль (24 км) қашықтықта жатыр және Дейтон қалалық аймағының, сондай-ақ Майами аңғары аймағының бір бөлігі. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 25 441 адамды құрайды. Қаланың аты грекше "қонақжайлылық" деген мағына беретін Ксения (ξενία) сөзінен алынған.

Тарих

Ксения 1803 жылы құрылды, сол жылы Огайо штаты Одаққа қабылданды. Сол жылы америкалық голландық пионер Джон Пол Вирджиния штатының Хановер округіне жататын Томас және Элизабет Ричардсоннан "1050 фунт (қазіргі Вирджинияның ақшасы)" үшін жер сатып алды. Пол округтік комиссарларға Шауни өзендерінің қосылған жеріне округ орталығын орналастыруға ықпал етті, бұл елді мекеннің дамуын жеделдетті. Жозеф К. Вэнс осы жерді зерттеу және қала жоспарын жасау үшін тағайындалды. Келесі жылы ол Джон Полдан 250 долларға қала алаңын сатып алды. Жаңа ауылдың атауы демократиялық жолмен таңдалды. Вэнс есімдерді талқылау үшін қалалық жиналыс шақырды. Комитет бірнеше ұсынысты қарастырғанмен, келісімге келмеді. Содан кейін пастор Роберт Армстронг осы достық қауымдастықта өзіне көрсетілген мейірімділік үшін грек тілінде "қонақжайлық" деген мағына беретін "Ксения" деген атауды ұсынды. Дауыс тең түскен кезде Оуэн Дэвистің әйелі Латисия Дэвис шешуші дауыс беруге шақырылды. Ол "Ксения" деп дауыс берді. Огайо штатының Бас Ассамблеясының алғашқы отырысында Солтүстік-Батыс территориясынан Грин округі құрылды. Ол Шоуни тайпасының жерін қамтыды. Олардың басты ауылы Ксенияның солтүстігінде, қазіргі Ескі қала деп аталатын Ескі Чиликотеде орналасқан. Шоуни тайпасының соғыс басшысы Текумсе 1768 жылы сол жерде дүниеге келді. Катаваба тайпасы да Ксенияда және оның айналасында өмір сүрді, олардың көптеген ұрпақтары, мысалы Джеффрис отбасы, жергілікті азат қара жұртшылығымен және ақ жұртшылығымен араласты. Уильям Бити Ксенияның алғашқы кәсіпкері болды. 1804 жылы ол қоғамдық шаралардың орталығы болған мейрамхана ашты. 1804 жылы Джон Маршалл Ксенияның алғашқы үйін салды. Алғашқы ағаштан жасалған мектеп 1805 жылы салынды, сол жылы пастор Джеймс Таулер қаланың алғашқы пошта бастығы болды. Ұзақ өтпей, осы қалаға көптеген пионерлік өнеркәсіптер келді: ұн тартатын, ағаш кесетін, жүн тоқу, шошқа сою, май сығу және арқан дайындау зауыттары. 1817 жылғы 24 наурызда Ксенияның 88 үй шаруашылығы арасында корпорация құру туралы өтініш таратылды, ал 1817 жылғы 21 шілдеде 66 қол қойылған өтініш Грин округінің жалпы сот органына тапсырылды. 1817 жылғы 27 қазанда сот корпорация құру туралы өтінішті мақұлдады және Ксения муниципалды корпорацияға айналды. 1843 жылы Кіші Майами темір жолының (қазіргі Кіші Майами көрікті жолының орны, ол Ксения станциясынан өтті) келуі қосымша өнеркәсіптердің дамуын жеделдетіп, қаланы басқа нарықтармен байланыстырды. 1850 жылғы 2 наурызда Огайо штатының Бас Ассамблеясы Колумбустан, Огайодан Ксенияға және жаңадан аяқталған Колумбус және Ксения темір жолымен қайтып келді. 1851 жылдың жазынан бастап туристер Цинциннатиден, сондай-ақ оңтүстіктегі плантациялардан жақын маңдағы Ксения Спрингс және Тавава Хаусына, үш шақырымдай жердегі қонақ үй мен шипажайға сапар шегуге келді. Бұл қала жазғы демалыс орны ретінде бұлақтың емдік қасиеттеріне қызығушылық таныту үшін құрылды. Цинциннати қаласынан келген тері дәрігері доктор Сэмюэл Спилсби қонақ үйдің бастығы болды. Ол үш қабатты, ал кешеннің аумағында жеке коттедждер де болды. Ол істен шыққаннан кейін кешенді Вилберфорс колледжі ретінде пайдалану үшін сатып алынды. Бұл колледж Африкалық методистік епископтық шіркеуі (AME) мен методистік шіркеудің Цинциннати конференциясы арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде құрылды. 1860 жылы 200 студенттің көпшілігі оңтүстіктен келген бай ақ әкелердің, плантаторлар мен кәсіпкерлердің аралас нәсілді балалары болды, оларға сол жерде білім алуға мүмкіндік берілмеді. Соғыстың алғашқы жылдары колледж оңтүстік жақтағылар балаларын алып кеткеннен кейін қысқа уақытқа жабылды. AME шіркеуі оны өз қолына алып, оны жалғастыра берді. Сәрсенбі күні таңертең, 13 ақпан 1861 жылы, президент-сайланған Авраам Линкольн өзінің тұңғыш пойызының Цинциннатиден Колумбқа қарай шығысқа қарай сапар шегіп бара жатқанда қалада қысқаша пайда болды. Ол қысқа сөйледі; Нью-Йорк Таймс газетінің тілшісі оны жазбады, өйткені Линкольн бұрынғы аялдамаларда қайталаған ойларын білдірді. Times газетінің жазушысының айтуынша, "көптеген адамдар жиналды, және пушка атылып, құлшыныспен, Линкольн мырза оларға артқы вагондан сөйлеп, бұрын айтқандарын қайталады". Қала 19 ғасырдың ортасында тез дамыды. Жасанды газ 1840 жылдары қолданысқа енгізілді және 1905 жылы табиғи газ пайда болғанға дейін қолданыла берді. Алғашқы өрт сөндіру станциясы 1831 жылы салынды; телефон Ксенияға 1879 жылы келді; электр қуаты 1881 жылы және су жүйесі 1886 жылы пайда болды. Ксения 1899 жылы алғашқы тегін кітапханасын ашты. 1900 жылы қала өздігінен канализациялық жүйесін пайдалануға кірісті. Азамат соғысынан кейін Огайо сарбаздары мен теңізшілердің есірткіштер үйі Ксенияда салынды. Оның бір бөлігі әлі де христиандық миссиялық ұйым қолданысында. Ксения 1834 жылы Корнелиус Кларкты алғашқы мэрі етіп сайлады. 1918 жылғы 1 қаңтарда қазіргі қалалық комиссия басқару жоспары ескі муниципалдық басқару нысанының орнына келді.

