Руперт Бетерас: Футболшы және суретшінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Австралиялық футболшы, 1975 жылы туған.

Руперт Джеймс Бетерас (23 қараша 1975 жылы туған) – бұрынғы австралиялық футболшы және заманауи суретші, оның шығармашылығы көбінесе сурет салуға негіделген, сондай-ақ инсталляциялар мен мүсіндерді де қамтиды. Бетерас суретшілік жолын Мельбурн көшелеріндегі граффити суретші ретінде бастаған.

Австралиялық футбол карьерасының алғашқы кезеңдері

Бетерас ВАФА-дағы «Де Ла Саль» командасы үшін футбол ойнаған, ал Батыс Австралиядағы Маргарет Риверде серфинг демалысында болғанда 1996 жылы маусымда «Шығыс Перт» командасымен ойнау мүмкіндігіне қол жеткізді.

Австралия футбол лигасының мансабы

1997 жылы ол «Фримантель Докерс» командасының резервтік тізіміне алынды, кейін Мельбурнға оралып, «Коллингвуд Магпиз» резервтік тізіміне қосылды. 1999 жылы «Виктория Парк» стадионында «Батыс жағалауы» («West Coast Eagles») командасына қарсы алғашқы ойынын өткізді. «Коллингвуд» футбол клубына барлық күшін салған, батыл және жан-жақты ойыншы Руперт Бетерас 1999 мен 2004 жылдар аралығында «Коллингвуд» жанкүйерлерінің сүйіктісі болды. Соңғы маусымда командадан шығарылуы әлі де «Коллингвуд» жанкүйерлерін ренжітеді. Жанкүйерлер арасында «Рупе» деп танылған ол, 1998 жылы клубтың қазірде таратылған қосымша тізімінде болғаннан кейін 23 жасында AFL карьерасын бастады. Маусымды негізгі құрамға ілігумен бастады, бірақ резерв командасының ең үздік ойыншысы және капитаны ретінде аяқтады, нәтижесінде клуб 1998 жылғы ұлттық драфттың 75-ші нөмірімен бұрынғы серфиншіні таңдауға мәжбүр болды. Бетерас алғашқы маусымында бірден көзге түсті, үшінші турда «Виктория Парк» стадионында «Батыс жағалауы» («West Coast Eagles») командасына қарсы өткен ойында дебют жасады. Бастапқыда жақсы өнер көрсетті, бірақ кейін резервке жіберілді. Дәл сол жерде Бетерас өзінің шыдамдылығын көрсетті, 10-шы турда «Сидней» («Sydney») командасына қарсы жеңіліс ойынында қайтадан негізгі құрамға ілікті. Бұл күні «Лебеделер» («Swans») командасының шабуылшысы Тони Локетт мансабындағы 1300-ші голын соқты, бұрынғы «Magpie» ойыншысы Гордон Ковентридің 1299 голдан тұратын рекордын жаңартты. Командаластарының көпшілігі үй командасының қарқынды шабуылына тойтарыс бере алмаса да, Бетерас тыныш болды, «Лебеделерге» («Swans») бар күшін салып, қарсыластарды қатал тәсілмен тоқтатып, болашақтағы өзінің айрықша стилін көрсетті. Кіші дене бітіміне қарамастан, Бетерас өте жақсы қабылдау қабілетіне ие болды және допты қолмен де, аяқпен де тиімді пайдаланды. Маусым бойына Натан Баклидің жанындағы оң қолы болды. Бетерастың өркендеуі оған көптеген мақтаулар әкелді, соның ішінде бірінші жылғы ең үздік ойыншыға берілетін Гарри Коллиер сыйлығы, ең көп жігер көрсеткен ойыншыға берілетін «Wrecker» сыйлығы және «Копланд» сыйлығы үшін 9-шы орын. Бетерас келесі жылы дебюттік маусымын сәтті жалғастырып, барлық 22 матчта ойнады және Ликуриямен бірге команданың вице-капитаны болып тағайындалды. Жаңа бапкер Мик Малтхаус оны жартылай қорғаушы және ортаңғы алаңда ойнатты, көбінесе көптеген доптарды иеленді. 2001 жылы Бетерас өзінің нөмірін 49-дан 10-ға ауыстырды, бұл нөмірді өткен жазда «Сидней» («Sydney») командасына ауысқан Пол Уильямс бұрын киген болатын. Үшінші маусымында Бетерас негізгі құрамда көп мүмкіндік алған жоқ, жартылай қорғаушы және ортаңғы алаңда ойнады. Бесінші турда «Эссендон» («Essendon») командасына қарсы «Anzac Day» ойынында екі гол соғып, шабуылшы ретіндегі қабілетін көрсетті, ал 12-шы турда «Иглз» («Eagles») командасына қарсы үлкен жеңіс ойынында жартылай қорғаушы ретінде жарқын өнер көрсетті, ойынға қосылғаннан кейін үлкен әсер етті.

