Кіріспе

Тиффин – АҚШ-тың Огайо штатындағы Сенека округінің орталығы саналатын қала. Сандуски өзенінің жағасында орналасқан Тиффин, Толедодан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 89 шақырым қашықтықта жатыр. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 17 953 адамды құрайды. Тиффин Хайдельберг университеті мен Тиффин университетіне мекенжай болып табылады. Бұрын қала шыны және фарфор өндірісінің ірі орталығы ретінде танымал болған. Ұлттық Arbor Day қоры Тиффин қаласын «АҚШ-тың ағаш қаласы» деп атады.

Тарих

Майами көшесіне жақын Фрост Парквейдегі "Индиялық қыздың" қола мүсіні 1812 жылғы соғыстың Форт Болл әскери бекінісі орналасқан жерді көрсетеді. Сол соғыстың бір шайқасында Эрастус Боу кейін Тиффин қаласы болып дамитын жерді көреді. 1817 жылы ол осы жерге оралып, Солтүстік Сандуски өзенінің жағасында Пан Ян тавернасын салады. Оның аты, мүмкін, Пенн Ян (Нью-Йорк штаты) қаласынан алынған. Боудан кейін ерте қоныс тебушілер келіп, өзеннің солтүстік жағында Пан Янның айналасында Оукли елді мекені пайда болады. Аймақтың басты жолы Оукли арқылы өтеді, ол 1824 жылдан кейін Форт Болл деп аталды. 1821 жылы Жосия Хеджес Оуклиге қарама-қарсы, өзеннің оңтүстік жағалауында жер сатып алып, жаңа елді мекен құрады. Ол бұл ауылға Огайоның алғашқы губернаторы, кейіннен АҚШ Сенатына сайланған және 1803 жылы Огайо территориясына штат мәртебесін алуға көмектескен Эдвард Тиффинның құрметіне ат қойды. Тиффин қаласы Огайо заң шығарушы органының 1835 жылғы 7 наурыздағы шешімімен құрылды. 1850 жылғы наурыз айында Форт Болл Тиффин қаласының құрамына енді. 1824 жылы Огайо заң шығарушы органы Сенека округін құрғанда, Тиффин округ орталығы болып бекітілді. Округке Сенека тайпасының есімі берілген, ол алты тайпадан тұратын Ирокез лигасының батыс бөлігі болды және ғасырлар бойы осы аймақты бақылап келді. 1888 жылы аймақта табиғи газдың табылуы қаланың өнеркәсіптік дамуына жаңа күш берді. Осы кезеңде Webster Industries, Inc., American Standard Companies, Tiffin Glass Works және Hanson Clutch and Machinery Company сияқты түрлі компаниялар құрылды немесе қалаға көшірілді. Қазіргі Tiffin Parts компаниясы 1920 жылдан бері сол жерде жұмыс істеп келеді және тарихи ескерткіштердің ұлттық тізіліміне енген. 1913 жылғы көктемде Жоғарғы Миссисипи және Огайо өзендерінің аңғарларын 1913 жылғы Ұлы су тасқыны шарлады. Үш күн ішінде Тиффин қаласының мүлкіне 1 миллион доллардан астам шығын келді, 46 үй мен 2 фабрика қирады, 10 фабрика зақымдалды, 69 кәсіпорын ауыр зақымдарға ұшырады, қала шегіндегі 6 көпір қиратылды және 19 адам қаза тапты. Ballreich's Bros. картоп чиптерін өндіретін компания 1920 жылдан бері Тиффинде жұмыс істеп келеді. Компанияның бөлшек сауда нарығы Солтүстік Огайода болғанымен, оның өнімдері жергілікті нарықтан тысқары да танымал. Оларды компанияның веб-сайты арқылы кез келген жерге тапсырыс беруге болады. 2019 жылы компания жергілікті инвесторлар тобына сатылды. Тиффин Сент-Полс Біріккен методистік шіркеуі Томас Эдисонның шамдарымен жарықтандырылған әлемдегі алғашқы шіркеу және АҚШ-та электр қуатына қосылған алғашқы қоғамдық ғимарат. Тиффин қаласында 1928 жылы салынған және вадевилл үйі ретінде пайдаланылған тарихи Ритц театры орналасқан, ол итальяндық Ренессанс стилінде салынған. Ритц театры 1998 жылы кең ауқымды жөндеуден өтті. 2002 жылдың 10 қарашасында F3 торнадосы Тиффин қаласының оңтүстік-шығысын шарпып, қала шегінен тыс жердегі бірнеше үйді қиратты. 2008 жылдың шілдесінде Тиффин қаласында жаңа Mercy ауруханасы салынды және ашылды. 2022 жылы Тиффин қалалық кеңесі бұрынғы мэр Аарон Монцтың отставкасынан кейін қаланың алғашқы әйел мэрі Доун Ианнантуононы сайлады. Ианнантуоно Тиффин қаласының 50-ші мэрі болды. Ол мэр лауазымына тағы бір рет үміткер болмауға шешім қабылдады және оның орнына шағын бизнес иесі және бұрынғы педагог Ли Уилкинсон келді. Сандуски өзені қаланың ортасынан ағып өтеді. Ол 224-ші АҚШ тас жолында орналасқан.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы санақ бойынша қалада 17 953 адам және 7 111 үй шаруашылығы тұрды. Халық тығыздығы – [халық тығыздығы мәні]. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 88,3% ақ нәсілді, 4,3% афроамерикалық, 0,5% американдық үндістер, 1,7% азиялық, 0,7% басқа нәсілдерден және 2,2% екі немесе одан көп нәсілдердің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын халықтың 3,3% -ы латын американдықтары немесе испандықтар. Тұрғындардың 4,3% -ы 5 жасқа дейін, 17,9% -ы 18 жасқа дейін, ал 19,1% -ы 65 жастан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,7% ер адам және 51,3% әйел адам.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 17 963 адам, 7086 үй шаруашылығы және 4115 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 8007 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 93,9% ақ нәсілді, 2,6% афроамерикалық, 0,2% американдық үндістер, 1,0% азиялық, 0,7% басқа нәсілдерден және 1,6% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,1% құрады. 7086 үй шаруашылығының 27,4% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 41,0% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 12,2% күйеуі жоқ әйелдер, 4,9% күйеуі жоқ еркектер және 41,9% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 34,3% жеке адамдардан тұрды, ал 15,4% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,29 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 35,2 жас. Тұрғындардың 20,7% 18 жасқа дейін, 17,4% 18 мен 24 жас аралығында, 21,5% 25 пен 44 жас аралығында, 24,6% 45 пен 64 жас аралығында және 15,8% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қаланың жыныстық құрамы: 48,9% еркек және 51,1% әйел.