Торнадолар

Ксенияда қатысты дауылды ауа-райы жиі болады. Жергілікті аңыз бойынша, шауни тайпасы бұл аймақты «шайтан желінің мекені» немесе «құйрықты желдер елі» деп атаған (аудармасына қарай). 1974 жылғы 3 сәуірде Фудзита шкаласы бойынша F5 дәрежесінде тіркелген торнадо, 1974 жылғы үлкен дауыл кезінде Ксения қаласының ортасынан тікелей өтіп кетті. Бұл тарихқа енген екінші ірі торнадолар сериясы еді. Апаттан 34 адам қаза тауып, тағы 1150 адам жарақат алды. Қаланың шамамен жартысы қирады, 10 000 адам үйсіз қалды. Ксения орта мектебі, Орталық жасөсперімдер мектебі, Маккинли бастауыш мектебі, Саймон Кентон бастауыш мектебі және Сент-Бригид католик мектебі сияқты бес мектеп, сондай-ақ тоғыз шіркеу және 180 кәсіпорын қирады. Тед Фуджита өзі жазған мақаласында торнадоның күшін F6 деңгейімен бағалаған, бірақ бұл рейтинг ресми түрде расталмады. Қаланың ауыр хал жайлы ақпарат ұлттық жаңалықтарда, соның ішінде 1974 жылы NBC телеарнасында Флойд Калбер жүргізген «Торнадо!» атты деректі фильмінде көрсетілді. Президент Ричард Никсон апаттан кейін Ксенияның зардап шеккен аудандарына барды. Комедия актері Боб Хоуп Ксенияға көмек көрсету үшін қайырымдылық шарасын ұйымдастырды, ал оның қызметіне ризалық ретінде жаңа Ксения орта мектебінің концерт залы «Боб Хоуп концерт залы» деп аталды. «Ксения Дейли Газетт» газетінің қызметкерлері 1975 жылы осы торнадо туралы хабарлағандары үшін «Пулитцер» сыйлығын жеңіп алды. Ксения 1989 жылы 25 сәуірде F2 торнадосымен, ал 2000 жылы 20 қыркүйекте F4 торнадосымен қайтадан соқтығысты. 1989 жылғы торнадодан 2 миллион доллардан астам шығын келді, бірақ ешкім қаза таппады. 2000 жылғы торнадодан бір адам қаза тауып, 100 адам жарақат алды. Бұл торнадоның жолы 1974 жылғы торнадоның жолына шамамен параллель болды. Ксения қаласында қазіргі таңда торнадо дабылының жүйесі бар. 1974 жылғы торнадодан кейін қала ескерту үшін бес «Federal Signal Thunderbolt» дабылын сатып алды. 2000 жылғы торнадо кезінде қосалқы қуаттың болмауы «Thunderbolt» дабылдарын үнсіз қалдырды, сондықтан қала «Thunderbolt» дабылдарын күшейту/алмастыру үшін батареясы бар бес «Federal Signal 2001 SRNB» сериялы дабыл сатып алды.