In 1997, he was recruited to the Fremantle Dockers rookie list, before moving back to Melbourne and earned a spot on the Collingwood Magpies rookie list. He was then drafted late in the 1998 AFL Draft at no. 76 by Collingwood, and made his debut in 1999 at Victoria Park against the West Coast Eagles. A brave utility who poured his heart and soul into the Collingwood Football Club, Rupert Betheras was a crowd favourite amongst the Collingwood faithful between 1999 and 2004, the latter season marking his delisting from the squad, something which continues to irk Collingwood fans. Affectionately known by fans as 'Rupe', he began his AFL career at the mature age of 23, after spending 1998 on the club's now abolished supplementary list. He began the season fortunate to make the squad, but ended it as captain and the Best and Fairest winner in the reserves, prompting the club to use the 75th selection of the 1998 National Draft on the ex surfer. Betheras made an immediate impact in his first season, making his debut against the West Coast Eagles in the second last game played at Victoria Park in round three. He impressed initially, before he was demoted back to the reserves. It was here that Betheras showed his mettle, rebounding to regain selection in the round ten loss to Sydney at the SCG, famous for being the afternoon on which Swans spearhead Tony Lockett booted the 1300th goal of his career, breaking former Magpie Gordon Coventry's record of 1299. Although the majority of his teammates were swamped by the home team's onslaught, Betheras was unperturbed, hitting the Swans with everything, tackling with vigour and displaying his future trademark endeavor. Despite his lack of size, Betheras proved himself an excellent mark and more than useful by hand or by foot, and was Nathan Buckley's right hand man for much of the season underneath the packs. Betheras' rise earned him plaudits from all, including the Harry Collier Trophy as best first year player, the Wrecker Award as player with most desire, as well as finishing 9th for the Copeland Trophy. Betheras backed up his debut efforts the following year in playing all 22 matches and was elevated with Licuria to a deputy vice captain of the team. He was played by new coach Mick Malthouse through the midfield and out of halfback, often wracking up large possession numbers. Season 2001 saw Betheras swap numbers, from his no. 49 to a more senior looking no.10, previously donned by Paul Williams, who had been traded to Sydney the previous summer. In his third season, Betheras lacked the opportunities at senior level, playing off halfback and through the midfield when in the senior side. He showcased his capacity as a small forward with two goals in the Anzac Day loss to Essendon in round five, whilst starring across halfback in a big win over the Eagles in round 12, having a huge impact when coming off the bench.

2002 жылғы маусым

2002 жылғы маусымда «Коллингвуд» 1994 жылдан бері бірінші рет финалға, ал 1990 жылдан бері бірінші рет Ұлы финалға (Grand Final) өтті. Бетерас команданың қайта жаңғыруына зор үлес қосты. Оның жартылай шабуылдағы күш-қуаты мен еңбекқорлығы көптеген матчтардың барысын өзгертіп, оның ішінде Колониялық стадионда өткен сегізінші турда «Арыстандарға» қарсы соққан үш голы ойынды түбірден кернеді. Сонымен қатар, ол «Порт-Аделаидаға» қарсы өткен бірінші іріктеу финалда екі шапшаң гол соғып, «Пайз» командасын қуантты. Екі аптадан кейін «Аделаидаға» қарсы өткен жартылай финалда шекара сызығынан (boundary line) әдемі гол соғып, MCG стадионын дүркіретіп жіберді.

2003 жылғы маусым

2003 жылы ол көңіл көншілік маусым өткізді, маусымның басында командаға ілініп-шығып отырды, бірақ жылдың ортасына қарай қайтадан жақсы формаға еніп, клубтың маусым соңындағы жақсаруына үлес қосты. Ол қатарынан 10 жеңіс ойынына қатысты, бірақ 19-турда жас ойыншылардың орнына құрамнан шығарылды. Алайда, Бетерас Коллингвудтың VFL-дегі серіктес командасы Вильямстаун үшін жеңіспен аяқталған финалда, болашақ Коллингвуд капитаны Ник Максвелл және жас Дэйн Суанмен бірге өнер көрсетті. Маусым соңында ол тізімнен шығарылды.