Спорт

Тиффин Сентс 2014 жылы Гейдельберг университетінің бейсбол алаңында қысқартылған бір маусым ойнаған Тәуелсіз Бейсбол Лигасының құрамына кірді. Сентс Тиффиннің алғашқы "кәсіби" бейсбол командасы болды, себебі Тиффин Мад Хенс 1936 жылдан 1941 жылға дейін Огайо штатының лигасында ойнады. Тиффин Мад Хенс 1936 жылы OSL чемпионатын жеңіп алды. Алғашқыда алты командамен басталған Сентс және IBL қаржылық қиындықтар мен ойыншыларға жалақы төленген-төлмегеніне байланысты туған дау-дамайлар салдарынан тұңғыш маусымның соңына дейін таратылды. Адриан Пионерс Огайо Трейвелэрсті жеңіп, қысқартылған IBL маусымын жеңіске жеткізді. Тиффин сонымен қатар үлкен ауқымды мектеп аралық кросс-кантри жарысы – Тиффин кросс-кантри карнавалына да ие.

Білім

Тиффин қалалық мектеп ауданы, құрамында Колумбиялық орта мектеп, Тиффин орта мектебі және К. А. Краут, Нобл және Вашингтон бастауыш мектептері бар, Тиффин қаласына қызмет көрсетеді. Тиффинге сондай-ақ Калверт католик мектептері де қызмет көрсетеді: 7-12 сыныптарға арналған Калверт орта мектебі және мектепке дейінгі білім беруден 6-сыныпқа дейін білім беретін бір кампус мектебі – Калверт бастауыш мектебі. Тиффиндегі басқа да бастауыш және орта білім беретін мектептерге Сентинель мансап орталығы, екі чартерлік мектептің бірі – Бриджес қоғамдық академиясы және Солтүстік Орталық академиясы кіреді. Тиффин – Тиффин университетінің, Гейдельберг университетінің, Тиффин шаш дизайны академиясының және бұрынғы Америка массаж институтының орналасқан жері. Тиффинде округтың жалғыз кітапханасы – Тиффин Сенека қалалық кітапханасы бар, онда 2021 жылы 11 138 тіркелген оқырман болды.

Медиа

Тиффин қаласын The Advertiser Tribune негізгі баспа газеті және TiffinOhio.net – негізгі онлайн жаңалықтар сайты қамтамасыз етеді. Қалада 4 радиостанция бар: 1600 WTTF AM, 103.7 WCKY FM, 103.3 WSJG LP "Сент-Джон Павел II радиосы" және 93.3 COOL FM. Сонымен қатар, WTIF жергілікті жаңалықтар, спорт және ойын-сауық арнасы (кабельдік теледидарда 21-арна, қазіргі уақытта DirecTV және Dish Network жүйелерінде көрсетілмейді) арқылы да қызмет көрсетеді.

Көлік

Тиффинде бір әуежай бар, ол Сенека округі әуежайы (K16G). Сенека-Кроуфорд аймақтық көліктері ұсынатын Шелтон шатлы – икемді маршрутты автобус қызметі. Тиффин қазіргі уақытта 5 штаттық жолдан және АҚШ 224-ші бағытынан өтеді, ол қаланың оңтүстік жиегімен созылады. Тиффин Солтүстік Огайо және Батыс темір жолының оңтүстік соңғы нүктесінде орналасқан. CSX компаниясы қала арқылы шығыс және батысқа қарай жүретін қарбалас желіде жұмыс істейді. CSX-тің Уиллард депосы мен Фосториядағы "Темір үшбұрышына" жақын болғандықтан, қала әлі де CSX үшін маңызды теміржол торабы болып табылады.