География

Бүгінде Ксения үш ірі мемлекетаралық тас жол – I 70, I 71 және I 75 құрайтын "көлік үшбұрышында" орналасқан. Бұл солтүстік-оңтүстік және шығыс-батыс бағыттарындағы маңызды артериялар АҚШ-тың 35, 42 және 68-ші тас жолдары арқылы Ксенияға бірнеше минуттық қашықтықта орналасқан, бұл қаланы елдегі ең ірі 90 минуттық автомобиль тас жолы нарығына байланыстырады. АҚШ мемлекетаралық тас жол жүйесі құрылмас бұрын, 68-ші АҚШ тас жолы Мичиган штатының Детройт қаласынан оңтүстікке қарай бағытталған басты жолдардың бірі болған. Ксения қаласында 68-ші АҚШ тас жолы "Детройт көшесі" деп аталады. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 13,29 шаршы миль (34 км²), оның ішінде 13,28 шаршы миль (34 км²) құрлық және 0,01 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 25 719 адам, 10 390 үй шаруашылығы және 6 631 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 11 424 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздық – ... (мәлімет жоқ). Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 82,0% ақ нәсілді, 13,4% афроамерикалық, 0,4% американдық үндістер, 0,5% азиялық, 0,5% басқа нәсілдерден және 3,2% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтар халықтың 1,7% құрады. 10 390 үй шаруашылығының 32,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 42,6% -ы бірге тұратын жұбайлар, 16,3% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,9% -ы әйелі жоқ ерлер, ал 36,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 31,0% жеке адамдардан тұрды, ал 12,9% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,39 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,98 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 37,1 жасқа тең. Тұрғындардың 24,8% 18 жасқа дейін, 9,1% 18 мен 24 жас аралығында, 25,6% 25 пен 44 жас аралығында, 24,9% 45 пен 64 жас аралығында және 15,7% 65 жастан асқандарды құрады. Қаланың жыныстық құрамы: 47,2% ер адам және 52,8% әйел адам.

Өнер және мәдениет

Жыл сайынғы Дейтон Хамвенциясы 2017 жылдың мамыр айында Огайо штатының Тротвуд қаласындағы жабылып қалған Хара Аренадан Грин округінің жәрмеңке алаңына көшірілді. Бұл іс-шара әдетте әлемнің түкпір-түкпірінен 20 000-нан астам әуесқой радио байланысы мамандарын тартады.

Медиа

Ксения Дейтон медиа нарығының құрамында, ол АҚШ-тағы 64-ші үлкен медиа нарық болып табылады.

Газеттер

Ксениядағы басты газет – 1868 жылы құрылған «Ксения Daily Gazette». Газет аптасына екі рет жарық көреді. «Ксенияның көшедегі әңгімесі» деп аталатын жергілікті онлайн-ақпарат көзі де қолжетімді. Дейтон қаласының бүкіл аймағын қамтитын ірі «Дейтон Daily News» газетінің басылымды және онлайн нұсқаларында Ксения қаласы туралы бөлім бар. 2023 жылдың ақпан айында инфляциялық себептерге байланысты «Газет апта сайынғы басылымдар санын азайтып, веб-сайтында жергілікті жаңалықтарды кеңейтетінін» хабарлады.

Фильм

Ксения Хармония Кориннің "Гуммо" (1997) фильмінің оқиғасы осы жерде өрбітеді; алайда фильм Ксенияда емес, Кориннің туған қаласы Теннесси штатының Нэшвилл қаласында түсірілген.