АФЛ-ден кейінгі мансап

AFL карьерасынан кейін ол Солтүстік территорияға көшіп, NTFL клубы «Сент-Мэри» үшін ойнады. Ол сондай-ақ Кэрнс лигасындағы «Оңтүстік Кэрнс» командасы үшін ойнады және 2007 жылы Мюррей өзені маңындағы «Румбалара» клубының құрамында доп тебді. Жастық шағында Бетерас өнерге қызығушылық танытты және 2001 және 2002 жылдары футболдан кейінгі мансабын жоспарлап, суретші болуға бел буды. Бетерас өзінің алғашқы жеке көрмесін «After Collingwood» деген атпен 2008 жылы Мельбурндағы Alcaston галереясында өткізді, бұл AFL-ден зейнеткерлікке шыққаннан кейін бір жыл өткен соң болды; одан кейін Мельбурндағы Дикин университетінің өнер галереясында Alcaston кураторлық аясында өткен «Marking Tracks» (2012) көрмесі және тағы бірнеше көрмелер ұйымдастырылды. Ол жеке көрмелерін басқа да галереяларда өткізді, соның ішінде Аралюн өнер орталығында (Элис Спрингс, «Field Work», 2015, «Inner Sanctum», 2014 және Alcaston галереясындағы «My Future Has A Past», 2015), сондай-ақ қазіргі заманғы өнердің солтүстік орталығында (NCCA, Дарвин, «Arnhem H Way», 2014) және Galerie Luc Berthier (Париж, Франция) сияқты басқа коммерциялық галереяларда көрсетті. Бетерас суретші ретінде тәжірибелерін жалғастырып, материалдарын және абстракция мен фигурацияға қатысты тәсілдерін жетілдіруде. Соңғы жылдары серіктестік және қарым-қатынасқа негізделген жұмыстар да маңызға ие болды, мысалы, Орталық шөлдегі суретші Лайонел Поссумпен бірлескен жұмысы, Дарвиннің Екінші дүниежүзілік соғыс туннелінде өткен «Event Horizon» көрмесі (2015) және NCCA-ның Индонезиядағы үздік суретшілер лагеріне (2015) және оған байланысты «Cruise Control» (2016) көрмесіне қатысуы. Бетерастың AFL тәжірибесі оның өнерінде маңызды рөл атқарды және осылай жалғасуда. «Футбол байланысы маған түрлі орындарға қадам басуға мүмкіндік береді», – деп жазады Бетерас Солтүстік территориядағы AFL жаттықтырушысы/ақылшысы ретіндегі жұмысы туралы. «Осының арқасында мен сол орындарға тән және сол жерде болудың сезімін бейнелейтін туындыларды жасай аламын», – дейді ол. Бетерас «спорттың жоғары деңгейінде өнер көрсету үшін қажетті сананың жоғары күйлері мен физикалық күш-жігер» оның суретші ретіндегі шығармашылық процесінде де көрініс табатынын мәлімдейді. Бетерас «Leather Poisoning: Football Possessions» атты топтық көрмеге қатысты, бұл көрме 2017 жылдың наурыз/сәуір айларында Мельбурндағы Конихан галереясында Виктор Грисс кураторлығымен ұйымдастырылды.

After his AFL career he moved to the Northern Territory to play for NTFL club St Mary's. He also played for South Cairns in the Cairns league and in 2007, he played for Rumbalara on the Murray River. As a young man Betheras was interested in art and during 2001 and 2002 he planned for his career post football and turned to being an artist. Betheras held his first solo exhibition, After Collingwood, at Alcaston Gallery, Melbourne in 2008, the year after retiring from AFL; this was followed by several more including an Alcaston curated survey exhibition at Deakin University Art Gallery, Melbourne (Marking Tracks, 2012). He has held solo exhibitions in other public galleries including Araluen Arts Centre, Alice Springs (Field Work, 2015, relating to Inner Sanctum, 2014, and My Future Has A Past, 2015 at Alcaston Gallery), and the Northern Centre for Contemporary Art (NCCA), Darwin (Arnhem H Way, 2014), and in other commercial galleries including Galerie Luc Berthier, Paris, France. Betheras continues to experiment as a painter, pushing his practice in terms of his materials and in his approach to abstraction and figuration. In recent years, collaborative and relational dimensions have also come to the fore as with his work with Central Desert artist Lionel Possum, his Event Horizon exhibition in Darwin's World War II tunnel (2015), and his involvement in NCCA's Indonesian Top End Artists' Camp (2015) and related exhibition (Cruise Control, 2016). Betheras's AFL experience has played and continues to play a significant role in his art. 'The football connection allows me to enter places', writes Betheras on his work as an AFL coach/mentor in the Northern Territory. 'From that', he writes, 'I am able to produce artwork specific to those places and to the experience of being there'. The 'higher states of consciousness and physical application needed to perform at the highest levels of sport' are, Betheras asserts, also manifest in his artistic process as a painter. Betheras is represented in the group exhibition Leather Poisoning: Football Possessions, Counihan Gallery, Melbourne, March/April 2017; curated by Victor Griss.